დაღესტნური მემინდვრია
Microtus daghestanicus
Daud Arsanukaev
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- სხეული 91–105 მმ, 15–25 გ
- კვება
- ბალახისმჭამელი
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, მაღალმთიანი
- ჰაბიტატი
- ალპური მდელოები, 2000–2600 მ
- ოჯახი
- Cricetidae
- კონსერვაცია
- LC / LC
დაღესტნური მემინდვრია (Microtus daghestanicus) კავკასიის ალპური მდელოების მემინდვრიაა: ჩვეულებრივ 2000 მ-ის ზემოთ, 2600 მ-მდე ცხოვრობს. იმავე მთებში მცხოვრებ ნათესავ მემინდვრიებზე მეტად მიწისქვეშ ატარებს დროს და ძირითადად ღამით აქტიურია. ზურგი მუქი მურა აქვს, მუცელი ვერცხლისფერი. არეალი კავკასიას მოიცავს, საქართველოს ჩათვლით, და კავკასიის ენდემად ითვლება. ბუჩქნარის მემინდვრიას ძალიან ჰგავს, ამიტომ სახეობის დასადგენად ცხოველს ნუ დაიჭერთ: ფოტო ჯობს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ დაღესტნური მემინდვრია
პატარა მემინდვრიაა მოკლე კუდით, ზემოდან მუქი მურა, ქვემოდან ვერცხლისფერი. ბუჩქნარის მემინდვრიაზე უფრო ღია ფერისაა და თვალის ჭრილი უფრო ვიწრო აქვს. გარეგნობით ეს ორი სახეობა ძნელად განირჩევა.
სხეული 91–105 მმ-ია, კუდი 33–42 მმ, წონა 15–25 გ. კუდი სხეულის სიგრძის დაახლოებით 37%-ია.
ზურგი მუქი მურაა, მუცელი ვერცხლისფერი. მდედრს სამი წყვილი ძუძუ აქვს: ერთი მკერდზე და ორი საზარდულთან.
ბუჩქნარის მემინდვრია უფრო მუქია, თვალის ჭრილი უფრო ფართო აქვს და ტყეებსა და ტყის მდელოებზე, ძირითადად 800–1400 მ-ზე ცხოვრობს. დაღესტნურს თვალის ჭრილი 2,2 მმ-ზე მოკლე აქვს, თავის ქალა კი გაბრტყელებული. ეს ნიშნები შორიდან არ ჩანს, ამიტომ ფოტოსთან ერთად სიმაღლე და ადგილიც ჩაინიშნეთ.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ალპური მდელოების მემინდვრიაა, ჩვეულებრივ 2000 მ-ის ზემოთ, 2600 მ-მდე. კავკასიაში კრასნოდარის მხარიდან და ადიღეიდან დაღესტნამდე ცხოვრობს, ასევე საქართველოში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, სომხეთში, აზერბაიჯანსა და ირანის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთში. მთლიანი არეალი დაახლოებით 195 000 კმ²-ია.
დაღესტნური მემინდვრიის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერჯერობით ძალიან ცოტაა იმისთვის, რომ რომელიმე რეგიონი მოინიშნოს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ბალახისმჭამელია და მცენარეებით იკვებება. მისი რაციონი, ისევე როგორც ცხოვრების წესის დიდი ნაწილი, ცუდადაა შესწავლილი.
ძირითადად ღამით აქტიურია. იმავე მთებში მცხოვრებ ნათესავ მემინდვრიებზე, მათ შორის ბუჩქნარის მემინდვრიაზე, მეტად მიწისქვეშ ცხოვრობს. მაკე მდედრი 18–24 გ-ს იწონის და 4–5 ემბრიონს ატარებს.
მსოფლიო მასშტაბით დაღესტნური მემინდვრია ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2016). საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებითაც ნაკლებად საფრთხეშია (LC), რიცხოვნობა კი სტაბილურია. კავკასიის ენდემად ითვლება. მცირეკავკასიური მემინდვრია, რომელსაც ხშირად ამ სახეობის ნაწილად თვლიან, ცალკე შეფასდა და მონაცემთა ნაკლებობის (DD) კატეგორიაშია.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები დაღესტნური მემინდვრიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველო მის არეალში შედის, სადაც კავკასიის ალპურ მდელოებზე, ჩვეულებრივ 2000–2600 მ სიმაღლეზე ცხოვრობს. კავკასიის ენდემად ითვლება. ძირითადად ღამით აქტიურია და დიდ დროს მიწისქვეშ ატარებს.
დაღესტნური მემინდვრია უფრო ღია ფერისაა, უფრო ვიწრო თვალის ჭრილით, და ალპურ მდელოებზე, 2000–2600 მ-ზე ცხოვრობს. ბუჩქნარის მემინდვრია უფრო მუქია და ტყეებსა და ტყის მდელოებზე, ძირითადად 800–1400 მ-ზე ცხოვრობს. ადრე ორივეს ერთ სახეობად მიიჩნევდნენ. ზუსტად მათ თავის ქალის ნიშნებითა და ქრომოსომებით არჩევენ.
ქრომოსომების რაოდენობა სხვადასხვა პოპულაციაში 38-დან 54-მდე მერყეობს. ამიტომ ზოგი ფორმა, მაგალითად მცირეკავკასიური მემინდვრია, ზოგჯერ ცალკე სახეობად ითვლება, ზოგჯერ კი ამ სახეობის ნაწილად. სახეობის შიგნით რამდენიმე გენეტიკური ხაზიცაა, რომლებიც შეიძლება ცალკე სახეობები აღმოჩნდეს.
არა, თავს არ ესხმის. თუმცა ველურ მღრღნელებს დაავადებები ნაკბენით, ნაკაწრით, შარდით, განავლითა და რწყილებით შეიძლება გადაჰქონდეთ. ამიტომ ცოცხალ ან მკვდარ მემინდვრიას შიშველი ხელით ნუ შეეხებით.
საფრთხის ქვეშ არ არის. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2016), საქართველოში კი 2021 წლის ეროვნული შეფასებითაც ნაკლებად საფრთხეშია (LC), სტაბილური რიცხოვნობით. მისი ცხოვრების წესი მაინც ცუდადაა შესწავლილი.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
