ოფიდიონი
Ophidion rochei
Julien Renoult · Haute-Corse
მთავარი მონაცემები
- კვება
- კიბოსნაირები, მოლუსკები, ჭიები, პატარა თევზები
- სტატუსი საქართველოში
- შავ ზღვაში; ეროვნულ შეფასებაში EN
- ზომა
- 29,3 სმ-მდე
- სიღრმე
- ჩვეულებრივ, 1–20 მ; 150 მ-მდე
- ჰაბიტატი
- ქვიშიანი ფსკერი, სანაპირო წყლები
- ოჯახი
- Ophidiidae
- დაცვა
- მსოფლიოში DD, 2017; საქართველოში EN, 2021
ოფიდიონი (Ophidion rochei) გრძელი, ოდნავ შეჭყლეტილი თევზია, გრძელი ზურგისა და ანალური ფარფლებით, რომლებიც კუდამდე გასდევს. სახელი Ophidion ბერძნულად „პატარა გველს“ ნიშნავს. ღამის ცხოვრებას ეწევა: დღისით ქვიშაშია ჩამარხული, ღამით კი ფსკერზე ნადირობს. 29,3 სმ-მდე იზრდება. ხმელთაშუა, მარმარილოს და შავ ზღვებში ცხოვრობს, შავი ზღვის თევზების ჩამონათვალი მას საქართველოს წყლებისთვისაც ასახელებს. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში საფრთხის ქვეშაა (EN) და რიცხოვნობა მცირდება, მსოფლიოში კი მონაცემები არასაკმარისია (DD, 2017). თუ ფსკერის ბადეში ასეთი თევზი მოხვდება, ცოცხალი დააბრუნეთ წყალში.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ოფიდიონი
წაგრძელებული, გვერდებიდან ოდნავ შეჭყლეტილი, გველისებრი თევზია. სხეული ღია მურა ან ნაცრისფერია, მუცელი მოთეთრო. ზურგისა და ანალურ ფარფლებს ვიწრო შავი არშია აქვს.

სხეული წაგრძელებულია და ოდნავ შეჭყლეტილი, წვრილი, მრგვალი ქერცლით დაფარული. თავზე ქერცლი არ აქვს. ზურგისა და ანალური ფარფლები ძალიან გრძელია, ზურგისაში 123–134 სხივია, ანალურში 96–111.
სხეული ღია მურა ან ნაცრისფერია, მუცელი მოთეთრო. ზურგისა და ანალურ ფარფლებს კიდეზე ვიწრო შავი არშია გასდევს. ფარფლების შავი არშია მისი კარგი ნიშანია.
მუცლის ფარფლები ნიკაპზე უზის და ულვაშებს ჰგავს. ძალიან ჰგავს ორეულ სახეობას, Ophidion barbatum-ს. ორი სახეობა ერთმანეთისგან მამლების ხმის სიგნალებითაც გაირჩევა.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ზღვის ფსკერის თევზია და ქვიშიან ფსკერზე ცხოვრობს, სადაც დღისით იმარხება. ჩვეულებრივ, ზედაპირულ წყალში, 1–20 მ სიღრმეზეა, მაგრამ 150 მ-მდეც ჩადის. იშვიათი სახეობაა. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის დასავლეთ და ჩრდილოეთ ნაწილში, მარმარილოს და შავ ზღვებში. აზოვის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში პირველად 2020 წელს აღწერეს. შავ ზღვაში ექვსივე სანაპირო ქვეყნის წყლებშია ცნობილი, საქართველოს ჩათვლით.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
ფსკერის ცხოველებით იკვებება: მიზიდებით, თანაბარფეხიანებით, გვერდულებით, კრევეტებითა და კიბორჩხალებით. ჭამს ჰიდროიდებს, მოლუსკებს, მრავალჯაგრიან ჭიებს და პატარა თევზებსაც, მაგალითად, ზღვის ჭუკებს (Lepadogaster) და Gymnammodytes-ის გვარის თევზებს. ღამით ნადირობს.
ღამის თევზია. დღისით ქვიშაში იმარხება და გარეთ მხოლოდ თავი უჩანს, ღამით კი ფსკერზე გამოდის. ხმას სპეციალური კუნთებით გამოსცემს: მდედრის სიგნალები მოკლე და იმპულსურია, მამლისა კი უფრო გრძელი, თავისებური რიტმით. სანაპირო წყლებში ქვირითობს, ივნისიდან სექტემბრამდე. მდედრი დაახლოებით 9000 ქვირითს დებს. პატარა, ოვალური ქვირითი ლორწოვან გროვად ერთდება, რომელიც წყლის ზედაპირზე დაცურავს.
მსოფლიოში ოფიდიონის შესახებ მონაცემები არასაკმარისია (DD, 2017). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ის ხმელთაშუაზღვიური ენდემური სახეობაა, ასევე DD, და საქართველოს წყლებისთვისაც არის მითითებული. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში საფრთხის ქვეშაა (EN, 2021): რიცხოვნობა მცირდება, მიზეზი კი ახსნილი არ არის. სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს და საქართველოს წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ოფიდიონთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, შავი ზღვის თევზების ჩამონათვალი მას საქართველოს წყლებისთვის ასახელებს. იშვიათი სახეობაა და დღისით ქვიშაშია ჩამარხული. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში საფრთხის ქვეშაა (EN) და რიცხოვნობა მცირდება.
არა, გველთევზა სხვა რიგს, Anguilliformes-ს მიეკუთვნება. ოფიდიონი Ophidiidae-ს ოჯახის თევზია, რომელსაც სხეული გველისებრი აქვს. მუცლის ფარფლები ნიკაპზე უზის და ულვაშებს ჰგავს.
29,3 სმ-მდე იზრდება. სხეული წაგრძელებული და ვიწროა, ზურგისა და ანალური ფარფლები თითქმის მთელ სხეულს გასდევს. ღია მურა ან ნაცრისფერია, მოთეთრო მუცლით.
ფსკერის პატარა ცხოველებს: კიბოსნაირებს, ჰიდროიდებს, მოლუსკებს, ჭიებს და პატარა თევზებს. ღამით ნადირობს, დღისით კი ქვიშაში ისვენებს. მხოლოდ თავი აქვს გარეთ.
არა, ადამიანისთვის უვნებელია. საქართველოში საფრთხის ქვეშაა (EN, 2021), მსოფლიოში კი მონაცემები არასაკმარისია (DD). სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს, ამიტომ შემთხვევით დაჭერილი თევზი ცოცხალი დააბრუნეთ წყალში.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















