ქვის ქორჭილა
Serranus scriba
Vsevolod Rudyi · Girona
მთავარი მონაცემები
- კვება
- თევზები, კიბოსნაირები, თავფეხიანები, ჭიები
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, შავი ზღვა
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 25 სმ; 36 სმ-მდე
- სიცოცხლის ხანგრძლივობა
- 16 წლამდე
- ჰაბიტატი
- კლდოვანი ფსკერი, ზღვის ბალახი; 5–150 მ, უმეტესად 30 მ-მდე
- ოჯახი
- Serranidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2013; შავ ზღვაში NT, 2014; საქართველოში DD, 2021
ქვის ქორჭილა (Serranus scriba) ერთდროული ჰერმაფროდიტია: თითოეულ თევზს საკვერცხეებიც აქვს და სათესლეებიც. 36 სმ-მდე იზრდება, ჩვეულებრივ, 25 სმ-ია, 16 წლამდე ცოცხლობს. დღეს კლდის ნაპრალებში ატარებს, შებინდებისას კი სანადიროდ გამოდის. საქართველოს შავი ზღვის მკვიდრი სახეობაა. 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში მასზე მონაცემები არასაკმარისია (DD), მსოფლიოში კი საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2013). თუ თევზს თავზე ლურჯი ტალღოვანი ხაზები და წითელი ლაქები აქვს, სხეულის შუაში კი მოიისფრო-ლურჯი ლაქა, ის ქვის ქორჭილაა.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ქვის ქორჭილა
წაგრძელებული, გვერდებიდან შებრტყელებული თევზია, წვეტიანი დრუნჩით. ზომასთან შედარებით ძალიან დიდი, წინ გამოწევადი პირი აქვს ბევრი ბასრი კბილით. რუხი, მოიისფრო ან მოწითალოა, გვერდებზე 5–7 მუქი მურა განივი ზოლით.

თავზე ბევრი წვრილი, ტალღოვანი ლურჯი ხაზი და წითელი ლაქებია. სხეულის შუაში გადღაბნილი მოიისფრო-ლურჯი ლაქა აქვს. ამ ნიშნებით ის კაბრილლასგან განსხვავდება, რომლის განივ ზოლებს ღია გრძივი ზოლი კვეთს.
ზურგის, ანალურ და კუდის ფარფლებზე წითელი წერტილებია, მუცლისა და მკერდის ფარფლები კი, ჩვეულებრივ, ერთფეროვანი ღია ყვითელია. კუდის ფარფლი წაკვეთილია. ზურგის ფარფლში 10 ეკალია.
პირი დიდია და ბასრი კბილებით სავსე. ჩვეულებრივ, 25 სმ-ია, 36 სმ-მდე იზრდება. ხელში აყვანისას ფრთხილად იყავით ეკლებთან და კბილებთან.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
კლდოვანი ფსკერისა და ზღვის ბალახების თევზია, შლამიან და წყალმცენარეებით დაფარულ ფსკერზეც გვხვდება. 5-დან 150 მ-მდე სიღრმეზე ცხოვრობს, უმეტესად 30 მ-მდე. დღეს კლდის ნაპრალებში იმალება. გავრცელებულია აღმოსავლეთ ატლანტიკაში, ბისკაის ყურიდან სენეგალამდე, კანარის კუნძულების ჩათვლით, ასევე ხმელთაშუა და შავ ზღვებში. შავ ზღვაში ბულგარეთის, თურქეთისა და საქართველოს წყლებშია აღრიცხული.
ქვის ქორჭილას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ იმდენად ცოტაა, რომ არც ერთი რეგიონი არ არის მონიშნული.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მტაცებელია: თევზებს, კიბოსნაირებს, თავფეხიანებს, ორსაგდულიანებს და ჭიებს ჭამს. ხშირად რვაფეხას ბუნაგთან უდარაჯებს და იმ ნაჭრებს აგროვებს, რომლებსაც რვაფეხა ნადირიდან ყრის.
მარტო ან პატარა ჯგუფებად ცხოვრობს და თავის ტერიტორიას იცავს. დღეს კლდის ნაპრალებში ატარებს, შებინდებისას კი სანადიროდ გამოდის. ჩასაფრებით ნადირობს. ერთდროული ჰერმაფროდიტია, ამიტომ, შესაძლოა, თავის განაყოფიერებაც შეეძლოს. ადრე გაზაფხულიდან ზაფხულის დასაწყისამდე ქვირითობს. 17,3 სმ სიგრძეზე მწიფდება და 16 წლამდე ცოცხლობს.
მსოფლიოში ქვის ქორჭილა საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2013). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ის საფრთხესთან ახლოსაა (NT) და საქართველოს წყლებისთვისაც არის მითითებული. 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში საქართველოსთვის მასზე მონაცემები არასაკმარისია (DD, 2021), რიცხოვნობის ტენდენცია კი უცნობია. საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის და სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ქვის ქორჭილასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, ის საქართველოს შავი ზღვის მკვიდრი სახეობაა. შავ ზღვაში ბულგარეთისა და თურქეთის წყლებშიც არის აღრიცხული. რამდენად ხშირია, ცნობილი არ არის, ამიტომ ეროვნულ შეფასებაში მასზე მონაცემები არასაკმარისია (DD).
ქვის ქორჭილას თავზე ლურჯი ტალღოვანი ხაზები და წითელი ლაქები აქვს, სხეულის შუაში კი მოიისფრო-ლურჯი ლაქა. კაბრილლას მუქ განივ ზოლებს თავიდან კუდამდე ღია გრძივი ზოლი კვეთს, თავზე კი ყვითელი ან ნარინჯისფერი ხაზები აქვს. ორივე ერთი გვარისაა, ამიტომ თავის ნახატს დახედეთ.
ჩვეულებრივ, 25 სმ-ია, 36 სმ-მდე იზრდება. 17,3 სმ სიგრძეზე მწიფდება. 16 წლამდე ცოცხლობს.
თევზებს, კიბოსნაირებს, თავფეხიანებს, ორსაგდულიანებს და ჭიებს. შებინდებისას ჩასაფრებით ნადირობს. ხშირად რვაფეხას ბუნაგთან ელოდება და მის ნარჩენებს აგროვებს.
ადამიანისთვის უვნებელია, თუმცა დიდ პირში ბასრი კბილები აქვს. ადგილობრივი მეთევზეები ანკესით და ტრალით იჭერენ, ხორცი კი გემრიელად ითვლება. მცირე სარეწაო თევზია.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















