„ლუხუმა“ მოკლეს: GPS-გადამცემიანი ბატკანძერი ბუნებაში დაბრუნების შემდეგ ესროლეს
ოთხთვიანი მკურნალობის შემდეგ პანკისის ხეობაში გაშვებული ბატკანძერი ახმეტაში თოფით დაჭრილი იპოვეს. თბილისის ზოოპარკში მიყვანიდან მალევე დაიღუპა.
აგრარული უნივერსიტეტის კლინიკა Veterinarium-ის ცნობით, ივნისში პანკისის ხეობაში ნაპოვნი ბატკანძერი ლუხუმა ოთხი თვე უმკურნალეს და ოქტომბერში GPS-გადამცემით ბუნებაში დააბრუნეს. გადამცემის პირველი სიგნალიდან ორი დღის შემდეგ ახმეტაში დაჭრილი იპოვეს. ფრინველი თოფით მიყენებულმა ჭრილობებმა მოკლა. კლინიკის შეფასებით, საქართველოში სულ 20–25 წყვილი ბატკანძერი ბინადრობს.
რა მოხდა ლუხუმას?
ბატკანძერის (Gypaetus barbatus) ბარტყი ივნისის ბოლოს პანკისის ხეობაში იპოვეს. დაუძლურებულ ფრინველს ფრენა აღარ შეეძლო, ამიტომ თბილისში ჩამოიყვანეს. მპოვნელებმა მას ლუხუმა დაარქვეს. მკურნალობა და ხანგრძლივი რეაბილიტაცია აგრარული უნივერსიტეტის კლინიკა Veterinarium-ში გაიარა. კლინიკის ცნობით, ლუხუმას გადარჩენაზე ოთხი თვის განმავლობაში 15-მდე ადამიანი მუშაობდა.
ცნობა კლინიკამ გაავრცელა, 3 ნოემბერს კი Metronome-მა და Sputnik საქართველომ გამოაქვეყნეს. კლინიკის ორიგინალი პოსტი 4 ნოემბრისთვის ვერ მოვიძიეთ, ამიტომ ტექსტი ამ ორ პუბლიკაციას ეყრდნობა. ორივე კლინიკის ერთსა და იმავე განცხადებას იმეორებს.
როგორ დაბრუნდა ბუნებაში და რა მოხდა შემდეგ?
გამოჯანმრთელებული ლუხუმა ოქტომბერში პანკისის ხეობაში, ტბათანაში, ბუნებრივ გარემოში დააბრუნეს. ზუსტი დღე წყაროებში არ წერია. გაშვებამდე ლუკა ტყემალაძემ და ლექსო გავაშელიშვილმა მას GPS-გადამცემი დაუმაგრეს, რომ მის გადაადგილებას თვალი ედევნებინათ.
კლინიკის განცხადებით, გადამცემის პირველი სიგნალი განცხადებამდე სამი დღით ადრე მოვიდა. განცხადების წინა დღეს კი ლუხუმა კახეთში, ახმეტაში დაჭრილი და დაუძლურებული იპოვეს. გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტმა ის თბილისის ზოოპარკში გადაიყვანა. თოფით მიყენებულმა ღრმა ჭრილობებმა სისხლდენა გამოიწვია და ფრინველი მიყვანიდან მალევე დაიღუპა.
რატომ არის ერთი ფრინველიც დიდი დანაკლისი?
კლინიკის შეფასებით, საქართველოში სულ 20–25 წყვილი ბატკანძერი ბინადრობს. კლინიკა წერს: „ასეთი მცირერიცხოვანი პოპულაციისთვის თითოეული ფრინველის დაკარგვა მძიმე დანაკლისია“. საქართველოს მთავრობის 2014 წლის წითელ ნუსხაში ბატკანძერი მოწყვლად სახეობადაა (VU) მიჩნეული, 2024 წლის ფრინველთა ჩამონათვალი კი მას საქართველოსთვის NT-ად აფასებს. რატომ არ განახლებულა ნუსხა, სახელმწიფო აუდიტის დასკვნაზე 28 ოქტომბრის სტატიაში ვწერდით.
ბატკანძერი დიდი ფრინველია: გაშლილი ფრთების სიგანე 2,3–2,9 მეტრს აღწევს. მკვდარი ცხოველების ნარჩენებით იკვებება, ძირითადად ძვლებით. მთის კლდოვან ხეობებში ცხოვრობს, საქართველოში მთელი წელი რჩება და აქვე ბუდობს. კლინიკა განმარტავს, რომ ბატკანძერი საფრთხეს არ უქმნის არც პირუტყვს, არც შინაურ ფრინველსა და ფერმის სხვა ცხოველებს. ლუხუმა არც მოსახლეობას მიახლოებია.
რა არ ვიცით?
წყაროებში არ წერია, ვინ ესროლა ლუხუმას და დაიწყო თუ არა გამოძიება. ამ კითხვებზე პასუხს ოფიციალური ინფორმაციის გამოჩენამდე ვერ გავცემთ. არც ის წერია, ახმეტის რომელ ადგილას იპოვეს დაჭრილი ფრინველი. Sputnik-ის პირველ აბზაცში პანკისის ხეობაა დასახელებული, კლინიკის ციტატაში კი ახმეტა.
ნადირობის დარღვევებზე ამ შემოდგომას ბათუმიდანაც იწერებოდა: AFP-ის ცნობით, სეზონის პირველ თვეში რეგიონში ნადირობის 39 დარღვევა დარეგისტრირდა. ბატკანძერის ცხოვრებაზე, საკვებსა და გავრცელებაზე მეტი მის პროფილზეა, სხვა ფრინველები კი ფრინველების ჰაბზეა.
