შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ფოცხვერი (Lynx lynx) — დიდი კავკასიონი — Jan Ebrფოცხვერი (Lynx lynx) — მადრიდის ზოოპარკი — Carlos Delgadoფოცხვერი (Lynx lynx) — ალპენზოო, ინსბრუკი — Wilfredo Rafael Rodriguez Hernandezფოცხვერი (Lynx lynx) — ვილდპარკი ფელდკირხი — Böhringer Friedrichფოცხვერი (Lynx lynx) — კირვემაა — Sillerkiil
1/5
ძუძუმწოვრები

ფოცხვერი

Lynx lynx

მოუსმინე ხმას

Jan Ebr · დიდი კავკასიონი

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

ზომა
90–120 სმ
კვება
მტაცებელი
სტატუსი საქართველოში
მუდმივი
ჰაბიტატი
ტყე / ნახევრადმშრალი
ოჯახი
Felidae
კონსერვაცია
CR / LC

მიმოხილვა

ფოცხვერი საქართველოში

ფოცხვერი (Lynx lynx) ძუძუმწოვარია კატისებრთა ოჯახიდან (Felidae) და საქართველოში მშობლიური მუდმივი სახეობაა. შეტანილია ეროვნულ ძუძუმწოვრების ჩამონათვალებში. კავკასიაში ჩვეულებრივ განიხილება ქვესახეობა L. l. dinniki (Satunin, 1915); ველში ამოცნობა სახეობამდეა. IUCN Cat Specialist Group სახეობის დონეზე ტანის სიგრძეს დაახლოებით 90–120 სმ, კუდს 19–23 სმ და მასას 17–25 კგ აძლევს; სამხრეთის პოპულაციები ხშირად უფრო მსუბუქია. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის. შხამი არ აქვს. ადამიანისთვის რისკი არის იშვიათი შეხვედრა ან პირუტყვის ზარალი — არა შხამი. IUCN სახეობას გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშ აფასებს. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში კრიტიკულად საფრთხის ქვეშაა (CR).

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ფოცხვერი

საშუალო ზომის კატა ყურის შავი ფუნჯებით, მოკლე შავწვერიანი კუდით, გრძელი ფეხებითა და ლაქებიანი ბეწვით. საქართველოში ერთადერთი ფოცხვერია.

ფოცხვერი (Lynx lynx) — მადრიდის ზოოპარკი — Carlos DelgadoCarlos Delgado · მადრიდის ზოოპარკი · 2013

  1. სახეობის დონეზე ტანი დაახლოებით 90–120 სმ, კუდი 19–23 სმ; მამალი დედალზე დაახლოებით 25–30%-ით მძიმეა. სამხრეთ კავკასიისა და ანატოლიის ცხოველები ხშირად ჩრდილოეთის პოპულაციებზე მსუბუქია. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის. ყურის წვერებზე შავი ფუნჯებია; სახეზე — გვერდებზე გაშლილი „საყელო“. კუდი მოკლეა და წვერი მთლიანად შავი.

  2. ბეწვი ნაცრისფერიდან მოწითალო ან მოყვითალომდე; მუცელი და ყელი ღიაა. ლაქები ინდივიდიდან ინდივიდამდე იცვლება — წვრილი წერტილიდან მსხვილ ლაქამდე ან როზეტამდე; ზოგი თითქმის ულაქოა. სამხრეთის პოპულაციებში ლაქები ხშირად უფრო გამოკვეთილია. ზამთრის ბეწვი უფრო სქელია. დიდი, ბეწვიანი თათები თოვლზე სიარულს უადვილებს.

  3. საქართველოში სხვა ფოცხვერის სახეობა არ არის. იბერიული ფოცხვერი (Lynx pardinus) აქ არ გვხვდება. კავკასიური ჯიქი გაცილებით დიდია, გრძელი კუდითა და როზეტებით, ყურის გრძელი ფუნჯების გარეშე; ამ ატლასში ჯიქის გვერდი არის. მგელი უფრო წვრილი და ძაღლისებრია, გრძელი ბუსუსიანი კუდით. ტყის კატა და ლელიანის კატა უფრო პატარაა და გრძელკუდიანი — ამ ატლასში ცალკე გვერდები ჯერ არ არის.

  4. შხამიანი არ არის. არ მიუახლოვდეთ. ტყეში ან ნახევრადმშრალ ხევში მომრგვალებული კატის ანაბეჭდი კლანჭების გარეშე უფრო ამ სახეობისაა, ვიდრე მგლისა. კამერა-ხაფანგზე ინდივიდი ლაქების განლაგებით გამოირჩევა.

გავრცელება

სად გვხვდება ფოცხვერი საქართველოში

სახეობის დონეზე ძირითადად ტყეს უკავშირდება, სადაც საკმარისი საფარი და ნადირია; უფრო ღია და მშრალ ლანდშაფტშიც შეიძლება იყოს, თუ დევნა არ არის ძლიერი. Bukhnikashvili და Kandaurov 2002 წერს დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს იზოლირებულ პოპულაციებზე, ჰაბიტატად — მთის და მეჩხერ ტყეს, სუბალპურ და ალპურ მდელოს; სიმაღლედ იმავე ჩამონათვალში მოყვანილია 250–3000 მ ძველი წითელი წიგნის მიხედვით. ეს სარტყელი სრულად არ ფარავს შემდგომ დადასტურებულ ნახევრადმშრალ დაბლობს. NACRES 2022 წელს ვაშლოვანსა და ჭაჭუნაში ფოცხვერს ნახევრადმშრალ, შედარებით ღია ლანდშაფტში იღებს, იშვიათი ხეებითა და მშრალი ტყის ლაქებით — არა მხოლოდ მაღალმთის ტყეში. Askerov და თანაავტორები 2020 კამერა-ხაფანგის მასალას ასახელებენ ლაგოდეხიდან, თუშეთიდან, ვაშლოვანიდან, ბორჯომ-ხარაგაულიდან, ფშავ-ხევსურეთიდან, მტირალადან და კინტრიშიდან; ასევე დაცული ტერიტორიების გარეთ. ეს დასახელებული დაცული ტერიტორიებია და არა სრული რეგიონული რუკა. ამ გვერდზეა 2019 წლის 26 აპრილის ფოტო დიდი კავკასიონიდან (Jan Ebr; iNaturalist, კოორდინატები დაახლოებით 42.56° ჩ, 44.71° ა). მთელ ქვეყანაში, მათ შორის დასახლებულ დაბლობზე, თანაბარ სიმჭიდროვეს ნუ ივარაუდებთ. ქვეყნის სრული სიმაღლის სარტყელი ამ გვერდზე არ არის ხელახლა გაზომილი.მეტის წაკითხვა

სახეობის დონეზე ძირითადად ტყეს უკავშირდება, სადაც საკმარისი საფარი და ნადირია; უფრო ღია და მშრალ ლანდშაფტშიც შეიძლება იყოს, თუ დევნა არ არის ძლიერი. Bukhnikashvili და Kandaurov 2002 წერს დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს იზოლირებულ პოპულაციებზე, ჰაბიტატად — მთის და მეჩხერ ტყეს, სუბალპურ და ალპურ მდელოს; სიმაღლედ იმავე ჩამონათვალში მოყვანილია 250–3000 მ ძველი წითელი წიგნის მიხედვით. ეს სარტყელი სრულად არ ფარავს შემდგომ დადასტურებულ ნახევრადმშრალ დაბლობს. NACRES 2022 წელს ვაშლოვანსა და ჭაჭუნაში ფოცხვერს ნახევრადმშრალ, შედარებით ღია ლანდშაფტში იღებს, იშვიათი ხეებითა და მშრალი ტყის ლაქებით — არა მხოლოდ მაღალმთის ტყეში. Askerov და თანაავტორები 2020 კამერა-ხაფანგის მასალას ასახელებენ ლაგოდეხიდან, თუშეთიდან, ვაშლოვანიდან, ბორჯომ-ხარაგაულიდან, ფშავ-ხევსურეთიდან, მტირალადან და კინტრიშიდან; ასევე დაცული ტერიტორიების გარეთ. ეს დასახელებული დაცული ტერიტორიებია და არა სრული რეგიონული რუკა. ამ გვერდზეა 2019 წლის 26 აპრილის ფოტო დიდი კავკასიონიდან (Jan Ebr; iNaturalist, კოორდინატები დაახლოებით 42.56° ჩ, 44.71° ა). მთელ ქვეყანაში, მათ შორის დასახლებულ დაბლობზე, თანაბარ სიმჭიდროვეს ნუ ივარაუდებთ. ქვეყნის სრული სიმაღლის სარტყელი ამ გვერდზე არ არის ხელახლა გაზომილი.

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

მტაცებელია. ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ევროპაში ხშირად ძირითადი ნადირი მცირე ჩლიქოსანია, განსაკუთრებით შველი. საქართველოს ნახევრადმშრალ აღმოსავლეთში NACRES 2022 წერს, რომ ვაშლოვანში თითქმის მთლიანად პატარა ნადირზეა დამოკიდებული — კურდღელი, ხოხობი და გავაზი; იქვე მთავარ საფრთხედ ნადირის ბრაკონიერობაა მიჩნეული. Soyumert და თანაავტორები 2019 წელს დასავლეთ აზიაში კურდღელს მთავარ ნადირად აჩვენებენ მსგავს ჰაბიტატში — ეს ანატოლიური კამერა-ხაფანგის შედეგია და არა ქართული კუჭის ანალიზი. სახეობის დონეზე იშვიათად იღებს მელას, ფრინველს, ღორს ან შინაურ ცხვარსა და თხას. სრული ეროვნული მენიუ ამ გვერდზე არ არის.

გალერეა

ფოცხვერი ფოტოებში

5 ფოტო · 5 ავტორიყველა ფოტოს ნახვა
Jan Ebr · დიდი კავკასიონი
Carlos Delgado · მადრიდის ზოოპარკი
Wilfredo Rafael Rodriguez Hernandez · ალპენზოო, ინსბრუკი
Böhringer Friedrich · ვილდპარკი ფელდკირხი
Sillerkiil · კირვემაა

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელე თემატური გვერდებით

01ძუძუმწოვრების სახეობებიატლასის გამოქვეყნებული პროფილები ცხრილში. სრული თერიოფაუნის სია არ არის.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ფოცხვერთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

კი. მშობლიური მუდმივი სახეობაა. შეტანილია ეროვნულ ძუძუმწოვრების ჩამონათვალებში და 2014 წლის წითელ ნუსხაში CR სტატუსით.

ტყიან მთაში და აღმოსავლეთის ნახევრადმშრალ ზონაში, დაბალი სიმჭიდროვით. დასახელებული დაცული ტერიტორიებია ლაგოდეხი, თუშეთი, ვაშლოვანი, ბორჯომ-ხარაგაული, ფშავ-ხევსურეთი, მტირალა და კინტრიში. ამ გვერდზეა 2019 წლის 26 აპრილის ფოტო დიდი კავკასიონიდან. რეალისტური შეხვედრა ხშირად კამერა-ხაფანგი ან კვალია და არა გარანტირებული დანახვა ბილიკზე.

ყურის შავი ფუნჯები, მოკლე შავწვერიანი კუდი, გრძელი ფეხები და ლაქებიანი ბეწვი. ჯიქი გაცილებით დიდია და გრძელკუდიანი. მგელი ძაღლისებრია.

სახეობის დონეზე ტანი დაახლოებით 90–120 სმ. სამხრეთის ცხოველები ხშირად ჩრდილოეთისაზე მსუბუქია. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.

მტაცებელია. ტყეში ხშირად ჩლიქოსანი, განსაკუთრებით შველი. ვაშლოვანის ნახევრადმშრალ ზონაში NACRES ძირითად ნადირად კურდღელს, ხოხობსა და გავაზს ასახელებს.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

21 წყარო
IUCN Cat Specialist Group — Eurasian lynx
Kitchener et al. 2017 — A revised taxonomy of the Felidae

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

მონათესავე სახეობები

სახეობების ატლასი
ჩვეულებრივი ტურა (Canis aureus) მუდმივი საქართველოშიჩვეულებრივი ტურაCanis aureusნიამორი (Capra aegagrus) მუდმივი საქართველოში, შეზღუდული არეალინიამორიCapra aegagrusაღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვი (Capra cylindricornis) აღმოსავლეთ დიდი კავკასიონის მაღალმთიანეთიაღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვიCapra cylindricornisევროპული შველი (Capreolus capreolus) მუდმივი საქართველოშიევროპული შველიCapreolus capreolus