Andrii Rusnak · წალენჯიხა საქართველოს ველში
ადამიანისთვის რისკი
უვნებელისამედიცინო შხამის რისკი არაა
სამედიცინოდ მნიშვნელოვანი შხამი არ აქვს. მაინც ნუ აიყვანთ — დააკვირდით და დატოვეთ იქ, სადაცაა.
მთავარი მონაცემები
- ჯგუფი
- მორიელი; Arachnida, Scorpiones
- ოჯახი
- Euscorpiidae
- სტატუსი საქართველოში
- დადასტურებულია დასავლეთ საქართველოში
- ზომა
- დაახლოებით 38 მმ-მდე
- ჰაბიტატი
- ნოტიო ტყე / მთიანი ადგილები
- ადამიანის რისკი
- უვნებელი; ხელში ნუ აიყვანთ
მეგრული მორიელი (Euscorpius mingrelicus) პატარა, მუქი ფერის მორიელია. ზრდასრული დაახლოებით 38 მმ-მდე იზრდება. შხამი აქვს, მაგრამ არსებული მონაცემებით, ადამიანის ჯანმრთელობისთვის დიდ საფრთხედ არ მიიჩნევა. სანდო ცნობებით, საქართველოს დასავლეთში ცხოვრობს: დაფიქსირებულია აჭარაში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, გურიასა და იმერეთში. ნამდვილი მორიელია და ობობასნაირებს (Arachnida) ეკუთვნის, ანუ არც მწერია და არც ობობა. 2015 წლის ნაშრომში Euscorpius mingrelicus, ვიწრო გაგებით, საქართველოსა და თურქეთს დაუკავშირეს. 2019 წელს Alpiscorpius ცალკე გვარად გამოყვეს, ამიტომ ზოგ თანამედროვე მონაცემთა ბაზაში ეს სახეობა Alpiscorpius mingrelicus-ის სახელითაც წერია.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მეგრული მორიელი
პატარა, მუქი ფერის მორიელია, ორი მარწუხითა და ნაწილებად დაყოფილი კუდით, რომლის ბოლოშიც ნესტარია. Euscorpius/Alpiscorpius-ის ჯგუფის სახეობებს ერთმანეთისგან ხშირად ძნელად გაარჩევთ. მათ გასარჩევად შეიძლება დაგჭირდეთ სპეციალისტის შეფასება და ცალკეული დეტალების ახლოდან დათვალიერება.
მორიელს ორი მარწუხი და ზემოთ მოხრილი, რამდენიმე ნაწილისგან შემდგარი კუდი აქვს, რომლის ბოლოშიც ნესტარია. ფსევდომორიელსაც აქვს მარწუხები, მაგრამ კუდი და ნესტარი არა. ამიტომ ამ ორს კუდით ადვილად გაარჩევთ.
მეგრული მორიელი მუქი ფერისაა, სიგრძით კი დაახლოებით 38 მმ-ს აღწევს. მხოლოდ სხეულის ფერით მას ზუსტად ვერ ამოიცნობთ.
Euscorpius/Alpiscorpius-ის ჯგუფის მორიელებს ერთმანეთისგან ხშირად ძნელად გაარჩევთ. ძველ წყაროებში სახელს Euscorpius mingrelicus უფრო ფართო მნიშვნელობით იყენებდნენ. ამიტომ ძველ ჩანაწერში ამ სახელით მოხსენიებული მორიელი დღევანდელი გაგებით აუცილებლად მეგრული მორიელი არ არის.
ჭრელი მორიელი (Mesobuthus eupeus) უფრო მშრალ, ღია ადგილებში გვხვდება, მეგრული მორიელი კი, არსებული ცნობებით, უფრო ნოტიო, ტყიან და მთიან ადგილებში. ეს ორი მორიელი სხვადასხვა ოჯახიდანაა: ჭრელი მორიელი Buthidae-ს ეკუთვნის, მეგრული მორიელი კი Euscorpiidae-ს. მორიელის ნახვისას ჩაინიშნეთ, როგორ ადგილას იპოვეთ: მშრალსა და ღიაში თუ ნოტიოსა და ტყიანში.
არსებული ცნობებით, მეგრული მორიელი უმეტესად ნოტიო, ტყიან და მთიან ადგილებში ცხოვრობს. დღისით შეიძლება ქვების, მორების ან მკვდარი ხის ქერქის ქვეშ იმალებოდეს, ან სხვა ბუნებრივ სამალავში. ჭრელი მორიელი კი უფრო მშრალ და ღია ადგილებში გვხვდება. თუ მორიელი დასავლეთ საქართველოს ნოტიო, ტყიან ხეობაში იპოვეთ, შესაძლოა, ეს მეგრული მორიელი (Euscorpius mingrelicus) იყოს. მაგრამ მხოლოდ პოვნის ადგილით სახეობას ზუსტად ვერ დაადგენთ.
მეგრული მორიელის რუკა აერთიანებს Reptiles.ge-ის სარედაქციო ფოტოჩანაწერებსა და iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
სხვა მორიელების მსგავსად, მეგრული მორიელიც პატარა მწერებსა და მათნაირ ცხოველებზე ნადირობს. ნადავლს მარწუხებით იჭერს, შემდეგ კი ნესტრითა და შხამით იმორჩილებს.
მეგრული მორიელი ფარულად ცხოვრობს. მისი ნახვის ყველაზე მეტი შანსი მაშინ გაქვთ, როცა ქვას, მორს, ხის ქერქს ან სხვა ბუნებრივ საფარს წევთ, განსაკუთრებით ნესტიან, ტყიან ადგილებში. ხელში ნუ აიყვანთ. თუ სახლში ან ეზოში მისი გადატანა აუცილებელია, გამოიყენეთ ჭურჭელი და მყარი ბარათი, რომ ხელით არ შეეხოთ, ან სპეციალისტს მიმართეთ. ზუსტად ამოსაცნობად ყველაზე მეტად გამოგადგებათ ზემოდან და გვერდიდან გადაღებული მკაფიო ფოტოები და ზუსტი ადგილი, სადაც იპოვეთ.
Fabian A. Boetzl · არმენ სეროფიანი · Frederic Griesbaum · Andrii Rusnak
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მეგრული მორიელთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2015 წლის მონაცემებით, მეგრული მორიელი (Euscorpius mingrelicus), ვიწრო გაგებით, საქართველოში გვხვდება და მის გავრცელებას დასავლეთ საქართველოს უკავშირებენ. დაფიქსირებულია აჭარაში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, გურიასა და იმერეთში.
მეგრული მორიელი, სხვა მორიელების მსგავსად, ობობასნაირებს (Arachnida) ეკუთვნის. ამ ჯგუფში ობობებიც შედიან, მაგრამ მორიელი ობობა არ არის. მწერები კი სულ სხვა ჯგუფია. ასე რომ, მორიელი არც მწერია და არც ობობა.
პატარა, მუქი ფერის მორიელია, მარწუხებითა და ნესტრიანი კუდით. თუმცა მხოლოდ ფერით ან ზომით მის სახეობას ხშირად ზუსტად ვერ დაადგენთ. უფრო სანდოდ ამოსაცნობად ახლოდან გადაიღეთ მკაფიო ფოტო და ჩაინიშნეთ ზუსტი ადგილი, სადაც მორიელი იპოვეთ.
მეგრული მორიელი ჯანმრთელობისთვის დიდ საფრთხედ არ მიიჩნევა. შხამი აქვს, მაგრამ არსებული მონაცემებით, მისი ჩხვლეტა, სავარაუდოდ, სიმპტომებს ძირითადად იმ ადგილას იწვევს, სადაც მორიელმა ჩხვლიტა. მაინც ხელით ნუ შეეხებით. თუ ტკივილი ძლიერია ან მორიელმა ბავშვი ჩხვლიტა, დროულად მიმართეთ ექიმს. თუ ნაჩხვლეტ ადამიანს სუნთქვა გაუძნელდა, გონება დაკარგა ან სხვა მძიმე სიმპტომები გამოუჩნდა, რომლებიც მხოლოდ ჩხვლეტის ადგილით არ შემოიფარგლება, დარეკეთ 112-ზე. პირველი ნაბიჯები ნახეთ გიდში.
მეგრული მორიელი, არსებული ცნობებით, დასავლეთ საქართველოში ცხოვრობს, უფრო ნოტიო, ტყიან ან მთიან ადგილებში. სავარაუდოდ, ქვების, მორებისა და ხის ქერქის ქვეშ იმალება.
Euscorpius mingrelicus და Alpiscorpius mingrelicus ერთი და იმავე სახეობის ორი სახელია. 2019 წლის ნაშრომში Alpiscorpius ცალკე გვარად გამოყვეს. ამიტომ ზოგ თანამედროვე მონაცემთა ბაზაში ეს სახეობა Alpiscorpius mingrelicus-ის სახელით წერია.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
