მაჩვი

მაჩვი ყოვლისმჭამელია და საკვებს გარემოს მიხედვით ირჩევს. მისი რაციონი შეიძლება მოიცავდეს მიწის ჭიებს, მწერებს, ხილს, პატარა ხერხემლიანებსა და სასოფლო კულტურებს. ევროპის სხვადასხვა ნაწილში საკვების შემადგენლობა მნიშვნელოვნად იცვლება. უფრო ნოტიო რეგიონებში ხშირად დიდი მნიშვნელობა აქვს მიწის ჭიებს, ხოლო მშრალ და ხმელთაშუაზღვისპირეთის ტიპის გარემოში — მწერებს, ხილსა და სხვა ხელმისაწვდომ საკვებს. დასავლეთ ანატოლიის კვლევებშიც აღწერილია ხილი, მწერები და მიწის ჭიები. საქართველოსთვის ცალკე კვების კვლევა ამ გვერდზე არ გვაქვს, ამიტომ კონკრეტული საკვების წილების მითითება არასწორი იქნებოდა. სავარაუდოდ, აქაც მაჩვი ოპორტუნისტულად იკვებება და რაციონს ადგილობრივი გარემოსა და სეზონის მიხედვით ცვლის.

მაჩვი ძირითადად ღამით და შებინდებისას აქტიურობს, თუმცა ზოგჯერ დღისითაც შეიძლება გამოჩნდეს, განსაკუთრებით მშვიდ და ნაკლებად შეწუხებულ ადგილებში. დღისით დანახვა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ცხოველი ავად არის. მაჩვი სოროში ცხოვრობს. მისი ბუნაგი შეიძლება რამდენიმე შესასვლელისგან, მიწისქვეშა გვირაბებისა და კამერებისგან შედგებოდეს. შესასვლელებთან ხშირად ჩანს ამოყრილი მიწის გროვებიც. კარგად მოწყობილი სორო შეიძლება მრავალი წლის განმავლობაში, ზოგჯერ კი რამდენიმე თაობამ გამოიყენოს. Meles-ის გვარის მაჩვებისთვის დამახასიათებელია გადადებული იმპლანტაცია — განაყოფიერების შემდეგ ემბრიონის განვითარება გარკვეული დროით შეჩერებულია. შეწყვილება შეიძლება გაზაფხულსა და ზაფხულში მოხდეს, ხოლო ნაშიერები ჩვეულებრივ ზამთრის ბოლოს ან ადრე გაზაფხულზე იბადებიან. ერთ ნაყარში ხშირად რამდენიმე ბელია. ეს ინფორმაცია სახეობის ფართო არეალში შესწავლილ ბიოლოგიას ეფუძნება და არა კონკრეტულად საქართველოს პოპულაციის კვლევას. მაჩვის კვალი განიერი და ადვილად შესამჩნევია. თათზე ხუთი თითია, ხოლო წინა თათების გრძელი კლანჭები ხშირად კვალშიც კარგად ჩანს — ისინი სოროს თხრისთვის არის ადაპტირებული. ამ გვერდზე ნაჩვენები კვალი გადაღებულია სომხეთში, ვაიოც ძორში, 2026 წლის 18 აგვისტოს და საქართველოს მონაცემთა ცალკე სერიას არ წარმოადგენს.

IUCN-ის 2016 წლის შეფასებაში ევროპული მაჩვი (Meles meles) ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად — Least Concern (LC) — არის შეფასებული. ეს შეფასება მოიცავდა იმ პოპულაციების ნაწილსაც, რომლებსაც დღეს ხშირად ცალკე სახეობად, Meles canescens-ის სახელით განიხილავენ. თავად Meles canescens-ს IUCN-ის ცალკე შეფასება ამჟამად არ აქვს. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში მაჩვი შეტანილი არ არის. ეროვნულ რუკაზე მისი სტატუსი NE-ადაა მითითებული, ხოლო პოპულაცია აღწერილია როგორც „მცირე“. ეს კონკრეტული წყაროს ფორმულირებაა და არა საქართველოს მასშტაბით ჩატარებული ახალი პოპულაციური შეფასების შედეგი. საქართველოში მაჩვი ნადირობის ობიექტად არის შეტანილი. ოფიციალურ ნუსხაში ლათინური სახელი შეცდომით წერია როგორც Martes meles, თუმცა იგულისხმება მაჩვი და არა კვერნა. ნადირობის სეზონი და კვოტები შესაბამისი უწყებების მოქმედი დოკუმენტებით განისაზღვრება, ამიტომ ამ გვერდზე მათი მუდმივად ცვალებადი რიცხვები არ არის მითითებული. ადგილობრივად მაჩვზე ზეწოლა შეიძლება უკავშირდებოდეს ნადირობას, გზებზე დაღუპვასა და ადამიანთან კონფლიქტს, მაგალითად ნათესებისა და საფუტკრეების სიახლოვეს. საქართველოს მასშტაბით პოპულაციის საერთო ტენდენცია ამ გვერდზე წარმოდგენილი მონაცემებით შეფასებული არ არის. ველური მაჩვის ხელში აყვანა ან დაჭერა არ სცადოთ.