შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
შავი გარიელი (Melanitta nigra) — Eastern Administrative District — Anna Golubevaშავი გარიელი (Melanitta nigra) — Dmitrovsky Municipal District — Vasily Kalinichenkoშავი გარიელი (Melanitta nigra) — Hartley House — purmშავი გარიელი (Melanitta nigra) — Sergiyevskoye — Elena Kovalშავი გარიელი (Melanitta nigra) — Moscow City — Svetlana Mikheevaშავი გარიელი (Melanitta nigra) — Wattenmeer — Linus Brinkerშავი გარიელი (Melanitta nigra) — Kaliningrad Region — Anatoly Strilaშავი გარიელი (Melanitta nigra) — Dalnekonstantinovsky District — Pavel Belovშავი გარიელი (Melanitta nigra) — Eastern Administrative District — Vasily Kalinichenkoშავი გარიელი (Melanitta nigra) — Eastern Administrative District — Vasily Kalinichenko
1/10

შავი გარიელი

Melanitta nigra

Anna Golubeva · Eastern Administrative District

მთავარი მონაცემები

ზომა
43–54 სმ; ფრთები 79–90 სმ; 1,2–1,4 კგ
კვება
მოლუსკები, კიბოსნაირები, წყლის მწერები, პატარა თევზი
სტატუსი საქართველოში
იშვიათი, არარეგულარული სტუმარი
დაფიქსირებული რეგიონები
აჭარა; სამეგრელო-ზემო სვანეთი
ჰაბიტატი
ტუნდრისა და ტაიგის ტბები; ზამთარში ზღვა
ოჯახი
Anatidae
დაცვა
მსოფლიოში LC (2018); საქართველოში NE

მიმოხილვა

შავი გარიელი საქართველოში

შავი გარიელის (Melanitta nigra) მამალი თავიდან კუდამდე შავია, ერთი თეთრი ბუმბულიც არ აქვს, მხოლოდ ნისკარტზე უჩანს ყვითელი ლაქა. ეს მსხვილი ზღვის იხვი ევროპისა და ციმბირის შორეულ ჩრდილოეთში ბუდობს და ზღვაზე იზამთრებს, მჭიდრო გუნდებად. საქართველოში არარეგულარული, იშვიათი სტუმარია. მისი ჩანაწერები ძირითადად აგვისტო–ოქტომბრით შავი ზღვის სანაპიროდან, აჭარიდან და სამეგრელოდანაა. ადამიანისთვის საშიში არ არის. ზღვაზე შავი იხვების გუნდს თუ დაინახავთ, ფრთებს დააკვირდით: შავ გარიელს თეთრი სარკე არ აქვს, თეთრფრთიან გარიელს კი აქვს.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ შავი გარიელი

მსხვილი, ჩასხმული ზღვის იხვია, დიდი ნისკარტით და გრძელი, წვეტიანი კუდით, რომელსაც ცურვისას ხშირად ოდნავ აწეულს ატარებს. მამალი მთლიანად შავია, დედალი მუქი მურა, ღია ლოყებით. ყველაზე ადვილად თეთრფრთიან გარიელში ერევა.

შავი გარიელი (Melanitta nigra) — Dmitrovsky Municipal District — Vasily KalinichenkoVasily Kalinichenko · Dmitrovsky Municipal District · 2025
  1. მამალი მთლიანად შავია, სხეულზე თეთრის გარეშე. ნისკარტი განიერი და ბრტყელია, ნესტოებთან ყვითელი ლაქით, ფუძეზე კი კოპი აქვს. ფეხები მუქი მურადან შავამდეა.

  2. დედალი მუქი მურაა. თავის ზედა ნაწილი მუქია, სახის ქვედა ნახევარი კი მორუხო-თეთრი, ამიტომ ლოყები შორიდანაც ღიად ჩანს. ნისკარტი რუხი აქვს, კოპის გარეშე. ზამთარში მამალიც მუქ მურა სამოსშია.

  3. თეთრფრთიან გარიელს ფრთაზე თეთრი სარკე აქვს, რომელიც განსაკუთრებით ფრენისას ჩანს, მამალს კი თვალთანაც თეთრი ლაქა უჩანს. შავ გარიელს ფრთა მთლიანად მუქი აქვს. ზღვაზე ორივე სახეობა შორიდან ერთნაირად შავი ჩანს, ამიტომ დაელოდეთ, სანამ ფრინველი ფრთებს გაშლის ან აფრინდება.

ფერი

შავიყავისფერიყვითელინაცრისფერი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

გავრცელება

სად გვხვდება შავი გარიელი საქართველოში

ბუდობს შორეულ ჩრდილოეთში: ბრიტანეთის ჩრდილოეთში, ისლანდიაში, სკანდინავიაში, ჩრდილოეთ რუსეთსა და დასავლეთ ციმბირში, აღმოსავლეთით მდინარე ოლენიოკამდე. ბუდეს ტბების, ნელი მდინარეებისა და ზღვის ახლოს, ტყეში ან ტუნდრაში აკეთებს. ზამთარს ზომიერ სარტყელში, ზღვის სანაპიროებთან ატარებს, ევროპის სანაპიროებიდან სამხრეთით მაროკომდე. საქართველოში ზღვის ფრინველია. 2017–2025 წლების ჩანაწერები შავი ზღვის სანაპიროდანაა, აჭარიდან და სამეგრელო-ზემო სვანეთიდან, უმეტესად სექტემბერ–ოქტომბერში, ზოგი კი აგვისტოში, თებერვალსა და აპრილში. აჭარის სანაპიროსთან 2021 წლის 19 ოქტომბერს ერთად 145 ფრინველი დაითვალეს, ხოლო 2021 წლის 7 სექტემბერს 95. შიდა ტბებიდან და წყალსაცავებიდან საქართველოში ჩანაწერი არ გვაქვს.

ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს

ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.

გაგვიზიარე დაკვირვება

ნახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ძირითადად მოლუსკებითა და კიბოსნაირებით იკვებება, მტკნარ წყალში კი წყლის მწერებსა და პატარა თევზსაც ჭამს. საკვებს ყვინთვით მოიპოვებს და 30 მ სიღრმემდე ჩადის. ზღვაზე გუნდი ხშირად ერთდროულად ყვინთავს და ერთდროულად ამოდის.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

Anna Golubeva · Eastern Administrative District
Vasily Kalinichenko · Dmitrovsky Municipal District
purm · Hartley House
Elena Koval · Sergiyevskoye

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელეთ თემატური გვერდებით

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები შავი გარიელთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ, მაგრამ იშვიათად და არარეგულარულად. 2017–2025 წლებში შავი ზღვის სანაპიროზე, აჭარასა და სამეგრელოში ნახეს, უმეტესად სექტემბერ–ოქტომბერში. 2021 წლის ოქტომბერში ერთად 145 ფრინველიც დაითვალეს. აქ არ ბუდობს.

ფრთით. თეთრფრთიან გარიელს ფრთაზე თეთრი სარკე აქვს, შავ გარიელს კი ფრთა მთლიანად მუქი აქვს. შავი გარიელის მამალს თვალთან თეთრი ლაქაც არ უჩანს, ნისკარტზე კი ყვითელი ლაქა და კოპი აქვს. წყალზე მშვიდად მცურავ ფრინველებს თეთრი სარკე შეიძლება დაეფაროთ, ამიტომ ფრენისას დააკვირდით.

ძირითადად მოლუსკებსა და კიბოსნაირებს, მტკნარ წყალში კი წყლის მწერებსა და პატარა თევზსაც. საკვებისთვის 30 მ სიღრმემდე ყვინთავს. ზღვაზე გუნდი ხშირად ერთად ყვინთავს.

შორეულ ჩრდილოეთში, ბრიტანეთის ჩრდილოეთიდან და ისლანდიიდან დასავლეთ ციმბირამდე. ბუდეს მიწაზე, ტბის, მდინარის ან ზღვის ახლოს, ტყეში ან ტუნდრაში აკეთებს. დედალი 6–9 კვერცხს დებს, ბარტყები კი მაშინვე წყალში მიჰყვებიან.

ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საფრთხის ქვეშ არ არის (LC, 2018), თუმცა რიცხვი მცირდება. საქართველოში შეფასებული არ არის (NE) და წითელ ნუსხაში არ შედის. მასზე AEWA-ს შეთანხმება ვრცელდება.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

7 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.