თოვლის მემინდვრია
Chionomys nivalis
Emanuele Santarelli · Campo Imperatore
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 29,5–62 გ, თავ-ტანი 107–143 მმ
- კვება
- ბალახისმჭამელი, ფოთლები, თესლები, ფესვები
- სტატუსი საქართველოში
- მთის კლდოვან ადგილებში, სტაბილური
- ჰაბიტატი
- ქვაყრილები და კლდის ნაპრალები
- ოჯახი
- Cricetidae
- კონსერვაცია
- LC / LC
თოვლის მემინდვრია გამყინვარების ეპოქის რელიქტია: მაშინ მისი არეალი ბრიტანეთის კუნძულებამდე აღწევდა, დღეს კი ევროპისა და წინა აზიის მთებში დანაწევრებულ ნაკვეთებად შემორჩა. კლდეებისა და ქვაყრილების მკვიდრია, ცხოვრობს ქვებს შორის ნაპრალებში, სადაც ტემპერატურა მუდმივია და ჰაერი ნესტიანი. ზამთარში ძილს არ ეძლევა და ზაფხულშივე აშრობს და ინახავს მცენარეებს. საქართველოში ბაკურიანიდან, წალკიდან, ცხრაწყაროს უღელტეხილიდან და სხვა მთის ადგილებიდანაა ცნობილი. გუდაურულ მემინდვრიას ძალიან ჰგავს, ამიტომ ქვებს შორის გაელვებულ ცხოველს სახეობამდე ნუ განსაზღვრავთ.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ თოვლის მემინდვრია
საშუალო ზომის მემინდვრიაა, რბილი, გრძელი და ხშირი ბეწვით. ზურგი ღია ნაცრისფერია, მოყავისფრო ელფერით, კუდი მოთეთრო. ცხვირი მომრგვალებულია, თვალები შავი და მძივისებრი, ულვაშები გრძელი და მოთეთრო. ყველაზე მეტად გუდაურულ მემინდვრიას ჰგავს.
თავ-ტანის სიგრძე 107–143 მმ-ია, კუდი 40–75 მმ, წონა 29,5–62 გ. ზომით, კუდის სიგრძითა და ფერით ძალიან ცვალებადია: ზოგ პოპულაციას მოკლე კუდი აქვს, ზოგს გრძელი, და მეზობელი პოპულაციებიც კი შეიძლება საკმაოდ განსხვავდებოდნენ.
ნესტიანი რეგიონების ცხოველები უფრო მუქია, მუქი მურა ზურგითა და მქრქალი ნაცრისფერი მუცლით. მშრალი რეგიონებისა უფრო ღიაა: ზურგი ღია მოყვითალოა, მუცელი მონაცრისფრო-თეთრი. შუალედური ფერებიც გვხვდება.
გუდაურული მემინდვრია ძალიან ჰგავს, განსხვავება კი ძირითადად თავის ქალასა და კბილებშია: თოვლის მემინდვრიას თავის ქალა უფრო მაღალი აქვს და სასმენი ბუშტები დიდი. მცირეაზიური მემინდვრია უფრო დიდი და მუქია, შავი ულვაშებითა და გრძელი კუდით. ამიტომ ბუნებაში ნანახი ცხოველით სახეობას დაბეჯითებით ნუ დაადგენთ.
თოვლის მემინდვრია კლდოვანი გრუნტის სპეციალისტია. ქვაყრილებსა და კლდის ნაპრალებში ცხოვრობს, სადაც ტემპერატურა მუდმივია და ტენიანობა მაღალი. ასეთი ადგილები უფრო მაღალმთაშია, თუმცა სახეობა ზღვის დონიდან 4700 მ-მდე გვხვდება და ტყეშიც შედის, თუ იქ ქვაყრილია. ბალახიან და მეჩხერმცენარეულ ადგილებს ამჯობინებს. საქართველოში ცნობილია ბაკურიანიდან, წალკიდან, ცხრაწყაროს უღელტეხილიდან, შავი კლდის მთიდან, დიდი არაკალიდან, ჩირუხის ველიდან, ახალდაბიდან (შუახევი) და სხვა ადგილებიდან.
თოვლის მემინდვრიის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერჯერობით ძალიან ცოტაა იმისთვის, რომ რომელიმე რეგიონი მოინიშნოს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
თოვლის მემინდვრია ფოთლებს, ღეროებს, ყვავილებს, თესლებსა და ფესვებს ჭამს. დიეტაში ხავსი და მღიერიც შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს, კენკრასაც მიირთმევს. დღეში საშუალოდ 51,9 გ ახალ საკვებს ჭამს. ზამთრისთვის მცენარეებს აგროვებს, აშრობს და ქვების ქვეშ ან ნაპრალებში ინახავს, სადაც წვიმა ვერ აღწევს.
თოვლის მემინდვრია ზამთარში ძილს არ ეძლევა. აქტივობის რიტმი ცვალებადია: მთელი წლის განმავლობაში ბინდისას მოძრაობს, ზაფხულში ძირითადად ღამით, ზამთარში კი დღისით. გარეთ ყოფნისას ცდილობს ქვებს არ მოშორდეს, დარბის, ძვრება და ცოცავს. ზოგჯერ მთის ქოხებშიც შეაფარებს თავს. მრავლდება უთოვლო პერიოდში, ამიტომ რაც უფრო მაღლაა, მით უფრო მოკლეა გამრავლების სეზონი. მაკეობა 20–22 დღე გრძელდება, ნაშიერში 1–4 ბოკვერია, ჩვეულებრივ წელიწადში ორჯერ. ბოკვრებს თვალები 13 დღისას ეხილებათ, 2–3 კვირისას კი ბუდიდან გამოდიან. მდედრების სამყოფელი არ ფარავს ერთმანეთს, მამრისა კი რამდენიმე მდედრისას მოიცავს და შარდითა და ექსკრემენტით აღნიშნავს.
თოვლის მემინდვრია საფრთხის ქვეშ არ არის. საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებით „ნაკლებად საფრთხეშია“ (LC) და რიცხოვნობა სტაბილურია. მსოფლიო მასშტაბითაც „ნაკლებად საფრთხეშია“ (LC, 2016). საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის. მისი საცხოვრებელი ადგილები ბუნებრივად დანაწევრებულია, კლდეებისა და ქვაყრილების „კუნძულებად“, ამიტომ თითოეული ასეთი ადგილი ცალკე პოპულაციას იტევს.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები თოვლის მემინდვრიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, მთის კლდოვან ადგილებში. ცნობილია ბაკურიანიდან, წალკიდან, ცხრაწყაროს უღელტეხილიდან, შავი კლდის მთიდან, ჩირუხის ველიდან და სხვა ადგილებიდან. კავკასიის პოპულაციები ცალკე ქვესახეობად, trialeticus-ად ითვლება. საქართველოში რიცხოვნობა სტაბილურია.
ბუნებაში თითქმის ვერ გაარჩევთ. ორივე ნაცრისფერი, რბილბეწვიანი მღრღნელია ღია კუდით. თოვლის მემინდვრია ზომითა და ფერით უფრო ცვალებადია, თავის ქალა უფრო მაღალი აქვს და სასმენი ბუშტები დიდი. ერთ ადგილას იშვიათად ცხოვრობენ, მაგრამ ზუსტ პასუხს მხოლოდ ცხოველის შესწავლა იძლევა.
არა, ზამთრის ძილს არ ეძლევა. ზამთარს ქვებს შორის ატარებს და ზაფხულში დამზადებულ მშრალ მცენარეებს ჭამს. ამ დროს ძირითადად დღისით აქტიურია. ზოგჯერ მთის ქოხებსაც აფარებს თავს.
მცენარეებს: ფოთლებს, ღეროებს, ყვავილებს, თესლებსა და ფესვებს, ზოგჯერ ხავსსა და მღიერსაც. დღეში საშუალოდ 51,9 გ ახალ საკვებს ჭამს. ზაფხულში მცენარეებს აშრობს და ქვების ქვეშ ზამთრის მარაგად ინახავს.
საფრთხის ქვეშ არ არის. საქართველოში 2021 წლის შეფასებით „ნაკლებად საფრთხეშია“ (LC) და რიცხოვნობა სტაბილურია, მსოფლიოშიც LC-ია (2016). საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის. მაინც დანაწევრებულ კლდოვან ადგილებზეა დამოკიდებული, ამიტომ ქვაყრილების ხელშეუხებლობა მისთვის მთავარია.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
