მზიურა
Zeus faber
Pierre Corbrion · Ille-et-Vilaine
მთავარი მონაცემები
- კვება
- გუნდური თევზები, კალმარები, კიბოსნაირები
- სტატუსი საქართველოში
- შავ ზღვაში გვხვდება; ეროვნულ შეფასებაში EN
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 40 სმ; 90 სმ-მდე, 8 კგ-მდე
- სიცოცხლის ხანგრძლივობა
- 12 წლამდე
- ჰაბიტატი
- ფსკერთან, 5–400 მ; ხშირად 50–150 მ
- ოჯახი
- Zeidae
- დაცვა
- მსოფლიოში DD, 2015; საქართველოში EN, 2021
მზიურა (Zeus faber) ისეთი ბრტყელია, რომ წინიდან თითქმის არ ჩანს. ორივე გვერდზე დიდი მუქი ლაქა აქვს, ხშირად ღია რგოლით, დიდი თვალები კი თავის წინ აქვს და მანძილს კარგად აფასებს. ნადირს ნელა ეპარება და წინ გამოწეული ყბით უცებ ისრუტავს. ფსკერთან, მარტო ცხოვრობს, ხმელთაშუა და შავ ზღვებშიც. 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში საქართველოსთვის გადაშენების პირას მყოფია (EN), რიცხოვნობა მცირდება. გვერდის მუქი ლაქა და გრძელეკლიანი ზურგის ფარფლი მისი პირველი ნიშანია.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მზიურა
მაღალი, ოვალური, გვერდებიდან ძლიერ შეჭყლეტილი თევზია. მოყვითალო-მურა ან ზეთისხილისფერ-მწვანეა, მუცელი უფრო ღია და მონაცრისფრო. გვერდის შუაში დიდი მუქი ლაქა აქვს, ღია რგოლით.

სხეული ძალიან მაღალია: სიმაღლე სიგრძეში 1,5–2-ჯერ ეტევა. ისე ბრტყელია, რომ წინიდან ძლივს ჩანს. სხეულს მიკროსკოპული, ბასრი ქერცლი ფარავს.
ზურგის ფარფლში 9–11 გრძელი ეკალია, ანალურში 4. აღგზნებისას ეკლებს შლის, დაკეცილი გრძელი ზურგის ეკლები კი კუდის ღერომდე აღწევს. ანალური და მუცლის ფარფლების აპკი შავია.
ფერი მოყვითალო-მურადან ზეთისხილისფერ-მწვანემდე იცვლება, გვერდებზე მოყვითალო ზოლები გასდევს. ორივე გვერდზე მრგვალი შავი ლაქაა, ხშირად ყვითელი რგოლით. ფერის შეცვლა შეუძლია და გარემოს ეგუება.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ფსკერთან ახლოს მცხოვრები სანაპირო თევზია. 5-დან 400 მ-მდე სიღრმეზე გვხვდება, უფრო ხშირად 50–150 მ-ზე. ჩვეულებრივ, მარტო ცხოვრობს. ფართოდაა გავრცელებული: აღმოსავლეთ ატლანტიკაში ნორვეგიიდან სამხრეთ აფრიკამდე, ხმელთაშუა და შავ ზღვებში, ინდოეთის ოკეანეში, ასევე იაპონიის, კორეის, ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის წყლებში. ირლანდიისა და სამხრეთ ინგლისის ჩრდილოეთით იშვიათია.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
ძირითადად გუნდებად მოსიარულე ძვლოვან თევზებს ჭამს, მაგალითად ქაშაყს. ზოგჯერ კალმარებსა და კიბოსნაირებსაც იჭერს. საკვებს ზედა ყბის ძვლით ფქვავს, რომელიც მისი ერთადერთი კბილიანი ძვალია.
ცუდი მოცურავეა და მარტო ცხოვრობს. ნადირს ნელა ეპარება, მერე ყბას მილივით წინ გამოწევს და ნადავლს წყალთან ერთად ისრუტავს. გვერდის ლაქა ნადირს აბნევს. 3–4 წლის ასაკში მწიფდება. ჩრდილო-აღმოსავლეთ ატლანტიკაში ზამთრის ბოლოს და გაზაფხულის დასაწყისში ქვირითობს, ხმელთაშუა ზღვაში უფრო ადრე. ქვირითი პელაგიურია და პლანქტონში დაცურავს, ახლად გამოჩეკილი ლიფსიტები კი პლანქტონით იკვებებიან. 12 წლამდე ცოცხლობს.
მსოფლიოში მზიურას მდგომარეობის შესაფასებლად მონაცემები საკმარისი არ არის (DD, 2015). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ის კოსმოპოლიტური სახეობაა, შეფასებული არ არის (NE) და საქართველოს წყლებისთვისაც არის მითითებული. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში გადაშენების პირას მყოფია (EN, 2021), რიცხოვნობა მცირდება. შემცირების მიზეზი ახსნილი არ არის. სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მზიურასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, შავ ზღვაშიც ცხოვრობს, და შავი ზღვის თევზების ჩამონათვალი მას საქართველოს წყლებისთვისაც ასახელებს. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით აქ გადაშენების პირას მყოფია (EN) და მისი რიცხოვნობა მცირდება. ფსკერთან, 5–400 მ სიღრმეზე ცხოვრობს.
მაღალი, ძალიან ბრტყელი, ოვალური თევზია, მოყვითალო-მურა ან ზეთისხილისფერი. ორივე გვერდზე დიდი მუქი ლაქა აქვს, ხშირად ღია რგოლით. ზურგის ფარფლში 9–11 გრძელი ეკალი აქვს.
ჩვეულებრივ, დაახლოებით 40 სმ-ია. ყველაზე დიდი 90 სმ-ს და 8 კგ-ს აღწევს. 3–4 წლის ასაკში მწიფდება და 12 წლამდე ცოცხლობს.
ნადირს ნელა ეპარება, მერე ყბას მილივით წინ გამოწევს და ნადავლს წყალთან ერთად ისრუტავს. ძირითადად გუნდებად მოსიარულე თევზებს ჭამს, ზოგჯერ კალმარებს და კიბოსნაირებს. გვერდის ლაქა ნადირს აბნევს.
სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს. მსოფლიოში მისი შესაფასებლად მონაცემები არ კმარა (DD). საქართველოში 2021 წლის შეფასებით გადაშენების პირას მყოფია (EN), რიცხოვნობა მცირდება, მიზეზი კი ახსნილი არ არის.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















