მცირეაზიური ვასაკა
Hyla savignyi
უშხამო ვასაკა სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოს მშრალ ზონაში. მთელ ქვეყანაში არ გვხვდება.
მიმოხილვა
რა არის მცირეაზიური ვასაკა
მცირეაზიური ვასაკა (Hyla savignyi) უშხამო ვასაკაა სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოს მშრალ ზონაში. 2026 წლის ქართული ჩამონათვალი მას ბიოლოგიურად დადასტურებულ სახეობად იღებს. ზრდასრული ჩვეულებრივ დაახლოებით 3–5 სმ-ია. ადამიანისთვის საშიში არ არის. მთელ საქართველოში არ გვხვდება. ეძებეთ ივრის ხეობაში, ვაშლოვანის მიდამოებში და თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთით — სტეპში, ბუჩქნარსა და წყალთან, არა ნოტიო კოლხურ ტყეში. დასავლეთ საქართველოს ძველი ჩანაწერები შეცდომად ითვლება. ქვეყნის დანარჩენ ნაწილში ვასაკა, როგორც წესი, აღმოსავლური ვასაკაა (Hyla orientalis). ძველ წიგნებში ხშირად იწერებოდა Hyla arborea savignyi. ახლა ცალკე სახეობაა. ჩამონათვალში ქვესახეობაა H. s. savignyi. აღმოსავლეთ საქართველოში ორი ვასაკის არეალი ერთმანეთს ეხება და თითქმის არ ემთხვევა; იქ გენების გადასვლა სრულად არ არის გარკვეული.
ბოლო განახლება
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მცირეაზიური ვასაკა
პატარა, გლუვკანიანი ვასაკაა წებოვანი დისკებით თითების ბოლოზე. საქართველოში ყველაზე ხშირად აღმოსავლურ ვასაკას ერევა; ადგილი ხშირად ფერზე საიმედოა.
- 01
სხეული მოკლეა, კანი გლუვი. თითების ბოლოზე მომრგვალო წებოვანი დისკებია — ამით ვასაკა ტბორის ბაყაყისგან და გომბეშოსგან გამოირჩევა. ზრდასრული ჩვეულებრივ დაახლოებით 3–5 სმ-ია.
- 02
ზურგი უმეტესად ღია მწვანე ან მოყვითალოა, ლაქების გარეშე. ფერი ტემპერატურისა და ფონის მიხედვით შეიძლება შეიცვალოს. გვერდზე ხშირად მუქი ზოლია, რომელიც საზარდულთან მარყუჟს არ ქმნის; მხოლოდ ამ ზოლზე დაყრდნობა შეცდომას იწვევს, რადგან აღმოსავლურ ვასაკასაც ზოგჯერ იგივე ნიშანი აქვს.
- 03
თვალის ქვემოთ ზედა ტუჩზე მუქი ლაქა ჩვეულებრივ არ ჩანს. ყურის აპკი თვალზე პატარაა. თვალები დიდია. ეს ნიშნები სასარგებლოა, მაგრამ საქართველოში ორი ვასაკის გასაყოფად საკმარისი არ არის.
- 04
აღმოსავლური ვასაკა (Hyla orientalis) იგივე გვარისაა. იგი საქართველოს უმეტეს ნაწილშია, გარდა ამ სახეობის არეალისა. მცირეაზიური ვასაკა უფრო მშრალ, უტყეო ადგილებშია თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. შეწყვილების ხმა განსხვავდება. საკონტაქტო ზონაში, მათ შორის თელავთან, გარეგნობა შეიძლება შუალედური იყოს.
- 05
ტბორის ბაყაყი (Pelophylax ridibundus) უფრო დიდია, წყალში რჩება და თითებზე წებოვანი დისკები არა აქვს. გომბეშოებს მეჭეჭებიანი კანი აქვთ და ხეებზე არ ადიან.
ბიოლოგია
ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია
ჰაბიტატი და გავრცელება
საქართველოში ეს უფრო მშრალი ადგილების ვასაკაა, ვიდრე ტყის. ეძებეთ სტეპში, ბუჩქნარში, ბაღსა და წყალთან — გუბესთან, ტბორთან ან ნელ ნაკადულთან. შორი მშრალ ფერდობზეც შეიძლება გამოჩნდეს. ამ ატლასის რუკაზე აღნიშნულია კახეთი. 2026 წლის ჩამონათვალის დნმ-ნიმუში დალის წყალსაცავიდანაა (დედოფლისწყარო, მდინარე იორი). დასახელებულია აგრეთვე ივრის ტყეები და ვაშლოვანის ნაკრძალი. ალაზნის ველი ლიტერატურაშია, მაგრამ ზუსტი წერტილის გარეშე. კარგად დოკუმენტირებული ძველი ადგილია თბილისის სამხრეთი. თელავის პოპულაცია შუალედურ ნიშნებს აჩვენებს და ამ გვერდზე სუფთა H. savignyi-ად არ ითვლება. სამხრეთ კავკასიის ბიომრავალფეროვნების რუკა არეალს თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთით აჯამებს. საქართველოში ზღვის დონიდან სიმაღლე აქ არ არის დადგენილი. არეალი გრძელდება სომხეთში, დასავლეთ აზერბაიჯანში, ანატოლიასა და ახლო აღმოსავლეთში.
კვება
ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. სახეობის დონეზე ზრდასრული იჭერს უხერხემლოებს, ძირითადად მწერებს. ლიფსიტები წყალმცენარეებსა და მცენარეულ ნარჩენს ჭამენ.
ქცევა
დღისით ხშირად ზის ფოთოლზე, ბუჩქზე ან იმალება ქვის, მორის და სოროს ქვეშ. ქვირითობს პატარა, უმეტესად მდგარ წყალში — გუბეში, ტბორში, ზოგჯერ ნელ ნაკადულში, სადაც ბალახი და ბუჩქი მკვრივია. შეწყვილებისას მამრი ხმით იძახის; ხმა აღმოსავლური ვასაკასგან განსხვავდება. საქართველოში სეზონური აქტივობის ზუსტი კალენდარი ამ გვერდზე არ არის. თუ შეხვდებით, დააკვირდით და დატოვეთ ადგილზე. არ აიყვანოთ და წყალსატევებს შორის არ გადაიტანოთ. შეხების შემდეგ ხელები დაიბანეთ. ადამიანისთვის სამედიცინო საფრთხე არ არის.
კონსერვაცია
IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern): არეალი ფართოა და პოპულაცია დიდად ითვლება. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში ეს სახეობა არ არის. სამხრეთ კავკასიის ბიომრავალფეროვნების რუკა ეროვნულ სტატუსსაც ნაკლებ საფრთხედ მიიჩნევს. ადგილობრივად შეიძლება იკლოს, თუ ქვირითობის გუბეები გაშრება ან დაბინძურდება. ვაშლოვანისა და ჭაჭუნის მიდამოებში ნაწილი დაცულ ტერიტორიაზეა. აღმოსავლეთ საქართველოში H. orientalis-თან საკონტაქტო ზონა სრულად არ არის შესწავლილი.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მცირეაზიური ვასაკა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2026 წლის ჩამონათვალი ბიოლოგიურად დადასტურებულად მიიჩნევს. დნმ-ნიმუში დალის წყალსაცავიდანაა.
სამხრეთ-აღმოსავლეთში, განსაკუთრებით კახეთში — ივრის ხეობა, დალის წყალსაცავი, ვაშლოვანი — და თბილისის სამხრეთით. დასავლეთ საქართველოსა და ნოტიო ტყეში ნუ ეძებთ. რუკაზე აღნიშნულია კახეთი.
არა. შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის უვნებელია. არ აიყვანოთ. შეხების შემდეგ ხელები დაიბანეთ.
პატარა მწვანე ან მოყვითალო ბაყაყი გლუვი კანით და წებოვანი დისკებით თითებზე. საქართველოში ადგილი მნიშვნელოვანია: ეს სახეობა მშრალ სამხრეთ-აღმოსავლეთშია.
ორივე ვასაკაა. მცირეაზიური უფრო პატარა და ღია ფერისაა, მაგრამ ველში ფერი საიმედო არ არის. საიმედოა არეალი: ეს სახეობა თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთის მშრალ ზონაშია, აღმოსავლური — ქვეყნის უმეტეს ნაწილში. საკონტაქტო ზონაში გარეგნობა შეიძლება აირიოს.
ზრდასრული ჩვეულებრივ დაახლოებით 3–5 სმ-ია ცხვირიდან კლოაკამდე. საქართველოში ცალკე გაზომვები ამ გვერდზე არ არის.
ზრდასრული — უხერხემლოებს, ძირითადად მწერებს. ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. ლიფსიტები წყალმცენარეებს ჭამენ.
დააკვირდით და დატოვეთ ადგილზე. არ აიყვანოთ. ადამიანისთვის სამედიცინო საფრთხე არ არის.
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- Tarkhnishvili 1996 — The distribution and ecology of the amphibians of Georgia and the Caucasus
- Tarkhnishvili & Gokhelashvili 1999 — The amphibians of the Caucasus (AmphibiaWeb species account)
- Frost — Amphibian Species of the World (Hyla savignyi)
- Kuzmin et al. — IUCN Red List (Hyla savignyi)
- National Geographic Georgia / National Museum — Yellow-lemon Treefrog map
- საქართველოს მთავრობის დადგენილება №190 (2014) — წითელი ნუსხა
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
