ინდური მაჩვზღარბა
Hystrix indica
ariellebh · Jerusalem
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- სხეული 45,5–93 სმ, 8–27 კგ
- კვება
- ბოლქვები, ფესვები, მარცვალი, ხილი
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში
- ჰაბიტატი
- ველები, კლდოვანი ფერდობები
- ოჯახი
- Hystricidae
- კონსერვაცია
- LC / LC
ინდური მაჩვზღარბა დიდი, მძიმე მღრღნელია: 8–27 კგ-ს იწონის, ზურგზე კი 30–40 სმ სიგრძის ნემსები აქვს, მურა და თეთრი რგოლებით. საფრთხის დროს ნემსებს აბურძგნის და კუდის ბოლოზე ღრუ ნემსებით ჩხრიალებს. საქართველოს ფაუნისთვის ადრე უცნობი იყო და შედარებით ცოტა ხნის წინ აღმოაჩინეს ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში, მათ შორის ჭაჭუნას ველებზე. მკაცრად ღამის ცხოველია და დღეს სოროში ან გამოქვაბულში ატარებს. თუ ღამით ნახავთ, შორიდან უყურეთ და ძაღლი ახლოს ნუ მიუშვით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ინდური მაჩვზღარბა
დიდი, მსხვილტანიანი, მოკლეფეხება მღრღნელია, ზურგი გრძელი ზოლიანი ნემსებით აქვს დაფარული. თავიდან მხრებამდე უხეში მურა ჯაგრის ქოჩორი გასდევს, რომელსაც ყალყზე აყენებს. კუდი მოკლეა და ნემსებში თითქმის არ ჩანს. საქართველოში მას ვერცერთ სხვა ცხოველში აურევთ.
სხეული 45,5–93 სმ-ია, კუდი 6–17 სმ, წონა 8–27 კგ. მამრი და მდედრი გარეგნულად არ განსხვავდება. თათები ფართოა და თხრისთვისაა მორგებული.
ზურგის ნემსები 30–40 სმ-ია, თითოეულზე მურა და თეთრი რგოლები მონაცვლეობს, გრძელ ნემსებს თეთრი ბოლოები აქვს. თავიდან მხრებამდე 30 სმ-ზე გრძელი მურა ჯაგრის ქოჩორი გასდევს. მხრები, გვერდები და მუცელი უხეში მოშავო-მურა ჯაგრითაა დაფარული, გავაზე კი თეთრი ზოლი ჩანს.
კუდის ბოლოს მოკლე, განიერი, თეთრი ღრუ ნემსები აქვს. როცა კუდს აქნევს, ეს ნემსები ჩხრიალებს. საფრთხის დროს ზურგის ნემსებსაც აბურძგნის. ეს გაფრთხილებაა: ასეთ ცხოველს ნუ მიუახლოვდებით.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ძირითადად ველებისა და ნახევრადუდაბნოების ცხოველია, თუმცა ბევრ სხვა ადგილსაც ეგუება, მათ შორის ნათესებსა და დასახლებებს. კლდოვან ფერდობებს, ღია ადგილებსა და ხრამებს ეტანება, მთაში 3900 მ-მდე ადის. დღეს ბუნებრივ გამოქვაბულში ან თავის ამოთხრილ სოროში ატარებს. სოროს გვირაბები 2,5 მ სიღრმემდე ჩადის, მთავარი გვირაბი კი 10–16 მ-ზე გრძელია და ღრმა საცხოვრებელ კამერაში მთავრდება. ასეთ სოროს ერთი ოჯახი ათწლეულობით იყენებს. საქართველოში ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთშია ნანახი, მათ შორის ჭაჭუნას ველებზე.
ინდური მაჩვზღარბას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები ერთ რეგიონშია: კახეთში.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მცენარისმჭამელია და მწირ მცენარეულობასაც კარგად იყენებს. მთავარი საკვები მიწისქვეშა ნაწილებია: ტუბერები, ბოლქვები, ფესურები და ფესვები, რომლებსაც თათებით თხრის. მარცვალსა და ხილსაც ჭამს, ხეებს კი ძირთან ქერქს აცლის. ძვლებს, რქებსა და ირმის რქებს ღრღნის. ამოთხრილი ორმოები ნიადაგს აფხვიერებს და მცენარეების სიმრავლესა და მრავალფეროვნებას ზრდის.
მკაცრად ღამის ცხოველია. ღამით 2–8 კმ-ს გადის, საშუალო სანადირო ტერიტორია დაახლოებით 1,5 კმ²-ია. ზამთარში ბნელ ღამეებს ირჩევს და მთვარის მკვეთრ შუქს ერიდება, წვიმაში კი ნაკლებად მოძრაობს. ცალ-ცალკე ან ოჯახურად ცხოვრობს. ჩრდილოეთით 44°-ზე მეტად არ ვრცელდება: საკვების მოსაძებნად ღამე 7 საათზე მოკლე არ უნდა იყოს. მონოგამიურია. ნაშიერში 1–4 ბოკვერია, რომლებიც ბალახითა ან ფოთლებით მოფენილ კამერაში იბადებიან. ახალშობილს თვალები ღია და ნემსები რბილი და მოკლე აქვს, რამდენიმე საათში კი უკვე მოქნილად მოძრაობს. პირველ სამ თვეს მამაც ზრუნავს: ყველაფერს აკეთებს, რასაც დედა, ძუძუთი კვების გარდა.
მსოფლიო მასშტაბით ინდური მაჩვზღარბა ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2021). საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებითაც ნაკლებად საფრთხეშია (LC), რიცხოვნობა კი სტაბილურია. დასავლეთ და სამხრეთ აზიაში ფართოდაა გავრცელებული, ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთიდან ინდოეთამდე და შრი-ლანკამდე, ჩრდილოეთით ამიერკავკასიამდე და სამხრეთ დაღესტნამდე. რუსეთში ის მხოლოდ სამხრეთ დაღესტანში ცხოვრობს და რუსეთის ფედერაციისა და დაღესტნის წითელ წიგნებშია შეტანილი. საქართველოში არეალის ჩრდილოეთ კიდეზეა.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ინდური მაჩვზღარბასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, მაგრამ მხოლოდ ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში. საქართველოს ფაუნისთვის ადრე უცნობი იყო და შედარებით ცოტა ხნის წინ აღმოაჩინეს, მათ შორის ჭაჭუნას ველებზე. საქართველო მისი არეალის ჩრდილოეთ კიდეზეა. ღამის ცხოველია, ამიტომ მას იშვიათად ხედავენ.
თავს არ ესხმის. საფრთხის დროს ნემსებს აბურძგნის და კუდის ღრუ ნემსებით ჩხრიალებს, რაც გაფრთხილებაა. ზურგის ნემსები 30–40 სმ სიგრძისაა და მკვრივი. თუ ასეთ ცხოველს შეხვდებით, შორიდან უყურეთ და ძაღლი ახლოს ნუ მიუშვით.
მცენარეებს, უფრო მეტად მათ მიწისქვეშა ნაწილებს: ტუბერებს, ბოლქვებსა და ფესვებს, რომლებსაც თათებით თხრის. მარცვალსა და ხილსაც ჭამს, ხეებს კი ქერქს აცლის. ძვლებსა და რქებსაც ღრღნის. ბევრ ქვეყანაში ნათესებს აზიანებს.
ეს გაფრთხილებაა. კუდის ბოლოს მოკლე, თეთრი, ღრუ ნემსები აქვს, რომლებიც კუდის ქნევისას ერთმანეთს ეჯახება და ჩხრიალებს. ამავე დროს ზურგის ნემსებსაც აბურძგნის. თუ ეს ხმა გაიგონეთ, ნელა უკან დაიხიეთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
