ზღვის ჭუკი
Lepadogaster lepadogaster
stelioskaripidis · Central Macedonia
მთავარი მონაცემები
- კვება
- წვრილი კიბოსნაირები, ჭიები
- სტატუსი საქართველოში
- შავი ზღვის სანაპირო წყლები
- ზომა
- 7,8 სმ-მდე
- ჰაბიტატი
- ქვიანი ნაპირი, ჩვეულებრივ 1 მ-მდე სიღრმეზე
- ოჯახი
- Gobiesocidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2011; საქართველოში NT, 2021
ზღვის ჭუკი პატარა, 7,8 სმ-მდე თევზია, რომლის მუცლის ფარფლები მისაწოვრად არის გადაქცეული. ამ მისაწოვრით სანაპიროს ქვებს ეკვრის, ბრტყელი სხეული და სამკუთხა თავი კი ტალღის დარტყმას ამსუბუქებს. ცხოვრობს სულ ზედაპირულ წყალში, ჩვეულებრივ დაახლოებით 1 მ სიღრმეზე. თვალებს უკან ორი ლურჯი ლაქა აქვს, წითელი ან მუქი მურა არშიით. მამალი ქვის ქვეშ ბუდეს აწყობს და ქვირითს იცავს. შავ ზღვაში ყველა სანაპირო ქვეყნის წყლებშია აღრიცხული, საქართველოსიც. ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2011), საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით კი საფრთხესთან ახლოსაა (NT).
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ზღვის ჭუკი
პატარა თევზია, სხეულის წინა ნაწილი ზემოდან ქვემოთ შებრტყელებული აქვს, თავი წაგრძელებული, თითქმის სამკუთხა. დინგი განიერი, სქელი და წაწვეტებულია, იხვის ნისკარტს ჰგავს, მუცლის ფარფლები კი მისაწოვრადაა გადაქცეული. შეფერილობა კარმინისფერი ან მოწითალო-იისფერია, ზოგჯერ მურა ან მომწვანო, ზურგზე მუქი, მუცელზე ღია.

თვალებს უკან ორი ლურჯი ლაქა აქვს, წითელი ან მუქი მურა არშიით. თვალებს შორის ორი-სამი ყვითელი, მუქარშიიანი ზოლი გასდევს. წინა ნესტოებთან ორი დიდი, ხორციანი წანაზარდი აქვს.
ზურგისა და ანალური ფარფლები გრძელძირიანია და კუდის ფარფლს უერთდება. ზურგის ფარფლში 15–21 რბილი სხივია, ანალურში 9–12, განიერ, მომრგვალო მკერდის ფარფლებში 20–25.
კონემარის ზღვის ჭუკს ჰგავს, მაგრამ მას თავი მომრგვალო აქვს, ზურგისა და ანალური ფარფლები კი კუდის ფარფლს არ უერთდება. თუ ქვის ქვეშ ჭუკს ნახავთ, თვალებს უკან ლურჯ ლაქებს და კუდთან ფარფლების შეერთებას დახედეთ.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ზღვის ფსკერის თევზია და ნაპირს თითქმის წყლის კიდემდე მისდევს, ხშირად ტალღების ზოლში. ცხოვრობს ქვიან ფსკერზე, გლუვი ლოდებისა და დიდი კენჭების ყრილებში. სულ ზედაპირულ წყალშია, ჩვეულებრივ 0,7–1,2 მ სიღრმეზე, 5 მ-მდე. შავ ზღვაში 16–19‰ მარილიანობის წყალში ცხოვრობს და მტკნარი წყლით გაზავებულ ადგილებს ერიდება. სახეობა გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში, ესპანეთის გალისიიდან პორტუგალიამდე და ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკამდე, მადეირისა და კანარის კუნძულების ჩათვლით, ასევე ხმელთაშუა, მარმარილოსა და შავ ზღვებში. შავ ზღვაში ყველა სანაპირო ქვეყნის წყლებშია აღრიცხული, საქართველოსიც.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
მოზრდილები ფსკერის წვრილი კიბოსნაირებითა და ჭიებით იკვებებიან. ახალგაზრდები, ფსკერზე დაშვების შემდეგ, მიკროსკოპულ უხერხემლოებს ჭამენ. ჭამს მკვდარ ორგანულ ნარჩენებსაც, დეტრიტს.
დღისით ქვების ქვეშ იმალება, მისაწოვრით ფსკერზე მიკრული, ბინდისას კი უფრო აქტიურია, განსაკუთრებით ახალგაზრდები. ძალიან ცოტას გადაადგილდება. საჭიროების შემთხვევაში ჰაერის სუნთქვაც შეუძლია, დროდადრო კი კანს იცვლის. შავ ზღვაში მაისის ბოლოდან ივლისის ბოლომდე მრავლდება, 17–19,5 °C ტემპერატურის წყალში, ნაპირთან, 0,5–1,5 მ სიღრმეზე. მამალი ქვის ქვეშ ბუდეს აწყობს და იცავს, დედალი 200–400 ოქროსფერ ქვირითს ქვის ქვედა ზედაპირზე ფენად აკრავს. 16,5 °C-ზე ემბრიონი 16 დღეში ვითარდება, 5,2 მმ სიგრძის ლარვა კი 18 დღე წყლის სისქეში ცხოვრობს და მერე ფსკერზე ეშვება.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ზღვის ჭუკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. შავ ზღვაში ყველა სანაპირო ქვეყნის წყლებშია აღრიცხული, საქართველოსიც. ნაპირთან, ქვების ქვეშ ცხოვრობს. საქართველოში ზუსტი ადგილები და რიცხოვნობა უცნობია, ეროვნული შეფასებით კი საფრთხესთან ახლოსაა (NT, 2021).
პატარა, მოწითალო თევზია, სამკუთხა თავით, იხვის ნისკარტის მსგავსი დინგით და მუცელზე მისაწოვრით. თვალებს უკან ორი ლურჯი ლაქა აქვს, ზურგისა და ანალური ფარფლები კი კუდის ფარფლს უერთდება. კონემარის ზღვის ჭუკს თავი მომრგვალო აქვს და ფარფლები კუდთან არ უერთდება.
მუცლის ფარფლები მისაწოვრად აქვს გადაქცეული. ამ მისაწოვრით ქვებს ეკვრის, ბრტყელი სხეული და სამკუთხა თავი კი ტალღის დარტყმას ამსუბუქებს. ასე ტალღების ზოლშიც კი უძლებს.
7,8 სმ-მდე იზრდება, დედალი 7,2 სმ-მდე. შავ ზღვაში მრავლდება 5,8–6 სმ სიგრძის თევზი. ხელისგულზე სრულად ეტევა.
შავ ზღვაში მაისის ბოლოდან ივლისის ბოლომდე, ნაპირთან, 1,5 მ-მდე სიღრმეზე. დედალი 200–400 ოქროსფერ ქვირითს ქვის ქვედა ზედაპირზე აკრავს, მამალი ბუდეს იცავს. ემბრიონი ქვირითში 16 დღე ვითარდება, ლარვა კი შემდეგ 18 დღე წყლის სისქეში ცურავს.
არა, ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2011), საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით კი საფრთხესთან ახლოსაა (NT). ნაპირთან გადაბრუნებული ქვა თავის ადგილზე დააბრუნეთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















