კავკასიური თაგვანა
Sicista caucasica
Mikhail Rusin · Karachay-Cherkess
მთავარი მონაცემები
- კვება
- მწერები, თესლი, კენკრა
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, მხოლოდ აფხაზეთში
- ზომა
- სხეული 4,4–6,9 სმ, კუდი 8,4–10,6 სმ, 5,8–7,2 გ
- ჰაბიტატი
- სუბალპური მდელოები, ტყის მდელოები, 1400–2100 მ
- ოჯახი
- Sminthidae
- კონსერვაცია
- NT / NT
კავკასიური თაგვანა პაწია მღრღნელია: სულ 5,8–7,2 გ იწონის, კუდი კი სხეულზე დაახლოებით ერთნახევარჯერ გრძელი აქვს. დასავლეთ კავკასიონის ენდემია და წლის უმეტეს ნაწილს, 8–9,5 თვეს, ზამთრის ძილში ატარებს. საქართველოში მხოლოდ აფხაზეთშია ნაპოვნი: რიწის ტბასთან, ფსხუში, ავადხარასა და ანჩხოს მთაზე. გარეგნულად ქლუხორული თაგვანისგან თითქმის არ განსხვავდება და ზუსტად მხოლოდ ქრომოსომებითა და გენეტიკით ირჩევა. თუ მაღალბალახიან მთის მდელოზე პაწია, გრძელკუდა თაგვს დაინახავთ, ფოტო გადაიღეთ და ხელით ნუ დაიჭერთ.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ კავკასიური თაგვანა
პაწია, მსუბუქი თაგვია ძალიან გრძელი კუდითა და გრძელი უკანა ტერფებით. ზურგი მოწითალო-ოხრისფერ-მურაა, ზოლის გარეშე, მუცელი კი მოთეთრო. საქართველოში ყველაზე ადვილად ქლუხორულ და ყაზბეგურ თაგვანებს ერევა, რომლებიც გარეგნულად თითქმის ერთნაირია.
სხეული 4,4–6,9 სმ-ია, კუდი 8,4–10,6 სმ, სხეულის დაახლოებით 150%. უკანა ტერფი 1,7–2,2 სმ-ია, სხეულის დაახლოებით 30%. წონა 5,8–7,2 გ-ია.
ზურგი მოწითალო-ოხრისფერ-მურაა, გაფანტული შავი ბეწვით, ზურგის შუა ზოლის გარეშე. გვერდები და ლოყები უფრო ღია და კაშკაშაა. მუცელი მოყვითალო ელფერის მოთეთრო-ნაცრისფერი ან კაშკაშა თეთრია, კუდი კი ორფეროვანი: ზემოდან მუქი, ქვემოდან ღია.
ქლუხორული თაგვანისგან გარეგნულად და თავის ქალით თითქმის არ განირჩევა. სანდოდ მხოლოდ ქრომოსომების რაოდენობით (2n = 32) და გენეტიკით ირჩევა. ამიტომ ფოტოზე სახეობას ვერ დაადგენთ, მაგრამ ადგილი და თარიღი მაინც ღირებულია.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
მაღალბალახიანი მთის ადგილების ცხოველია: სუბალპური მდელოები, სოჭნარისა და შერეული ტყის მდელოები, მდინარის ნაპირები ხშირი, მაღალი ბალახითა და ბალახოვანი ქვეტყით. გვხვდება 1400 მ-დან სულ მცირე 2100 მ-მდე. დასავლეთ კავკასიონზე ცხოვრობს, ჩრდილოეთ ფერდობზე რუსეთში, სამხრეთზე კი აფხაზეთში. საქართველოში ნაპოვნია რიწის ტბასთან, ფსხუში, ავადხარასა და ანჩხოს მთაზე.
შებინდებისა და ღამის ცხოველია, მაღალ მთაში შეიძლება დღისითაც იყოს აქტიური. სიცივეში აქტივობა მკვეთრად ეცემა. წლის 8–9,5 თვეს ზამთრის ძილში ატარებს, ჩვეულებრივ, აგვისტოს შუა რიცხვებიდან ან ბოლოდან მაისამდე. ყველაზე აქტიური ივნის–ივლისშია. მარტოხელაა. შეწყვილება მაისის შუა რიცხვებში, ზამთრის ძილიდან გამოსვლისთანავე იწყება და ივნისის დასაწყისამდე გრძელდება. ამინდის მიხედვით ეს ვადა ორი კვირით შეიძლება გადაიწიოს. მაკე მდედრები ივნისის ბოლოდან ივლისის ბოლომდე გვხვდება, ნაშიერში 4–6 ბოკვერია. იმავე წელს დაბადებულები არ მრავლდებიან. ბუნებაში დაახლოებით 3 წლამდე ცოცხლობს.
მსოფლიოში კავკასიური თაგვანა საფრთხესთან ახლოსაა (NT, 2020). საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებითაც საფრთხესთან ახლოსაა (NT), 2006 წლის წითელ ნუსხაში კი დაუცველად (VU) იყო შეტანილი ძალიან მცირე არეალის გამო. არეალი შეიძლება 20 000 კმ²-ზე მცირე იყოს. მისი ჰაბიტატი ზედმეტი ძოვებით, მაღალი ბალახის განადგურებით და ტურიზმის ზრდასთან დაკავშირებული მშენებლობით ზიანდება. დაცული ტერიტორიების გარეთ გაცილებით იშვიათია, მისი პოპულაციები კი არ კონტროლდება.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები კავკასიური თაგვანასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
მხოლოდ აფხაზეთის მთებში: რიწის ტბასთან, ფსხუში, ავადხარასა და ანჩხოს მთაზე. ცხოვრობს მაღალბალახიან სუბალპურ და ტყის მდელოებზე, 1400 მ-დან სულ მცირე 2100 მ-მდე.
ზოლის გარეშე, მოწითალო-ოხრისფერ-მურა ზურგით და ძალიან გრძელი კუდით სხვა თაგვებისგან ადვილად გამოირჩევა. ქლუხორული თაგვანისგან კი გარეგნულად თითქმის არ განსხვავდება: სანდოდ მხოლოდ ქრომოსომებითა და გენეტიკით ირჩევა. ამიტომ ფოტოს ადგილი და თარიღიც ჩაიწერეთ.
წლის 8–9,5 თვეს, ჩვეულებრივ, აგვისტოს შუა რიცხვებიდან ან ბოლოდან მაისამდე. აქტიური მხოლოდ ზაფხულის მოკლე პერიოდშია, ყველაზე მეტად ივნის–ივლისში. ამ დროში ასწრებს შეწყვილებასაც და 4–6 ბოკვრის გაზრდასაც.
დიახ, საფრთხესთან ახლოსაა (NT) როგორც მსოფლიოში (2020), ისე საქართველოში (2021). 2006 წლის წითელ ნუსხაში დაუცველად (VU) იყო შეტანილი. მის ჰაბიტატს ზედმეტი ძოვება, მაღალი ბალახის განადგურება და ტურისტული მშენებლობა აზიანებს.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
