მეუდაბნოე სატრაპი
Sphingonotus satrapes
Dr. Nasser Halaweh · Balkh
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- მამალი 27,5–35 მმ, დედალი 37,5–45 მმ
- ჯგუფი
- მწერი, კალია
- ოჯახი
- Acrididae
- ჰაბიტატი
- ლიოსიანი მთისწინა უდაბნოები
- სტატუსი საქართველოში
- აღმოსავლეთ საქართველო, შირაქი
- IUCN
- შეფასებული არ არის (NE)
მეუდაბნოე სატრაპი (Sphingonotus satrapes) ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მეუდაბნოეა: დედალი 37,5–45 მმ-ია, მამალი 27,5–35 მმ. ლიოსიანი მთისწინა უდაბნოების კალიაა, შუა აზიიდან და სამხრეთ ყაზახეთიდან ამიერკავკასიამდე, ირანამდე, ერაყსა და პალესტინამდე. საქართველოში აღმოსავლეთ ნაწილში გვხვდება, შირაქის ჩათვლით. უკანა ფრთა ფუძესთან რძისფერი ან ოდნავ მომწვანო-ყვითელია, ფართო მუქი ზოლითა და დიდი მუქი ლაქით წვერზე. თუ მშრალ მთისწინეთში დიდი კალია აფრინდება, ფრთის წვერს დააკვირდით: სატრაპს იქ დიდი მუქი ლაქა აქვს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მეუდაბნოე სატრაპი
ძალიან დიდი მეუდაბნოეა. უკანა ფრთა ფუძესთან რძისფერი ან ოდნავ მომწვანო-ყვითელია, შუაში ფართო მუქი ზოლით, წვერზე კი დიდი მუქი ლაქით. ულვაშები თანაბრად ყვითელია, უკანა წვივები მოყვითალო.
მამალი 27,5–35 მმ-ია, დედალი 37,5–45 მმ; წინა ფრთა მამალს 31–37,5 მმ აქვს, დედალს 33–42 მმ. ამ ზომით მონათესავე სახეობებს აშკარად აღემატება. მხოლოდ ზომით მაინც ნუ განსაზღვრავთ.
უკანა ფრთის მუქი ზოლი ფართოა, უკან ვიწროვდება და ფრთის ორივე კიდეს აღწევს. ფრთის წვერზე დიდი მუქი ლაქაა, რომელიც ზოგჯერ 2–3 ცალკე ლაქად იყოფა. ფუძე რძისფერი ან ოდნავ მომწვანო-ყვითელია.
წინა ზურგის შუა ქედი წინა ნაწილში პატარა ქოჩორივით არის აწეული, უკანა ნაწილს კი მკაფიო გვერდითი ქედები აქვს. ულვაშები თანაბრად ყვითელია, რგოლების გარეშე. უკანა ბარძაყი შიგნიდან შავია ორი სრული ღია ზოლით.
მსგავსი მუქზოლიანი ფრთა ქვიშის მეუდაბნოესაც აქვს, მაგრამ ის უფრო პატარაა, ფრთის ფუძე სრულიად უფერო აქვს და წვერზე დიდი ლაქა არ აქვს. Sphingonotus salinus-ს ფრთის ფუძე ვარდისფერ-წითელია. მეუდაბნოეების ზუსტი გარჩევა ხშირად მხოლოდ ზუსტად განსაზღვრულ ნიმუშებთან შედარებით ხერხდება.
ფერი
უკანა ფრთა ფუძესთან რძისფერი ან ოდნავ მომწვანო-ყვითელია, შუაში ფართო მუქი ზოლით და წვერზე დიდი მუქი ლაქით. ულვაშები ყვითელია, უკანა ბარძაყის შიდა მხარე შავი ორი ღია ზოლით, უკანა წვივები მოყვითალო.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ლიოსიანი მთისწინა უდაბნოების მწერია. არეალი სამხრეთ ყაზახეთიდან და შუა აზიის დაბლობებიდან, ფერღანის ველის ჩათვლით, ამიერკავკასიაზე, ირანზე, ერაყსა და პალესტინაზე გადის; შეგროვებულია ავღანეთში, სომხეთსა და ქუვეითშიც. საქართველოში აღმოსავლეთ ნაწილში გვხვდება. ერთ-ერთი ცნობილი ადგილი შირაქია, მშრალი ველი ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში.
მეუდაბნოეების უმეტესობასავით ღია მიწის ზედაპირზე ცხოვრობს, იქ, სადაც მკვრივი მცენარეული საფარი არ არის. ბევრი მეუდაბნოე მხოლოდ ერთი ტიპის უდაბნოს უკავშირდება და მის სანდო მაჩვენებლად ითვლება; სატრაპისთვის ეს ლიოსიანი მთისწინეთია. ახლად ათვისებულ მიწებზე ზოგჯერ ახალგაზრდა ნათესებს აზიანებს.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მეუდაბნოე სატრაპთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, აღმოსავლეთ საქართველოში. ერთ-ერთი ცნობილი ადგილი შირაქია. მშრალ, ლიოსიან მთისწინა უდაბნოებს ირჩევს. მისი რიცხოვნობა საქართველოში დაზუსტებული არ არის.
პირველ რიგში ზომით და უკანა ფრთით. დედალი 45 მმ-მდე იზრდება, ფრთის ფუძე რძისფერი ან მომწვანო-ყვითელია, შუაში ფართო მუქი ზოლი აქვს, წვერზე კი დიდი მუქი ლაქა. ულვაშები თანაბრად ყვითელია. ქვიშის მეუდაბნოე უფრო პატარაა და ფრთის წვერზე დიდი ლაქა არ აქვს.
ზოგჯერ. ახლად ათვისებულ მიწებზე ახალგაზრდა ნათესების დაზიანება ცნობილია. ეს ეხება მის საცხოვრებელ მშრალ მთისწინეთს.
არა. IUCN-ის გლობალურ წითელ ნუსხაში შეფასებული არ არის (NE), საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში კი არ შედის. შეფასების არქონა იმას არ ნიშნავს, რომ სახეობას საფრთხე არ ემუქრება.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
