შავზურგა მეღორღია
Oenanthe pleschanka
igor_sikorskiy · Opuksky Nature Reserve
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერები, ობობები, თესლი
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი, გადამფრენი
- ზომა
- დაახლოებით 14 სმ
- ჰაბიტატი
- ქვიანი ფერდობები და ხრიოკი ველები
- ოჯახი
- Muscicapidae
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
შავზურგა მეღორღია (Oenanthe pleschanka) თვალშისაცემი შავ-თეთრი მეღორღიაა: მამალს შავი სახე, ყელი, ზურგი და ფრთები აქვს, თხემი, კეფა და კუდზედა კი თეთრი. საქართველოში მობუდარი და გადამფრენია, ჭაჭუნაში მაისსა და ივნისშიც არის გადაღებული. დაახლოებით 14 სმ სიგრძისაა. ბუჩქზე ან ქვაზე ზის, კუდს მაღლა-დაბლა აქნევს და მწერს მიწაზე წამით ჩამოფრენით იჭერს. თუ მშრალ ფერდობზე ასეთ შავ-თეთრ ჩიტს დაინახავთ, ზურგს შეხედეთ: შავი ზურგი ამ სახეობას ახასიათებს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ შავზურგა მეღორღია
დაახლოებით 14 სმ სიგრძის შავ-თეთრი მეღორღიაა. მამალს შავი სახე, ყელი, ზურგი და ფრთები აქვს, თეთრი თხემი და კუდზედა; დედალი ყავისფერია, ქვიშისფერი თავით.

სიგრძე დაახლოებით 14 სმ-ია, დედალი მამალზე ოდნავ პატარაა. მამალს შავი სახე, ყელი და მკერდის ზედა ნაწილი, შავი ზურგი და ფრთები აქვს, თხემი და კეფა თეთრი, ზურგის ბოლო და კუდზედა მოთეთრო-კრემისფერი. მკერდის დანარჩენი ნაწილი ოხრისფერია. შემოდგომით თხემი ყავისფრად მოჩანს, გაზაფხულისთვის კი ბუმბულის კიდეები იცვითება და თავი სუფთა თეთრი ხდება.
დედალი ყავისფერია, თავზე ქვიშისფერ-ოხრისფერი ელფერით. ჩვეულებრივი მეღორღიის (Oenanthe oenanthe) დედალზე მუქია, უფრო პატარა ჩანს და კუდზედაზე ნაკლები თეთრი აქვს. ახალგაზრდა ფრინველი დედალს ჰგავს, ზურგი კი წინწკლებიანი აქვს.
კუდი თეთრია, შავი, თავდაყირა „T“-ს ნიმუშით, როგორც შავყურა მეღორღიას (Oenanthe hispanica). ამიტომ ერთ ნიშანს ნუ ენდობით: ზურგის, ყელისა და თავის ფერს ერთად შეხედეთ. ძახილი უხეში „ზაკ-ზაკ“-ია.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ბუდობს ხრიოკ, ღია ადგილებში: მეჩხერმცენარეულიან ველებზე, ქვიან ფერდობებსა და ბორცვიან მხარეში. ალთაიში 2000 მ-მდე ადის, ტიან-შანში 3000 მ-მდე. ზამთარს ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში ატარებს, მსგავს ქვიან და ეკლიანბუჩქნარიან ადგილებში; ზოგი ფრინველი ინდოეთშიც ზამთრობს. საქართველოში ჭაჭუნაშია გადაღებული, მაისის ბოლოს და ივნისში.
შავზურგა მეღორღიის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები მხოლოდ კახეთშია.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
პატარა უხერხემლოებით იკვებება: ჭიანჭველებით, კალიებით, ხოჭოებით, ბუზებით, პეპლებითა და მათი მატლებით, ობობებითა და ტკიპებით. თესლსაც ჭამს. ბუჩქიდან ან ქვიდან მსხვერპლს უთვალთვალებს, მიწაზე წამით ჩამოფრინდება, აიღებს და ისევ თავის საჯდომს უბრუნდება.
ფრთხილი ფრინველია, მაგრამ შემჩნევისას კარგად ჩანს. ფარებად არ დადის: ხრიოკ, ქვიან ადგილებში მარტო ან წყვილად ჩანს. ბუჩქზე ან ქვაზე ფხიზლად ზის, ირგვლივ იყურება და კუდს მაღლა-დაბლა აქნევს. ძახილი უხეში „ზაკ-ზაკ“-ია. მამალი ადრე ზაფხულში და კიდევ აგვისტოში მღერის: დაბალ, მელოდიურ, მიბაძვით სავსე სიმღერას ქვიდან, სიმაღლიდან ან ფრენისას ასრულებს. ბუდეს ნაპირის ხვრელში, ქვებისა და კლდეების ქვეშ ან ნაპრალში იკეთებს, გამხმარი ბალახისგან, შიგნიდან წვრილი ფესვებითა და რამდენიმე ფაფუკი ბუმბულით. მაისის დასაწყისიდან დებს 4–6 მომწვანო-ცისფერ კვერცხს, ბლაგვ ბოლოზე ჟანგისფერი წინწკლებით. ჩვეულებრივ წელიწადში ერთ ბუდეს ზრდის. ზაფხულის ბოლოს ბუმბულს იცვლის, ახალ ბუმბულს კი ღია კიდეები აქვს, რომლებიც გაზაფხულამდე იცვითება.
მსოფლიოში გადაშენების საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC, 2016). ფართოდ არის გავრცელებული აღმოსავლეთ ევროპასა და დასავლეთ აზიაში, რიცხოვნობა სტაბილურად ითვლება და განსაკუთრებული საფრთხე არ ემუქრება. ევროპაში დაახლოებით 96 000–420 000 ფრინველია. საქართველოს ეროვნული შეფასებითაც (2021) LC კატეგორიაშია, რიცხოვნობა სტაბილურია.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები შავზურგა მეღორღიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში მობუდარი და გადამფრენია. ჭაჭუნაში მაისის ბოლოს და ივნისშია გადაღებული. ზამთარს ძირითადად ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში ატარებს.
მშრალ, ღია ადგილებში: მეჩხერმცენარეულიან ველებზე, ქვიან ფერდობებსა და ბორცვიან მხარეში. ჩვეულებრივ მარტო ან წყვილად ზის ბუჩქზე ან ქვაზე და კუდს აქნევს. ფრთხილია, ამიტომ შორიდან ბინოკლით უფრო კარგად დაინახავთ.
მამალს შავი სახე, ყელი, ზურგი და ფრთები აქვს, თეთრი თხემი და კუდზედა. დედალი ყავისფერია, ქვიშისფერი თავით. კუდზე ორივეს შავი, თავდაყირა „T“ აქვს. შავი ზურგი ამ სახეობის მთავარი ნიშანია.
ჩვეულებრივი მეღორღიის მამალს გაზაფხულზე ნაცრისფერი ზურგი აქვს, შავზურგა მეღორღიას კი შავი. დედლების გარჩევა უფრო რთულია: შავზურგა მეღორღიის დედალი მუქია, უფრო პატარა ჩანს და კუდზედაზე ნაკლები თეთრი აქვს. ამიტომ რამდენიმე ნიშანს ერთად შეხედეთ.
პატარა უხერხემლოებს: ჭიანჭველებს, კალიებს, ხოჭოებს, ბუზებს, პეპლებსა და მათ მატლებს, ობობებსა და ტკიპებს. თესლსაც ჭამს. მსხვერპლს საჯდომიდან უთვალთვალებს და მიწაზე წამით ჩამოფრენით იჭერს.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფია (LC, 2016), საქართველოს ეროვნული შეფასებითაც (2021) LC-ა, რიცხოვნობა სტაბილურია. ველური ფრინველია, ამიტომ ნუ დაიჭერთ და ბუდეს ნუ შეეხებით.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















