შავყურა მეღორღია
Oenanthe hispanica
Maksymilian Wojtkiewicz · Świbnieńska 198
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერები, ობობები, კენკრა
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი და გადამფრენი
- ზომა
- 13,5–15,5 სმ
- ჰაბიტატი
- ქვიანი ფერდობები, მშრალი საძოვრები
- ოჯახი
- Muscicapidae
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
შავყურა მეღორღია პატარა, 13,5–15,5 სმ სიგრძის ფრინველია. ბუდობის დროს მამალი თითქმის შავ-თეთრია: თავი და ზურგი თეთრია, ფრთები შავი, ყურიდან ნისკარტამდე კი შავი ნიღაბი გასდევს. საქართველოში მობუდარი და გადამფრენი სახეობაა და ბევრგან ბუდობს. აქ ფოტოზე აღბეჭდილია აპრილიდან სექტემბრამდე, შიდა ქართლში, კახეთში, ქვემო ქართლსა და სამცხე-ჯავახეთში. საქართველოში ბუდობს აღმოსავლური ფორმა, რომელსაც ახლა ხშირად ცალკე სახეობად, Oenanthe melanoleuca-დ, მიიჩნევენ. ქვიან ფერდობზე შავნიღბიან, თეთრზურგა მეღორღიას თუ შენიშნავთ, ყელს დააკვირდით: ის შეიძლება შავიც იყოს და თეთრიც.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ შავყურა მეღორღია
პატარა, 13,5–15,5 სმ სიგრძის მეღორღიაა. მამალს პირველ რიგში შავ ნიღაბს, თითქმის თეთრ თავსა და ზურგს და შავ ფრთებს შენიშნავთ. ყელი ზოგ მამალს შავი აქვს, ზოგს თეთრი. ყველაზე ხშირად შავზურგა და თეთრზურგა მეღორღიაში ერევათ.

ბუდობის დროს მამალს შუბლი, თხემი და ზურგი თეთრი ან თითქმის თეთრი აქვს, მოყვითალო ელფერით. ფრთები ჩვეულებრივ მეღორღიაზე უფრო შავია. შავი ნიღაბი ყურის საფარი ბუმბულიდან ნისკარტამდე გასდევს და აღმოსავლურ ფრინველებს ნისკარტის ფუძეს ოდნავ ზემოთაც ადის.
ყელი შეიძლება შავი იყოს ან თეთრი: ორივე ტიპის მამალი გვხვდება. ქვედა მხარე თეთრია, მოყვითალო ელფერით. შემოდგომასა და ზამთარში თავი, ზურგი და ქვედა მხარე მკვეთრად მოყვითალო ხდება.
წელი, კუდზედა და კუდის უმეტესი ნაწილი თეთრია. შუა წყვილის გარდა კუდის ბუმბული ჩვეულებრივ მეღორღიისაზე ბევრად თეთრია. დედალს და ახალგაზრდასაც ეს თეთრი წელი აქვთ.
დედალი მონაცრისფრო-ყავისფერია და სეზონის მიხედვით ნაკლებად იცვლება. დასავლური ფორმის მამალი უფრო მოყვითალოა და მისი შავი ნიღაბი ნისკარტის ფუძესთან მთავრდება. სხვა მეღორღიების დედლებისგან მისი დედლის გარჩევა ბუნებაში ძალიან ძნელია.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ღია, მშრალ ადგილებს ირჩევს: ქვიან ფერდობებს, გამოფიტულ საძოვრებს, სტეპს და ადგილებს, სადაც იშვიათად ხეები დგას. ჩვეულებრივ მთისწინეთში ცხოვრობს და 2500 მ-მდე ადის. საქართველოში ნანახია გორის, საგარეჯოს, გარდაბნის, დედოფლისწყაროს, ასპინძისა და ახალქალაქის მუნიციპალიტეტებში, ასევე რუსთავში. აღმოსავლური ფორმა ბუდობს ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთიდან და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპიდან კასპიის ზღვამდე და ირანამდე, ზამთარს კი სუდანში ატარებს.
შავყურა მეღორღიის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები აღმოსავლურ ფორმას, Oenanthe melanoleuca-ს, ეკუთვნის. საკმარისი ჩანაწერები ოთხ რეგიონშია: კახეთი, ქვემო ქართლი, სამცხე-ჯავახეთი და შიდა ქართლი.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ძირითადად მწერებით იკვებება, ასევე ობობებითა და კენკრით. სხვა მეღორღიების მსგავსად, ხშირად მაღალ ადგილზე ზის, საიდანაც კარგად ხედავს გარემოს. იქიდან ეშვება მიწაზე მსხვერპლის დასაჭერად.
გადამფრენი ფრინველია: გაზაფხულზე ბრუნდება, შემოდგომაზე კი აფრიკაში მიფრინავს. ბუდობისას ყოველი წყვილი დიდ ტერიტორიას იკავებს, მამალი კი ჰაერში ფრენისას გალობს. აღელვებული ფრინველი კუდს აქნევს და ფრთებს აფრთხიალებს. ბუდეს ჩვეულებრივ მიწაზე აწყობს: კლდის ნაპრალში, ქვების გროვაში ან კედლის ბზარში. შიგნიდან ცხოველის ბეწვით ამოფენს. მაისიდან ივლისამდე დედალი კრუხავს 4–6 ცისფერ კვერცხს, ზოგჯერ მოწითალო წინწკლებით, 13–14 დღის განმავლობაში. პირველი ბარტყები ივნისის დასაწყისში ტოვებენ ბუდეს, ივნისის ბოლოს კი ზოგი წყვილი მეორედ დებს კვერცხს.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები შავყურა მეღორღიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში მობუდარი და გადამფრენი სახეობაა და ბევრგან ბუდობს. აქ აპრილიდან სექტემბრამდეა ნანახი. ფოტოზე აღბეჭდილია შიდა ქართლში, კახეთში, ქვემო ქართლსა და სამცხე-ჯავახეთში.
მამალს შავი ნიღაბი, თითქმის თეთრი თავი და ზურგი და შავი ფრთები აქვს. ყელი შეიძლება შავი იყოს ან თეთრი. წელი და კუდის უმეტესი ნაწილი თეთრია. დედალი მონაცრისფრო-ყავისფერია, თეთრი წელით.
შავზურგა მეღორღიას მამალს ზურგი შავი აქვს, შავყურას კი თეთრი ან თითქმის თეთრი. შავი ყელი ორივეს შეიძლება ჰქონდეს. ამიტომ ფრინველის ზურგს დააკვირდით. დედლების გარჩევა ბევრად ძნელია.
ეს გადასაწყვეტია. 2019 წლის გენეტიკური კვლევის შემდეგ ხშირად დასავლურ Oenanthe hispanica-დ და აღმოსავლურ O. melanoleuca-დ ყოფენ. ზოგი ავტორი ისევ ერთ სახეობად თვლის. საქართველოში აღმოსავლური ფორმა ბუდობს.
ღია, მშრალ ადგილებში: ქვიან ფერდობებზე, გამოფიტულ საძოვრებზე, სტეპში. ჩვეულებრივ მთისწინეთშია და 2500 მ-მდე ადის. აღმოსავლური ფორმა ზამთარს სუდანში ატარებს.
ბუდეს მიწაზე, კლდის ნაპრალში, ქვების გროვაში ან კედლის ბზარში აწყობს. მაისიდან ივლისამდე 4–6 ცისფერ კვერცხს დებს, რომლებიც 13–14 დღე იჩეკება. ზოგი წყვილი წელიწადში ორჯერ ბუდობს.
ადამიანისთვის საშიში არ არის. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფია (LC, 2019), საქართველოს ეროვნულ შეფასებაშიც LC-ა, სტაბილური რიცხოვნობით. ბუდობის დროს ფრინველს ნუ შეაწუხებთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















