შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
თეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Volgograd — g_kolotinთეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Toledo — Luca Ghiraldiთეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Ukraine — Vyacheslav Luzanovთეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Har Us Nuur — Otgonbayar Tsendთეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Volgograd — Pavel Shukovთეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Andalucía — Diego González Dopicoთეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Volgograd — Pavel Shukovთეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Andalucía — Diego González Dopicoთეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Ukraine — Vyacheslav Luzanovთეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Karasukskiy rayon — Andrew Bazdyrevთეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Alicante — croftylock
1/11

თეთრთავა იხვი

Oxyura leucocephala

g_kolotin · Volgograd

მთავარი მონაცემები

ზომა
43–48 სმ; ფრთები 62–70 სმ; 500–900 გ
კვება
წყლის მცენარეების ფოთლები და თესლი, მოლუსკები, მწერები და მატლები, კიბოსნაირები
სტატუსი საქართველოში
იშვიათი მოზამთრე და გადამფრენი
დაფიქსირებული რეგიონები
ქვემო ქართლი; აფხაზეთი
ჰაბიტატი
ლერწმიანი ტბები ღია წყლით
ოჯახი
Anatidae
დაცვა
მსოფლიოში EN (2017); საქართველოში EN; წითელი ნუსხა (2014)

მიმოხილვა

თეთრთავა იხვი საქართველოში

თეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) მსოფლიოში გადაშენების საფრთხის ქვეშაა (EN): ზამთრის რიცხვი 1930-იანი წლებიდან 100 000-დან, სავარაუდოდ, 20 000 ფრინველამდე შემცირდა. მამალს შორიდანვე იცნობთ: თეთრი თავი პატარა შავი ქუდით, ძირში გაბერილი ცისფერი ნისკარტი და თითქმის ვერტიკალურად აწეული, ხისტი კუდი. საქართველოში იშვიათი მოზამთრე და გადამფრენია, ჩანაწერები ძირითადად ქვემო ქართლიდანაა, ოქტომბრიდან მაისამდე. ადამიანისთვის საშიში არ არის. საქართველოს წითელ ნუსხაში საფრთხის ქვეშ მყოფის (EN) სტატუსით არის შეტანილი, ამიტომ ყოველი შეხვედრა მნიშვნელოვანია.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ თეთრთავა იხვი

პატარა, ჩასხმული მყვინთავი იხვია, დიდი თავით, განიერი ნისკარტით და ხისტი ბუმბულის სოლისებრი კუდით. ნებისმიერ ასაკსა და სამოსში ცურვისას კუდს თითქმის ვერტიკალურად აწეულს ატარებს. ეს ყველაზე კარგი ნიშანია, რომლითაც მას სხვა იხვებისგან გაარჩევთ.

თეთრთავა იხვი (Oxyura leucocephala) — Toledo — Luca GhiraldiLuca Ghiraldi · Toledo · 2022
  1. ბუდობის სამოსში მამალს თეთრი თავი პატარა შავი ქუდით და შავი კისერი აქვს. ნისკარტი ცისფერია და ძირში გაბერილი. ტანი მოწითალო-მურა და რუხია, წვრილი მუქი წინწკლებით და ტალღოვანი ნახატით. ზაფხულში ნისკარტი რუხდება, შავი ქუდი კი ფართოვდება.

  2. დედალი მამალს ჰგავს, მაგრამ უფრო მურაა და თავი ტანის ფერი აქვს. ღია სახეზე მუქი ქუდი და ლოყაზე მუქი ზოლი უჩანს, ნისკარტი რუხია. ახალგაზრდები დედალს ჰგვანან, ოღონდ ცოტა პატარები არიან და ლოყის ზოლი და ყელი თითქმის თეთრი აქვთ.

  3. გაზაფხულსა და ზაფხულში გვხვდება თითქმის შავთავიანი მამლებიც, ლოყაზე სხვადასხვა ზომის თეთრი ლაქით, სავარაუდოდ, ერთი წლის ფრინველები. ამერიკული თეთრთავა იხვი (Oxyura jamaicensis), რომელიც ევროპაში შემოიყვანეს, ძალიან ჰგავს მას და მასთან ჰიბრიდებს იძლევა. თუ საეჭვო ფრინველს ნახავთ, თავის ნახატს და ნისკარტის ფორმას დააკვირდით.

ფერი

თეთრიშავილურჯიყავისფერიწითელინაცრისფერი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

გავრცელება

სად გვხვდება თეთრთავა იხვი საქართველოში

ბუდობს ღია წყლის დიდ სარკიან ტბებსა და გუბეებზე, ხელოვნურ წყალსატევებზეც, სადაც ნაპირს ხშირი ლერწამი და წყლის მცენარეები ფარავს. ტბები შეიძლება იყოს მტკნარი, მლაშე ან მარილიანი, ტყე-სტეპში, სტეპსა და ნახევრად უდაბნოში. გადაფრენისას მტკნარ და მარილიან წყლებზე, ზღვის თავთხელებზეც ჩერდება, მაგრამ დიდ, მტკნარ და მლაშე ტბებს ამჯობინებს. არეალი ძალიან დანაწევრებულია: ესპანეთიდან და მაროკოდან დასავლეთ ჩინეთამდე და მონღოლეთამდე. აზიური პოპულაციის ნაწილი ჩრდილოეთ კავკასიასა და კასპიისპირეთში იზამთრებს. საქართველოში მისი ჩანაწერების უმეტესობა ქვემო ქართლის ტბებიდანაა, 2015–2025 წლებში. 2023 წლის აპრილში ერთი ფრინველი აფხაზეთშიც ნახეს. ჩანაწერებში ძირითადად 1–3 ფრინველია, ყველაზე დიდი გუნდი, 15 ფრინველი, 2020 წლის 10 ოქტომბერს დაითვალეს.

ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს

ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.

გაგვიზიარე დაკვირვება

ნახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ყველაფრისმჭამელია, მაგრამ, როგორც წესი, მცენარეული საკვები ჭარბობს: წყლის მცენარეების ფოთლები და თესლი. ჭამს მოლუსკებს, წყლის მწერებსა და მათ მატლებს, ჭიებსა და კიბოსნაირებსაც. ესპანეთში მისი საკვების მნიშვნელოვანი ნაწილი ფსკერზე მცხოვრები ქირონომიდების მატლები აღმოჩნდა. ძირითადად ღამით იკვებება, სხვადასხვა სიღრმეზე ყვინთვით.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

Luca Ghiraldi · Toledo
g_kolotin · Volgograd
Vyacheslav Luzanov · Ukraine
Otgonbayar Tsend · Har Us Nuur

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელეთ თემატური გვერდებით

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები თეთრთავა იხვთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ, მაგრამ იშვიათად. საქართველოში მოზამთრე და გადამფრენია, ჩანაწერები ძირითადად ქვემო ქართლის ტბებიდანაა, ოქტომბრიდან მაისამდე. ჩვეულებრივ 1–3 ფრინველი ჩანს, ერთხელ 15-იც დაითვალეს. აქ ბუდობა დადასტურებული არ არის.

მამალს თეთრი თავი პატარა შავი ქუდით და ძირში გაბერილი ცისფერი ნისკარტი აქვს. დედალი მურაა, ღია სახეზე მუქი ქუდითა და ლოყის ზოლით. ორივე ცურვისას კუდს თითქმის ვერტიკალურად აწეულს ატარებს. ეს ნიშანი სხვა იხვებში არ შეგეშლებათ.

ჭაობების დაშრობის, ნადირობის, გვალვისა და ლერწმის დაწვის გამო. ევროპაში დიდ საფრთხეს ქმნის ჰიბრიდიზაცია შემოყვანილ ამერიკულ თეთრთავა იხვთან. ზამთრის რიცხვი 1930-იანი წლებიდან, სავარაუდოდ, ხუთჯერ შემცირდა.

ძირითადად წყლის მცენარეების ფოთლებსა და თესლს, ასევე მოლუსკებს, წყლის მწერებს, მატლებს, ჭიებსა და კიბოსნაირებს. ძირითადად ღამით, ყვინთვით იკვებება.

ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში გადაშენების საფრთხის ქვეშაა (EN, 2017). საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში EN სტატუსით არის შეტანილი. მასზე AEWA-ს შეთანხმებაც ვრცელდება.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

7 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.