ზღვის ჩიქვი
Scorpaena porcus
Bernat Espigulé · Girona
მთავარი მონაცემები
- კვება
- წვრილი თევზები, კიბოსნაირები, უხერხემლოები
- სტატუსი საქართველოში
- შავი ზღვის სანაპირო; ეროვნულ შეფასებაში VU
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 15 სმ; 40,5 სმ-მდე და 870 გ-მდე
- სიღრმე
- 800 მ-მდე
- ჰაბიტატი
- ქვიანი ფსკერი, წყალმცენარეები
- ოჯახი
- Scorpaenidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2020; საქართველოში VU, 2021
ზღვის ჩიქვის (Scorpaena porcus) ფარფლების ეკლები და ლაყუჩის ხუფის წვეტები შხამიანია, ჩხვლეტა კი ძალიან მტკივნეულია. მურა, ლაქებიანი სხეული და თავსა და ტანზე კანის მრავალი ფოჩი ქვებსა და წყალმცენარეებს შორის კარგად მალავს. იქ უძრავად წევს და წვრილ თევზებსა და კიბოსნაირებს ელოდება. საქართველოში შავი ზღვის სანაპიროსთან ცხოვრობს და ადგილობრივი სახეობაა. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით აქ მოწყვლადია (VU) და რიცხოვნობა მცირდება, მსოფლიოში კი საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2020). თუ ბადეში ან ანკესზე მოგხვდებათ, შიშველი ხელით ნუ აიღებთ.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ზღვის ჩიქვი
პატარა, მსხვილთავიანი ფსკერის თევზია, ფართო თავითა და ზემოთ მიმართული დიდი პირით. სხეული მურაა, ფარფლები მურა ლაქებით არის აჭრელებული. თავსა და ტანზე კანის მრავალი ფოჩი აქვს, თვალს ზემოთ კი მოკლე საცეცი. ეკლები შხამიანია, ამიტომ ნიშნები შორიდან ან ფოტოთი გაარჩიეთ.

ზურგის ფარფლში 12 ეკალი და 7–9 რბილი სხივია, მე-8 და მე-9 ეკლებს შორის კი მუქი ლაქა აქვს. კუდის ფარფლზე სამი ვერტიკალური მურა ზოლი გადის. ეს ეკლები შხამიანია, ამიტომ ფარფლის გასასინჯად თევზს ხელში ნუ აიღებთ.
თავი ფართოა, დინგი მოკლე, პირი დიდი და ზემოთ მიმართული. თავზე ეკლები, მოკლე საცეცები და კანის ნაკეცები აქვს. კანის ფოჩები მთელ თავსა და სხეულზეა, ქვედა ყბაზე კი არ არის.
ქერცლი წვრილია, მკერდსა და გულმკერდის ფარფლის ფუძეზე კი ქერცლი არ არის. გულმკერდის ფარფლები დიდი და ოვალურია, 16–18 სხივით. ჩვეულებრივ, 15 სმ-ია, ყველაზე დიდი ცნობილი თევზი 40,5 სმ-ს აღწევდა და 870 გ-ს იწონიდა.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ფსკერის თევზია: ქვებსა და წყალმცენარეებს შორის ცხოვრობს, ძირითადად სანაპიროსთან. დროის დიდ ნაწილს ქვიან ფსკერზე, მცენარეების ბარდებში წოლით ატარებს. 800 მ სიღრმემდეა ნაპოვნი, თბილ სეზონზე კი ნაპირს უახლოვდება, განსაკუთრებით აგვისტო-სექტემბერში. არეალი აღმოსავლეთ ატლანტიკაში ბრიტანეთის კუნძულებიდან აზორისა და კანარის კუნძულებამდე და მაროკომდე გრძელდება, ხმელთაშუა, მარმარილოს და შავი ზღვების ჩათვლით. აზოვის ზღვაში ზოგჯერ შედის. შავ ზღვაში ბულგარეთის, საქართველოს, რუმინეთის, თურქეთისა და უკრაინის სანაპიროებიდანაა ცნობილი.
ზღვის ჩიქვის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები მხოლოდ აფხაზეთშია.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
წვრილ ფსკერის თევზებს, ძირითადად ღორჯოებსა და ზღვის ფინიებს ჭამს, ასევე კიბოსნაირებსა და სხვა ფსკერის უხერხემლოებს. ნადირს არ მისდევს: უძრავად წევს, ახლოს მოსულს კი წამიერად ეცემა და დიდი პირით ისრუტავს.
მარტოხელა და მჯდომარე თევზია: ერთ ადგილს ეჩვევა და ტერიტორიას არ იცავს. კანს რეგულარულად იცვლის: საშუალოდ ყოველ 28 დღეში ძველ კანს გველივით, მთლიანად იძრობს. ცურვის ბუშტი არ აქვს, ამიტომ ფსკერთან ახლოს რჩება. ქვირითობს ივლის-აგვისტოში. მდედრი კვერცხებს გამჭვირვალე, ლორწოვან მასაში დებს. დაახლოებით 14 სმ სიგრძეზე მწიფდება, მისი გამრავლების შესახებ კი ბევრი რამ ჯერ კიდევ უცნობია.
2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში ზღვის ჩიქვი მოწყვლადია (VU, 2021) და რიცხოვნობა მცირდება. ადრე სანაპირო ზოლის ერთ-ერთი ყველაზე ჩვეულებრივი თევზი იყო, ახლა კი გაცილებით იშვიათად გვხვდება. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2020). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ატლანტიკურ-ხმელთაშუაზღვიურ სახეობად არის მიჩნეული, შეფასებული არ არის (NE) და საქართველოს წყლებშიც არის ნახსენები. სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ზღვის ჩიქვთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. შავი ზღვის სანაპიროსთან ცხოვრობს და აქ ადგილობრივი სახეობაა. ქვებსა და წყალმცენარეებს შორის უძრავად წევს, ამიტომ ადვილად არ ჩანს. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში მოწყვლადია (VU) და რიცხოვნობა მცირდება.
დიახ. ზურგის, ანალური და მუცლის ფარფლების ეკლები და ლაყუჩის ხუფის წვეტები შხამიანია. ჩხვლეტა ძლიერ ტკივილს იწვევს, კანი შეიძლება გაწითლდეს და შეშუპდეს, ეფექტი კი რამდენიმე დღე გრძელდება. ეკლები მკვდარ თევზსაც შხამიანი აქვს. თუ ჩხვლეტა მძიმედ მიმდინარეობს, დარეკეთ 112-ზე.
მსხვილი, ფართო თავით, ზემოთ მიმართული დიდი პირითა და მთელ სხეულზე კანის ფოჩებით. ფერი მურაა, ზურგის ფარფლის მე-8 და მე-9 ეკლებს შორის მუქი ლაქაა, კუდზე კი სამი მურა ზოლი. ეკლების გამო ნიშნები შორიდან ან ფოტოთი გაარჩიეთ.
ჩვეულებრივ, 15 სმ-ია. ყველაზე დიდი ცნობილი თევზი 40,5 სმ-ს აღწევდა და 870 გ-ს იწონიდა. დაახლოებით 14 სმ სიგრძეზე მწიფდება.
დიახ, ხორცი გემრიელია და მცირე სარეწაო თევზია. სუპისა და სხვა კერძებისთვის იყენებენ. ეკლები შხამს მკვდარ თევზსაც უნარჩუნდება, ამიტომ გასუფთავებისას ფრთხილად იყავით.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















