მიმოხილვა
მეგრული მორიელი საქართველოში
მეგრული მორიელი (Euscorpius mingrelicus) ნამდვილი მორიელია და ობობასნაირთა კლასს (Arachnida) მიეკუთვნება. ის არც მწერია და არც ობობა. ამ გვერდზე ძირითად სამეცნიერო სახელად გამოყენებულია Euscorpius mingrelicus. 2015 წლის რევიზიის მიხედვით, Euscorpius mingrelicus sensu stricto საქართველოსა და თურქეთს უკავშირდება. მოგვიანებით, 2019 წლის ნაშრომში Alpiscorpius ცალკე გვარად განიხილეს, ამიტომ ზოგ თანამედროვე ბაზაში იგივე ტაქსონი Alpiscorpius mingrelicus-ის სახელითაც გვხვდება. საქართველოსთვის სანდო დასკვნაა, რომ სახეობა დასავლეთ საქართველოში გვხვდება. რუკაზე მონიშნულია აჭარა, სამეგრელო — ზემო სვანეთი, გურია და იმერეთი. მეგრული მორიელი მცირე ზომისა და მუქი შეფერილობისაა. Scorpion Files-ის მიხედვით ზრდასრული ინდივიდის სიგრძე დაახლოებით 38 მმ-მდე აღწევს. შხამი აქვს, თუმცა არსებული მონაცემებით ადამიანისთვის მაღალი სამედიცინო რისკის სახეობად არ ითვლება.
ბოლო განახლება
გალერეა
მეგრული მორიელი ფოტოებში
ფოტო: Fabian A. Boetzl
საქართველოს ველში
ფოტო: არმენ სეროფიანი
ბათუმი ·
საქართველოს ველში
ფოტო: Frederic Griesbaum
საქართველოს ველში
ფოტო: Andrii Rusnak
საქართველოს ველში
ფოტო: არმენ სეროფიანი
ბათუმი ·
საქართველოს ველში
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მეგრული მორიელი
მცირე ზომის, მუქი შეფერილობის მორიელია ორი მარწუხითა და სეგმენტირებული კუდით, რომლის ბოლოშიც ნესტარია. Euscorpius/Alpiscorpius-ის ჯგუფის სახეობების ერთმანეთისგან გარჩევა ხშირად რთულია და შეიძლება სპეციალისტის შეფასება და ახლო ხედის დეტალები დასჭირდეს.
მორიელს ორი მარწუხი და ზემოთ მოხრილი, სეგმენტირებული კუდი აქვს. კუდის ბოლოში ნესტარია. ამ ნიშნით ის ფსევდომორიელისგან მარტივად განსხვავდება — ფსევდომორიელს მარწუხები აქვს, მაგრამ კუდი და ნესტარი არ გააჩნია.
Scorpion Files მეგრულ მორიელს მუქი შეფერილობის სახეობად აღწერს, რომლის სიგრძე დაახლოებით 38 მმ-მდე აღწევს. მხოლოდ სხეულის ფერი ზუსტი იდენტიფიკაციისთვის საკმარისი არ არის.
Euscorpius/Alpiscorpius-ის ჯგუფის მორიელების ერთმანეთისგან გარჩევა ხშირად რთულია. ძველ წყაროებში Euscorpius mingrelicus უფრო ფართო მნიშვნელობითაც გამოიყენებოდა, ამიტომ ყველა ძველი ჩანაწერი ავტომატურად თანამედროვე, ვიწრო გაგებით მეგრულ მორიელს არ უნდა მივაკუთვნოთ.
ჭრელი მორიელი (Mesobuthus eupeus) Buthidae-ს ოჯახს მიეკუთვნება და უფრო მშრალ, ღია გარემოს უკავშირდება. მეგრული მორიელი კი Euscorpiidae-ს ოჯახის წარმომადგენელია და წყაროებში უფრო ნოტიო, ტყიან და მთიან ჰაბიტატებთან არის დაკავშირებული.
ბიოლოგია
ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია
ჰაბიტატი და გავრცელება
არსებული წყაროები მეგრულ მორიელს ძირითადად ნოტიო, მთიან და ტყიან გარემოს უკავშირებს. დღისით მორიელი შეიძლება იმალებოდეს ქვების, მორების, მკვდარი ხის ქერქის ან სხვა ბუნებრივი თავშესაფრების ქვეშ. ეს გარემო განსხვავდება ჭრელი მორიელისთვის უფრო დამახასიათებელი მშრალი და ღია ადგილებისგან. თუ მორიელს დასავლეთ საქართველოს ნოტიო ტყიან ხეობაში ნახავთ, Euscorpius mingrelicus ერთ-ერთი შესაძლო კანდიდატია, თუმცა მხოლოდ გარემოთი ზუსტი იდენტიფიკაცია შეუძლებელია.
კვება
საქართველოში მეგრული მორიელის კვება ცალკე სრულად შესწავლილი არ არის. როგორც სხვა მორიელები, ის მტაცებელია და მცირე ფეხსახსრიანებზე ნადირობს. ნადავლის დასაჭერად მარწუხებს იყენებს, ხოლო ნესტარსა და შხამს — მის დასამორჩილებლად. ეს მორიელების ზოგადი ბიოლოგიაა და არა საქართველოში ჩატარებული ცალკე კვებითი კვლევის შედეგი.
ქცევა
მეგრული მორიელი ფარული ცხოვრების წესით გამოირჩევა. მისი ნახვა ყველაზე მოსალოდნელია ქვების, მორების, ქერქის ან სხვა ბუნებრივი თავშესაფრების აწევისას, განსაკუთრებით ნოტიო და ტყიან გარემოში. ხელში ნუ აიყვანთ. თუ სახლში ან ეზოში მისი გადატანა აუცილებელია, პირდაპირი შეხების ნაცვლად გამოიყენეთ ჭურჭელი და მყარი ბარათი ან მიმართეთ სპეციალისტს. ზუსტი იდენტიფიკაციისთვის განსაკუთრებით სასარგებლოა მკვეთრი ფოტო ზემოდან და გვერდიდან, ასევე აღმოჩენის ზუსტი ადგილი.
კონსერვაცია
ამ გვერდზე გამოყენებული წყაროებით მეგრული მორიელისთვის IUCN-ის გლობალური შეფასება ან საქართველოს წითელი ნუსხის ცალკე სახეობრივი სტატუსი დადასტურებული არ არის. ამიტომ პოპულაციის მდგომარეობის, საფრთხის კატეგორიის ან სპეციალური დაცვის სტატუსის გამოგონება არ შეიძლება. ამ ეტაპზე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დასავლეთ საქართველოდან ზუსტად დადასტურებული ლოკალობები, კარგი ხარისხის ფოტოები და სპეციალისტის მიერ შემოწმებული ჩანაწერები.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მეგრული მორიელთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2015 წლის რევიზიის მიხედვით Euscorpius mingrelicus sensu stricto საქართველოში გვხვდება, ხოლო Scorpion Files-ის შეჯამება სახეობას დასავლეთ საქართველოს უკავშირებს. რუკაზე მონიშნულია აჭარა, სამეგრელო — ზემო სვანეთი, გურია და იმერეთი.
მეგრული მორიელი მორიელია. მორიელები და ობობები ორივე ობობასნაირთა კლასს (Arachnida) მიეკუთვნებიან, თუმცა მორიელი ობობა არ არის. მწერები კი სრულიად სხვა ჯგუფს მიეკუთვნებიან.
მცირე ზომის, მუქი შეფერილობის მორიელია მარწუხებითა და ნესტრიანი კუდით. სახეობის ზუსტად განსაზღვრა მხოლოდ ფერით ან ზომით ხშირად შეუძლებელია. უფრო სანდო იდენტიფიკაციისთვის საჭიროა მკვეთრი ახლო ფოტო და აღმოჩენის ზუსტი ადგილი.
მეგრული მორიელი მაღალი სამედიცინო რისკის სახეობად არ განიხილება. შხამი აქვს, თუმცა არსებული მონაცემებით ჩხვლეტის მოსალოდნელი ეფექტი ძირითადად ადგილობრივია. ხელში ნუ აიყვანთ. ძლიერი ტკივილის, ბავშვის დაზიანების, ალერგიული ან სხვა საერთო სიმპტომების შემთხვევაში დარეკეთ 112-ზე და მიმართეთ სამედიცინო დახმარებას.
წყაროები მეგრულ მორიელს დასავლეთ საქართველოსა და უფრო ნოტიო, ტყიან ან მთიან გარემოს უკავშირებს. ქვების, მორებისა და ქერქის ქვეშ დამალვა მოსალოდნელია, თუმცა საქართველოს ფარგლებში მისი ჰაბიტატის დეტალური სურათი ჯერ დამატებით მონაცემებს საჭიროებს.
2019 წლის ტაქსონომიურმა ნაშრომმა Alpiscorpius ცალკე გვარად გამოყო და ზოგი თანამედროვე მონაცემთა ბაზა ამ სახეობისთვის სახელწოდებას Alpiscorpius mingrelicus იყენებს. ამ გვერდზე ძირითად სახელად Euscorpius mingrelicus რჩება, ხოლო Alpiscorpius mingrelicus ალტერნატიულ თანამედროვე კომბინაციად შეიძლება იყოს მითითებული.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- Tropea, Yagmur & Fet 2015 — revision of the Anatolian-Caucasian Euscorpius mingrelicus complex
- Kovařík et al. 2019 — Alpiscorpius genus status and mingrelicus complex
- GBIF — Alpiscorpius mingrelicus taxon record
- The Scorpion Files — Euscorpius mingrelicus species account
- The Scorpion Files Newsblog — 2015 revision summary
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები