ბუქნია-მეღორღია
Oenanthe isabellina
Axel Gosseries · დედოფლისწყარო, კახეთი საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერები და მათი მატლები
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი და გადამფრენი
- ზომა
- 15–16,5 სმ
- ჰაბიტატი
- სტეპი, ზეგნები, ნახევრად უდაბნო
- ოჯახი
- Muscicapidae
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
ბუქნია-მეღორღია 15–16,5 სმ სიგრძისა და 27–31 გ წონის ფრინველია, ჩვეულებრივ მეღორღიაზე დიდი. ბუდეს მიწის ქვეშ, ძველ სოროში აწყობს, ხშირად მიწის ციყვის ან სხვა მღრღნელის მიტოვებულ სოროში. საქართველოში მობუდარი და გადამფრენი სახეობაა: მარტიდან ოქტომბრამდე ჩანს, ყველაზე ხშირად გაზაფხულზე და აგვისტო–სექტემბერში. ფოტოზე აღბეჭდილია ქვემო ქართლში, კახეთში, შიდა ქართლში, აჭარაში, მცხეთა-მთიანეთში, აფხაზეთში, თბილისსა და სამეგრელო-ზემო სვანეთში. მამალი და დედალი ერთნაირი ქვიშისფერია, ამიტომ ჩვეულებრივი მეღორღიის დედალში ადვილად ერევათ. გასარჩევად სხეულის დგომას და კუდს დააკვირდით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ბუქნია-მეღორღია
ღია ქვიშისფერი მეღორღიაა, 15–16,5 სმ სიგრძის. პირველ რიგში თეთრ კურტუმს, შავ-თეთრ კუდს და თითქმის ვერტიკალურ დგომას შენიშნავთ. მამალი და დედალი ერთნაირია. ყველაზე ხშირად ჩვეულებრივი მეღორღიის დედალსა და უდაბნოს მეღორღიაში ერევათ.

ზედა მხარე მკრთალი ქვიშისფერ-ყავისფერია. თვალს ზემოთ მოთეთრო-კრემისფერი ზოლი გასდევს, ყურის მიდამო ღია ყავისფერია. ნიკაპი ღია კრემისფერია, ყელი და მკერდი ქვიშისფერი, მუცელი მოთეთრო. ნისკარტი და ფეხები შავია, თვალი ყავისფერი.
კურტუმი და კუდზედა თეთრია. კუდის ბუმბული მოშავო-ყავისფერია, დიდი თეთრი ფუძით: განაპირა ბუმბულზე თეთრი სიგრძის ნახევარზე მეტს იკავებს, შუა ბუმბულზე კი მესამედს. ამიტომ კუდზე ჩვეულებრივ მეღორღიაზე მეტი შავი ჩანს.
ჩვეულებრივი მეღორღიის დედალს ძალიან ჰგავს, მაგრამ უფრო დიდი, უფრო ღია და უფრო მოყვითალო-ყავისფერია. უფრო სწორად დგას და ნისკარტიც უფრო გრძელი აქვს. ფრთის ქვედა საფარი ბუმბული თეთრია, ჩვეულებრივ მეღორღიას კი ნაცრისფრად აქვს დაწინწკლული.
ფრთის სიგრძე 9,4–9,7 სმ-ია. წელიწადში ორჯერ იცვლის ბუმბულს: სრულად ზაფხულის ბოლოს და ნაწილობრივ, მხოლოდ სხეულზე, შუა ზამთარში. მამლისა და დედლის ფერით გარჩევა თითქმის შეუძლებელია.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ღია, მშრალი ადგილების ფრინველია: სტეპის, უდაბნოსა და ნახევრად უდაბნოს, ქვიანი, გამოფიტული მიწების, მაღალი ზეგნებისა და გორაკების ქვედა ფერდობების. ზამთარში მსგავს ადგილებს ირჩევს, განსაკუთრებით ქვიშიან ნიადაგს, ასევე მეჩხერ ბუჩქნარს და ნათესების ნაპირებს. საქართველოში ნანახია დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, მათ შორის ჭაჭუნის აღკვეთილში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, კუმისთან, ნადარბაზევის ტბასთან, თბილისსა და ბათუმში.
ბუქნია-მეღორღიის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები რვა რეგიონშია: ქვემო ქართლი, კახეთი, შიდა ქართლი, აჭარა, მცხეთა-მთიანეთი, აფხაზეთი, თბილისი და სამეგრელო-ზემო სვანეთი.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მწერებითა და მათი მატლებით იკვებება: ჭიანჭველებით, კალიებით, ღამის პეპლებითა და ბუზებით, ასევე ტკიპებით, ობობებითა და ხეებისფეხებით. ზოგჯერ თესლსაც ჭამს. საკვებს ძირითადად მიწაზე ეძებს და ნიადაგს ნისკარტით ჩხრეკს. ზოგჯერ მწერის დასაჭერად ჰაერში აფრინდება.
მოუსვენარი, მოძრავი ფრინველია. მიწაზე გრძელი ნახტომებით დადის, ჰაერში ფრთხიალებს და შემაღლებებზე ან პატარა ბუჩქებზე ჯდება. თითქმის ვერტიკალურად დგას და კუდს გამუდმებით აქნევს, მაღლა სწევს და დაბლა უშვებს. გალობა ტოროლასას ჰგავს: ჩახრინწული ხმით იწყება, სტვენას აგრძელებს და სხვა ფრინველების ხმებს ბაძავს. ზამთრის ადგილებში მარტო ცხოვრობს, გადაფრენისას კი ზოგჯერ სხვა მეღორღიებს უერთდება. ბუდობის ადგილას მისვლისთანავე ტერიტორიას იკავებს. მამალი დედლის წინ ფრთებს ჩამოუშვებს და გაშლის, მაღლა ხტება ან დაახლოებით 15 მ-ზე ადის, ჰაერში ფრთხიალებს და მთელი ამ ხნის განმავლობაში გალობს. ბუდე სოროში მშრალი ბალახისგან გაკეთებული მოცულობითი ბუდეა. დებს 4–6 მკრთალ ცისფერ კვერცხს, ზოგჯერ მოწითალო წინწკლებით, რომლებიც დაახლოებით 14 დღე იჩეკება. ბარტყებს ორივე მშობელი აჭმევს მუხლუხოებითა და სხვა მწერებით, ბუდიდან გასვლის შემდეგ კი დაახლოებით ორ კვირას კიდევ კვებავს. მერე მშობლები მათ ტერიტორიიდან აძევებენ.
Axel Gosseries · David J Barton · oskar_schwi · Diego Rubolini · ნიკოლოზ დონაძე · tomo_m · Tomasz Gustyn · Katia Setrinen · Attila Steiner
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ბუქნია-მეღორღიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში მობუდარი და გადამფრენი სახეობაა. მარტიდან ოქტომბრამდე ჩანს, ყველაზე ხშირად გაზაფხულზე და აგვისტო–სექტემბერში. ფოტოზე აღბეჭდილია ქვემო ქართლში, კახეთში, შიდა ქართლში, აჭარაში, მცხეთა-მთიანეთში, აფხაზეთში, თბილისსა და სამეგრელო-ზემო სვანეთში.
ღია ქვიშისფერი მეღორღიაა, თეთრი კურტუმითა და შავი ბოლოს მქონე კუდით. თითქმის ვერტიკალურად დგას და კუდს გამუდმებით აქნევს. თვალს ზემოთ კრემისფერი ზოლი აქვს. მამალი და დედალი ერთნაირია.
ჩვეულებრივი მეღორღიის დედალს ჰგავს, მაგრამ უფრო დიდი, ღია და მოყვითალოა. უფრო სწორად დგას, ნისკარტი უფრო გრძელი აქვს და კუდზე მეტი შავი ჩანს. ფრთის ქვედა მხარე თეთრია, ჩვეულებრივ მეღორღიას კი ნაცრისფრად დაწინწკლული. ფრენისას ეს ნიშანი კარგად ჩანს.
ღია, მშრალ ადგილებში: სტეპში, ნახევრად უდაბნოში, ზეგნებზე და გორაკების ფერდობებზე. ბუდობს სამხრეთ რუსეთიდან და კასპიისპირეთიდან მონღოლეთამდე და ირანამდე. ზამთრობს აფრიკაში, არაბეთსა და ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთში.
ბუდეს ჩვეულებრივ მღრღნელების მიტოვებულ სოროებში აწყობს, მაგალითად მიწის ციყვის ან ბრმათაგვის სოროში. ზოგჯერ თავადაც თხრის ახალ სოროს. ბარტყები სოროდან მხოლოდ მაშინ გამოდიან, როცა უკვე ფრენა შეუძლიათ. საფრთხის დროს სწრაფად ბრუნდებიან სოროში.
მწერებსა და მათ მატლებს: ჭიანჭველებს, კალიებს, ღამის პეპლებსა და ბუზებს, ასევე ობობებსა და ტკიპებს. ზოგჯერ თესლსაც ჭამს. საკვებს ძირითადად მიწაზე ეძებს და ნიადაგს ნისკარტით ჩხრეკს.
ადამიანისთვის საშიში არ არის. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფია (LC, 2016), საქართველოს ეროვნულ შეფასებაშიც LC-ა, სტაბილური რიცხოვნობით. ბუდობის დროს სოროებთან ნუ დაყოვნდებით.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.




















