ევროპული ტადარიდა
Tadarida teniotis
Manuel Ruedi · Centre-Plainpalais-Acacias
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 25–50 გ, სხეული 81–92 მმ
- კვება
- მწერიჭამია
- სტატუსი საქართველოში
- იშვიათი ჩანაწერები, დასაზუსტებელი
- ჰაბიტატი
- კლდეები, ხეობები, შენობები
- ოჯახი
- Molossidae
- კონსერვაცია
- DD / LC
ევროპული ტადარიდა (Tadarida teniotis) ღამურაა, რომლის ხმაც ადამიანს ესმის: ფრენისას „წიკ-წიკ“ ძახილს გამოსცემს. კუდის ბოლო მესამედი ფრთის აპკიდან თავისუფლად გამოდის, დიდი ყურები და დანაოჭებული ტუჩები კი ბულდოგის სახეს აძლევს. მაღლა, სწრაფად და სწორ ხაზზე დაფრინავს. საქართველოში მხოლოდ რამდენიმე ჩანაწერია, ბორჯომის და საჩხერის მუნიციპალიტეტებიდან, კოლხეთის ეროვნული პარკიდან და კობიდან. ადამიანს თავს არ ესხმის, მაგრამ, სხვა ღამურების მსგავსად, შიშველი ხელით ნუ შეეხებით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ევროპული ტადარიდა
დიდი, მსხვილი ღამურაა, 25–50 გ წონის. პირველ რიგში დიდი, განიერი ყურები და დანაოჭებული ტუჩები გამოარჩევს, რის გამოც მას ბულდოგ ღამურასაც ეძახიან. სქელი კუდის ბოლო აპკს გარეთ, თავისუფლად გამოდის. ბეწვი მოკლე და რბილია, ყურები და ფრთები კი შავი.
სხეული 81–92 მმ-ია, კუდი 48–56 მმ, წონა 25–50 გ. მარტო კუდი სხეულის ნახევარზე გრძელია.
ყურები დიდი და განიერია, ყურის ხუფი კი ძალიან პატარა. ტუჩები დანაოჭებულია, რაც დრუნჩს ძაღლისას ამსგავსებს. ამიტომ ინგლისურად მას bulldog bat-საც და mastiff bat-საც ეძახიან.
კუდი სქელი და ხორციანია, მისი ბოლო მესამედი კი არცერთ აპკზე არ არის მიმაგრებული. ასეთი თავისუფალი კუდი ოჯახის, Molossidae-ს, ნიშანია. ინგლისური სახელიც, free-tailed bat, სწორედ ამ თავისუფალ კუდს ეხება.
ფერი
ბეწვი ძალიან მოკლე და რბილია, მოყავისფრო-ნაცრისფრიდან კვამლისფერ-შავამდე, ზურგზე მოყავისფრო ელფერით. მუცელი ოდნავ ღიაა. ყურები, დრუნჩი, ფრთების და კუდის აპკი შავი ან შავ-ნაცრისფერია. ახალგაზრდები ზრდასრულებზე ღია ფერისაა.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
ევროპული ტადარიდა კლდეების ღამურაა: ძირითადად მთიან ადგილებსა და ზღვისპირა კლდეებზე ცხოვრობს. დღეს კლდის ნაპრალებში, ხეობებში, კლდის ქიმების ქვეშ და მღვიმეებში ატარებს. თავს აფარებს მაღალი შენობების ხვრელებს, კრამიტის ქვეშ ადგილებს და ქვის ხიდებსაც. ზამთარში მღვიმეებსა და კლდის ნაპრალებში იმალება. საქართველოში მხოლოდ რამდენიმე ჩანაწერია 2004–2021 წლებიდან. ცნობილია ბორჯომის მუნიციპალიტეტიდან (საკირე, ბაკურიანის ანდეზიტი), საჩხერის მუნიციპალიტეტიდან (ჯვრის უღელტეხილი), კოლხეთის ეროვნული პარკიდან და კობიდან. ეს ერთეული ნახვებია და არა იმის ნიშანი, რომ ამ მხარეებში ყველგან ცხოვრობს.
ევროპული ტადარიდა მწერიჭამია და მსხვერპლს ფრენაში იჭერს. ნადირობს მაღლა, ჩვეულებრივ მიწიდან 10–50 მ სიმაღლეზე. წყალს იშვიათად სვამს: როცა სჭირდება, დაბლა ჩაფრინდება და ტბორის ან მდინარის ზედაპირიდან ფრენისას იღებს.
შებინდებისას გამოფრინდება და მაღლა, სწრაფად და სწორ ხაზზე დაფრინავს, სხვა ღამურებისთვის ჩვეული მკვეთრი მოხვევების გარეშე. თავშესაფრიდან გაფრენამდე ტკაცუნის მსგავს ხმას გამოსცემს, ფრენისას კი „წიკ-წიკ“ ძახილს, რომლითაც მისი ამოცნობა სმენითაც შეიძლება. კოლონიები ჩვეულებრივ 5–100 ცხოველისგან შედგება, ცნობილია 300–400-იანებიც, თუმცა ხშირად მარტოც ცხოვრობს. მაკეობა დაახლოებით 80 დღეს გრძელდება და მდედრი ჩვეულებრივ ერთ ნაშიერს შობს ბნელ, დაფარულ ადგილას. ნაშიერს თვალები ერთი კვირის შემდეგ ეხილება, ოთხ კვირაში ფრენას იწყებს, შვიდ კვირაში კი დამოუკიდებელი ხდება. სქესობრივად ერთ წელიწადში მწიფდება და დაახლოებით 10 წელს ცოცხლობს.
მსოფლიოში ევროპულ ტადარიდას საფრთხე არ ემუქრება (LC, 2016), თუმცა მისი რიცხოვნობის ტენდენცია უცნობია. საქართველოში 2021 წლის ეროვნული შეფასებით მონაცემები არასაკმარისია (DD): ქვეყანაში მისი ყოფნა ჯერ დასაზუსტებლად ითვლება, რიცხოვნობის ტენდენცია კი უცნობია. მისთვის საფრთხეა პესტიციდები, ტყეების გაჩეხვა, შენობებში თავშესაფრების დაკარგვა და, შესაძლოა, ქარის ტურბინებთან შეჯახება. არცერთი ეს საფრთხე განსაკუთრებით სერიოზულად არ ითვლება. შესაფერის ადგილებში ჩვეულებრივი სახეობაა.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ევროპული ტადარიდასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, მაგრამ მხოლოდ რამდენიმე ჩანაწერით. 2004–2021 წლებში ნახეს ბორჯომის და საჩხერის მუნიციპალიტეტებში და კოლხეთის ეროვნულ პარკში, ჩანაწერი კობიდანაც არის. პირველი ჩანაწერი 2017 წელს გამოქვეყნდა, ამიტომ მისი სტატუსი ქვეყანაში ჯერ დასაზუსტებელია.
დიდი ღამურაა, 25–50 გ წონის, დიდი, განიერი ყურებით და დანაოჭებული, ბულდოგისებრი ტუჩებით. კუდის ბოლო მესამედი ფრთის აპკიდან თავისუფლად გამოდის. ბეწვი მოკლეა, მოყავისფრო-ნაცრისფრიდან თითქმის შავამდე. ხელში აყვანით ნუ შეამოწმებთ: ეს სპეციალისტის საქმეა.
დიახ. ფრენისას „წიკ-წიკ“ ძახილს გამოსცემს, თავშესაფრიდან გაფრენამდე კი ტკაცუნის მსგავს ხმას. ამ ხმით მისი ამოცნობა სმენითაც შეიძლება.
მწერებს, რომლებსაც ფრენაში იჭერს, ჩვეულებრივ მიწიდან 10–50 მ სიმაღლეზე. წყალს იშვიათად სვამს. როცა სჭირდება, დაბლა ჩაფრინდება და ტბორის ან მდინარის ზედაპირიდან ფრენისას იღებს.
თუ არ შეეხებით, არა. ადამიანს თავს არ ესხმის. მაგრამ ნებისმიერ ღამურას შეიძლება ცოფი გადასცეს და მისი ნაკბენი ადვილად შეუმჩნეველი რჩება. ამიტომ შიშველი ხელით ნუ შეეხებით. ნაკბენის ან ნაკაწრის შემდეგ ადგილი საპნითა და წყლით დაიბანეთ და ექიმს მიმართეთ, გადაუდებელ შემთხვევაში დარეკეთ 112-ზე.
მსოფლიოში არა: ნაკლებად საფრთხეშია (LC, 2016). საქართველოში 2021 წლის შეფასებით მონაცემები არასაკმარისია (DD), რადგან ქვეყანაში მისი ყოფნა და რიცხოვნობა ჯერ დასაზუსტებელია. მისთვის საფრთხეა პესტიციდები, შენობებში თავშესაფრების დაკარგვა და ქარის ტურბინები.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
