ქვიშის მეუდაბნოე
Sphingonotus savignyi
hchavez · Aoujeft
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- მამალი 22–32 მმ, დედალი 29–38 მმ
- ჯგუფი
- მწერი, კალია
- ოჯახი
- Acrididae
- ჰაბიტატი
- ქვიშიან-ქვიანი უდაბნოები და ნახევარუდაბნოები
- სტატუსი საქართველოში
- გვხვდება; ადგილები დაზუსტებული არ არის
- IUCN
- შეფასებული არ არის (NE)
ქვიშის მეუდაბნოე (Sphingonotus savignyi) უდაბნოს კალიაა, რომლის არეალი 8000 კმ-ზე მეტზე იჭიმება: კანარის კუნძულებიდან და ჩრდილოეთ აფრიკიდან შუა აზიასა და მონღოლეთამდე. ამიერკავკასიაში აზერბაიჯანსა და საქართველოში გვხვდება. დედალი 29–38 მმ-ია, მამალი 22–32 მმ. სწრაფად და მოხერხებულად დაფრინავს, ამიტომ დაჭერა ძნელია. ყველაზე ადვილად აფრენისას ამოიცნობთ, როცა უფერო ფრთაზე შავი რკალი გამოჩნდება.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ქვიშის მეუდაბნოე
საშუალო ზომის, ღია ადგილების კალიაა. მთავარი ნიშანი უკანა ფრთაზეა: ფუძესთან სრულიად უფეროა, შემდეგ კი ვიწრო, ძლიერ მოხრილი შავი ზოლი გასდევს. უკანა ბარძაყი შიგნიდან ყვითელია ერთი მუქი ზოლით, უკანა წვივი კი ღია ფერისაა.
უკანა ფრთა ფუძესთან გამჭვირვალე და უფეროა. შემდეგ ვიწრო, ძლიერ მოხრილი შავი ზოლი გადის, რომელიც ნახევარწრესავით თითქმის ფრთის ქვედა კიდემდე აღწევს. ზოგ ცხოველს ფრთის წვერიც მუქი აქვს, მაგრამ ეს ნიშანი ცვალებადია.
უკანა ბარძაყი შიგნიდან ყვითელია ერთი მუქი ზოლით. უკანა წვივი ყვითელი ან მოთეთრო, ღია გოგირდისფერია. მონათესავე სანაპიროს მეუდაბნოეს წვივი შეიძლება ცისფერი ჰქონდეს.
მამალი 22–32 მმ-ია, დედალი 29–38 მმ; წინა ფრთა მამალს 23–31 მმ აქვს, დედალს 29–37 მმ. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ყაზახეთში უფრო პატარა ფორმა ცხოვრობს. ზომა სხვა მეუდაბნოეებისას ემთხვევა, ამიტომ მთავარ ნიშნად ფრთა რჩება.
ყველაზე მეტად Vosseleriana paradoxa ჰგავს, რომელსაც მასში ურევდნენ კიდეც; ის დასავლეთ პაკისტანსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ირანში ცხოვრობს. მუქზოლიანი ფრთა მეუდაბნოე სატრაპსაც აქვს, მაგრამ ის გაცილებით დიდია და ფრთის წვერზე დიდი მუქი ლაქა აქვს. მეუდაბნოეების გარჩევა ხშირად მხოლოდ ზუსტად განსაზღვრულ ნიმუშებთან შედარებით ხერხდება.
ფერი
უკანა ფრთა ფუძესთან უფეროა, შუაში ვიწრო შავი რკალით, წვერი კი ზოგჯერ მუქი. უკანა ბარძაყის შიდა მხარე ყვითელია მუქი ზოლით, უკანა წვივები ყვითელი ან ღია გოგირდისფერი.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ქვიშიან-ქვიანი უდაბნოებისა და ნახევარუდაბნოების მწერია. მონღოლეთის გობში ძალიან მეჩხერ მცენარეულ საფარზე, კენჭიან ნიადაგზე იპოვეს, სადაც მხოლოდ ღია ფერის მიწაზე, მუქ კენჭებს შორის ცხოვრობდა. იქ იშვიათი იყო: დაახლოებით ერთი ცხოველი 20×20 მ ფართობზე. არეალი კანარის კუნძულებიდან, ჩრდილოეთ აფრიკიდან და მალტიდან არაბეთზე, ირანზე, შუა აზიაზე, ყაზახეთსა და ჩინეთის სინძიანზე გადის მონღოლეთამდე. ამიერკავკასიაში აზერბაიჯანსა და საქართველოში გვხვდება. მონღოლეთის ჩანაწერი მისი ყველაზე ჩრდილო-აღმოსავლეთის წერტილია და შეიძლება აღმოსავლეთისკენ ბოლოდროინდელ გავრცელებაზე მიუთითებდეს.
მეუდაბნოეების უმეტესობასავით ღია მიწის ზედაპირზე ცხოვრობს, იქ, სადაც მკვრივი მცენარეული საფარი არ არის. სწრაფად და მოხერხებულად დაფრინავს, ამიტომ დასაჭერად რთულია. ტუნისში ზრდასრული მამლები და დედლები აპრილსა და ივნისში შეაგროვეს.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ქვიშის მეუდაბნოესთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. ამიერკავკასიაში აზერბაიჯანსა და საქართველოში გვხვდება. საქართველოში მისი ზუსტი ადგილები და რიცხოვნობა დაზუსტებული არ არის. ძირითადად მშრალ, ქვიშიან-ქვიან, მეჩხერმცენარეულ ადგილებს ირჩევს.
უკანა ფრთაზე: ფუძესთან სრულიად უფეროა, შუაში კი ვიწრო, ძლიერ მოხრილი შავი ზოლი აქვს. უკანა ბარძაყი შიგნიდან ყვითელია მუქი ზოლით, წვივი ყვითელი ან მოთეთრო. ფრთა ყველაზე კარგად აფრენისას ჩანს. მსგავს მეუდაბნოეებს ხშირად მხოლოდ სპეციალისტი არჩევს.
მამალი 22–32 მმ-ია, დედალი 29–38 მმ. დედალი, როგორც წესი, მამალზე დიდია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ყაზახეთში უფრო პატარა ფორმა ცხოვრობს.
არა. IUCN-ის გლობალურ წითელ ნუსხაში შეფასებული არ არის (NE), საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში კი არ შედის. შეფასების არქონა იმას არ ნიშნავს, რომ სახეობას საფრთხე არ ემუქრება.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
