Dominik Boesl
ადამიანისთვის რისკი
უვნებელისამედიცინო შხამის რისკი არაა
სამედიცინოდ მნიშვნელოვანი შხამი არ აქვს. მაინც ნუ აიყვანთ — დააკვირდით და დატოვეთ იქ, სადაცაა.
მთავარი მონაცემები
- ჯგუფი
- მორიელი; Arachnida, Scorpiones
- ოჯახი
- Euscorpiidae
- სტატუსი საქართველოში
- დაფიქსირებულია აფხაზეთში, აჭარასა და იმერეთში
- ზომა
- ზრდასრული დაახლოებით 50 მმ-მდე
- ჰაბიტატი
- თბილი, ნაპრალებიანი და ხშირად ანთროპოგენური ადგილები
- ადამიანის რისკი
- უვნებელი; ხელში ნუ აიყვანთ
იტალიური მორიელი (Euscorpius italicus) საქართველოს ადგილობრივი სახეობაა და, არსებული მონაცემებით, ადამიანის ჯანმრთელობისთვის დიდ საფრთხედ არ ითვლება. მისი ჩხვლეტის შედეგები ძირითადად ჩხვლეტის ადგილით შემოიფარგლება. Euscorpius-ის სხვა სახეობებთან შედარებით საკმაოდ დიდია: ზრდასრული დაახლოებით 50 მმ-მდე იზრდება. ნამდვილი მორიელია და ობობასნაირებს (Arachnida) ეკუთვნის. Euscorpiidae-ს ოჯახში შედის და ცალკე სახეობადაა აღიარებული. საქართველო ამ მორიელის ბუნებრივი გავრცელების ფარგლებშია და აქ მისი არსებობა დადასტურებულია. დასავლეთ საქართველოში ის დაფიქსირდა ბათუმში, ქობულეთში, ორთაბათუმში, ოზურგეთში, ქუთაისში, ზესტაფონში, ზუგდიდსა და გაგრაში. სახეობა დაფიქსირებულია აფხაზეთში, აჭარასა და იმერეთში. გურიაში, კახეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში კი ჯერჯერობით მხოლოდ ცალკეული აღმოჩენებია.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ იტალიური მორიელი
იტალიური მორიელი Euscorpius-ის ტიპის შედარებით დიდი მორიელია. მუქი სხეული, ძლიერი მარწუხები და შედარებით მოკლე, წვრილი კუდი აქვს. საქართველოში სხვა მორიელებიც გვხვდება, ამიტომ მხოლოდ საერთო გარეგნობით სახეობის ზუსტად ამოცნობა ძნელია. ახლოდან გადაღებული ხარისხიანი ფოტო და იმის ცოდნა, სად იპოვეთ მორიელი, ამოცნობაში ძალიან დაგეხმარებათ.
Euscorpius-ის სახეობებს შორის იტალიური მორიელი (Euscorpius italicus) ერთ-ერთი შედარებით დიდია. ზრდასრული მორიელის მთლიანი სიგრძე შეიძლება დაახლოებით 50 მმ-ს აღწევდეს.
სხეული ჩვეულებრივ მუქი ყავისფერია, ფეხები და კუდის ბოლო კი შეიძლება უფრო ღია, მოყვითალო-მოყავისფრო იყოს. მარწუხები ძლიერი და მსხვილია, კუდი კი სხეულთან შედარებით მოკლე და წვრილია.
Euscorpius-ისა და მისი მონათესავე Alpiscorpius-ის სახეობებს მხოლოდ ფერით ან ზომით ხშირად ზუსტად ვერ გაარჩევთ. ამისთვის შეიძლება საჭირო გახდეს სხეულის პატარა დეტალების ახლოდან დათვალიერება და სპეციალისტის შეფასება.
ჭრელი მორიელი (Mesobuthus eupeus) საქართველოში უფრო მეტად მშრალ, ღია ადგილებში გვხვდება. იტალიური მორიელი კი ხშირად თბილ ადგილებშია: შენობებთან, კედლის ნაპრალებსა და სხვა თავშესაფრებში. ეს ორი სახეობა სხვადასხვა ოჯახს ეკუთვნის: ჭრელი მორიელი Buthidae-ს, იტალიური მორიელი კი Euscorpiidae-ს. ამოცნობისას ისიც დაგეხმარებათ, სად იპოვეთ მორიელი.
იტალიური მორიელი თბილი ადგილების მორიელია და დიდ ტერიტორიაზეა გავრცელებული. ბინადრობს ნანგრევებში, შენობებსა და კედლის ნაპრალებში, ქვების ქვეშ და სხვა დაცულ ადგილებში. ზოგჯერ შეიძლება იქაც აღმოჩნდეს, სადაც ადამიანები ცხოვრობენ. საქართველოშიც გვხვდება ისეთ ადგილებში, რომლებიც ადამიანმა შეცვალა. ამიტომ ეზოში, კედლის ნაპრალში ან შენობის ახლოს ნაპოვნი Euscorpius-ის ტიპის მორიელი შესაძლოა Euscorpius italicus იყოს. მაგრამ მხოლოდ იმის მიხედვით, სად იპოვეთ, მის სახეობას ზუსტად ვერ დაადგენთ.
იტალიური მორიელის რუკა აერთიანებს Reptiles.ge-ის სარედაქციო ფოტოჩანაწერებს, Georgian Biodiversity Database-ის ლოკალიტეტებსა და iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
იტალიური მორიელი, სხვა მორიელების მსგავსად, მტაცებელია. პატარა მწერებსა და მათ მსგავს ცხოველებზე ნადირობს. ნადავლს ძლიერი მარწუხებით იჭერს, მერე კი ნესტრითა და შხამით იმორჩილებს.
იტალიური მორიელი ფარულად ცხოვრობს. დღისით ხშირად ქვების ქვეშ, კედლისა თუ შენობის ნაპრალებში ან სხვა თავშესაფარში იმალება. აქტიური კი, სავარაუდოდ, უფრო საღამოს და ღამითაა. მორიელს ხელში ნუ აიყვანთ. თუ სახლში ან ეზოში მისი გადატანა აუცილებელია, გამოიყენეთ ჭურჭელი და მყარი ბარათი, რომ არ შეეხოთ, ან მიმართეთ სპეციალისტს. ზუსტად ამოსაცნობად განსაკუთრებით გამოგადგებათ მკაფიო ფოტოები ზემოდან და გვერდიდან და ისიც, კონკრეტულად სად იპოვეთ.
butterfly_fly · Dominik Boesl · Gintautas Steiblys · სანდრო ხახვა · Markus Ackermann · Emanuele Santarelli · ზაქრო სონღულაშვილი · Matvei Bogdanov
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები იტალიური მორიელთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. იტალიური მორიელის არსებობა საქართველოში დადასტურებულია. აქ ბუნებრივად ცხოვრობს და ქვეყნის რამდენიმე ადგილას გვხვდება.
საქართველოში იტალიური მორიელი დაფიქსირებულია აფხაზეთში, აჭარასა და იმერეთში. გურიაში, კახეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში კი ჯერჯერობით მხოლოდ ცალკეული აღმოჩენებია.
იტალიური მორიელი (Euscorpius italicus) Euscorpius-ის სახეობებს შორის შედარებით დიდია. მუქი სხეული, ძლიერი მარწუხები და მოკლე, წვრილი კუდი აქვს. მხოლოდ ფერითა და ზომით სახეობას ზუსტად ვერ დაადგენთ. ამიტომ სასურველია, გქონდეთ მკაფიო, ახლოდან გადაღებული ფოტო და იცოდეთ, ზუსტად სად იპოვეს მორიელი.
იტალიური მორიელი ადამიანის ჯანმრთელობისთვის განსაკუთრებით საშიშად არ ითვლება. ჩხვლეტა შეიძლება მტკივნეული იყოს, მაგრამ, რამდენადაც ცნობილია, მისი შედეგები ძირითადად ჩხვლეტის ადგილს ეხება. მორიელს მაინც ხელით ნუ შეეხებით. თუ ტკივილი ძლიერია ან მორიელმა ბავშვი ჩხვლიტა, დროულად მიმართეთ ექიმს. თუ ჩხვლეტილ ადამიანს სუნთქვა გაუჭირდა, გონება დაკარგა ან სხვა მძიმე სიმპტომები გაუჩნდა, დარეკეთ 112-ზე. რა უნდა გააკეთოთ პირველ რიგში, წაიკითხეთ გიდში.
თუ მორიელის გადატანა აუცილებელია, მას პირდაპირ ნუ შეეხებით. ზემოდან დააფარეთ ჭურჭელი, ჭურჭლის ქვეშ ფრთხილად შეუცურეთ მყარი ბარათი და მორიელი ისე გადაიტანეთ უსაფრთხო ადგილას. თუ ამას უსაფრთხოდ ვერ ახერხებთ, მიმართეთ სპეციალისტს. ბავშვებსა და შინაურ ცხოველებს მორიელთან შეხების საშუალება არ მისცეთ.
იტალიური მორიელი (Euscorpius italicus) საქართველოს ადგილობრივი სახეობაა. მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ქვეყნის ყველა რეგიონში გვხვდება. საქართველოში ის დაფიქსირებულია აფხაზეთში, აჭარასა და იმერეთში.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
