ცხვირა ტრუქსალისი
Truxalis nasuta
bioinigo · 11400 Jerez de la Frontera
მთავარი მონაცემები
- ჯგუფი
- მწერი
- ოჯახი
- Acrididae
- კვება
- უმეტესად მარცვლოვანი ბალახები
- სტატუსი საქართველოში
- შეტანილია კალიების კატალოგში
- ჰაბიტატი
- მშრალი ბალახნარი, მიტოვებული სახნავები
- IUCN
- შეფასებული არ არის (NE)
ცხვირა ტრუქსალისი (Truxalis nasuta) დიდი კალიაა წაგრძელებული თავით და ბრტყელი, ხმლისებრი ულვაშებით. უკანა ფრთები ძლიერად აქვს მუქი მურა უჯრედებით დაფარული. ყოველთვის ბალახთანაა: ცხოვრობს მშრალ, მეჩხერ ბალახში, მიტოვებულ სახნავებსა და მინდვრებზე. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის სამხრეთით, აფრიკის ჩრდილოეთ ნახევარში და სამხრეთ აზიაში. საქართველოს კალიების კატალოგში შეტანილია, მაგრამ აღმოსავლეთ საქართველოში ფოტოებით უმეტესად სხვა სახეობა, Truxalis eximia ჩანს, ამიტომ ტრუქსალისის სახეობას თვალით ნუ განსაზღვრავთ.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ცხვირა ტრუქსალისი
დიდი, წაგრძელებული კალიაა. ერთად მოყრილი ოთხი ნიშანი გამოარჩევს: დიდი ზომა, გრძელი თავი, უნაგირისებრი წინაზურგი და ბრტყელი, ხმლისებრი ულვაშები. უკანა ფრთები ძლიერად აქვს მუქი მურა უჯრედებით დაფარული. მსგავსია სხვა ტრუქსალისები და Acrida ungarica.
თავი გრძელია და წინ არის წაწეული, ულვაშები კი ბრტყელი და ხმლისებრი. ეს ნიშნები ტრუქსალისს ჩვეულებრივი კალიებისგან შორიდანაც გამოარჩევს. სახეობის დასადგენად კი არ კმარა.
უკანა ფრთები ძლიერად აქვს მუქი მურა უჯრედებით დაფარული. ეს ნიშანი ფრენისას ან გაშლილ ფრთაზე ჩანს. ტრუქსალისის სხვა სახეობებთან შესადარებლად ფრთის ფოტო განსაკუთრებით გამოგადგებათ.
Acrida ungarica მსგავსია, მაგრამ, განსაკუთრებით დედალი, ბევრად პატარაა. ხმელთაშუა ზღვის ჩრდილოეთით ის ზრდასრული მხოლოდ ზაფხულში ან ზაფხულის ბოლოს ხდება, ცხვირა ტრუქსალისი კი გაზაფხულზეა ზრდასრული.
აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთსა და თბილისის მიდამოებში, ფოტოებით უმეტესად Truxalis eximia არის დადასტურებული. ტრუქსალისის სახეობები ერთმანეთს ძალიან ჰგავს. ამიტომ ფოტოს სახეობის დასადგენად სპეციალისტს აჩვენეთ.
ფერი
ყველაზე თვალსაჩინო ნიშანი უკანა ფრთებზეა: ისინი ძლიერად არის მუქი მურა უჯრედებით დაფარული. ეს ნახატი ფრენისას ან გაშლილ ფრთაზე ჩანს.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ცხვირა ტრუქსალისი ბალახის კალიაა და ყოველთვის მარცვლოვან ბალახებთან ცხოვრობს. გვხვდება მიტოვებულ სახნავებზე, ბალახიან ადგილებში, მშრალ და მეჩხერ, კორდიან ბალახში. ცხოვრობს ხშირ მცენარეულობაშიც და დამუშავებულ მინდვრებზეც. ხმელთაშუა ზღვის სამხრეთით მშრალ ან ნაწილობრივ ნესტიან, მაღალ და ხარვეზიან მცენარეულობაში ბინადრობს: მშრალ ხევებში და სანაპირო დიუნებზე. ლიბიაში ნიმუშები იონჯაზე, ვაზზე, ბოსტნეულზე და ველურ ბალახზე შეაგროვეს.
ცხვირა ტრუქსალისი მცენარეებით იკვებება და უმეტესად მარცვლოვან ბალახებს ჭამს. ყოველთვის ბალახთან ცხოვრობს, ამიტომ მისი ცხოვრება ბალახიან ადგილებზეა მიბმული.
ლარვები უკვე შემოდგომიდან ვითარდება. კრეტაზე ზრდასრული მწერები აპრილის ბოლოს და მაისის დასაწყისში ნახეს. დედლები დიდია, მაგრამ განსაკუთრებით ცხელ ამინდში დაფრენა შეუძლიათ: ნელა და ხმაურით მიფრინავენ. ეს მსგავსი Acrida ungarica-სგან განსხვავდება, რომლის ლარვებიც ხმელთაშუა ზღვის ჩრდილოეთით გაზაფხულამდე არ ჩნდება.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ცხვირა ტრუქსალისთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
საქართველოს კალიების კატალოგში შეტანილია, მაგრამ კონკრეტული ადგილები ქვეყანაში აღწერილი არ არის. ამიერკავკასიაში აზერბაიჯანიდანაა ცნობილი. აღმოსავლეთ საქართველოს ფოტოებზე ტრუქსალისები უმეტესად Truxalis eximia-დ არის განსაზღვრული. ამიტომ ამ სახეობის დღევანდელი გავრცელება საქართველოში დასაზუსტებელია.
სამეცნიერო სახელი nasuta „ცხვირიანს“ ნიშნავს. მას გრძელი, წინ წაწეული თავი აქვს, რომელიც ცხვირს მოგაგონებთ. ამ თავთან ერთად ბრტყელი, ხმლისებრი ულვაშები ტრუქსალისების ყველაზე თვალსაჩინო ნიშანია.
Acrida ungarica-ც გრძელთავიანი კალიაა, მაგრამ, განსაკუთრებით დედალი, ბევრად პატარაა. ხმელთაშუა ზღვის ჩრდილოეთით ის ზრდასრული მხოლოდ ზაფხულში ან ზაფხულის ბოლოს ხდება. ცხვირა ტრუქსალისის ლარვები კი უკვე შემოდგომიდან ვითარდება და ზრდასრული გაზაფხულზე ჩანს.
მცენარეებს, უმეტესად მარცვლოვან ბალახებს. ყოველთვის ბალახთან ცხოვრობს: მშრალ, მეჩხერ ბალახში, მიტოვებულ სახნავებზე და მინდვრებზე. ლიბიაში იონჯაზე, ვაზზე და ბოსტნეულზეც უპოვიათ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
