მწვანე კოდალა

Picus viridis

საშუალო-დიდი მწვანე კოდალა წითელი თავქუდით. საქართველოში 2024 წლის ეროვნულ ჩამონათვალში დადასტურებულია როგორც მთელი წლის რეზიდენტი და მობუდარი.

მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოში

მოუსმინე ხმას

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

ჭიანჭველები

სტატუსი საქართველოში

მთელი წლის რეზიდენტი

ზომა

30–36 სმ

ჰაბიტატი

ტყის პირი და მდელო

ოჯახი

Picidae

კონსერვაცია

ადამიანთან ურთიერთობა: ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს; ველური ფრინველის დაჭერა არ შეიძლება.

მიმოხილვა

რა არის მწვანე კოდალა

მწვანე კოდალა (Picus viridis) საშუალო-დიდი კოდალაა ოჯახიდან Picidae და საქართველოში დადასტურებული მთელი წლის რეზიდენტია. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას კოდავს YR-R-ად: მობუდარი, წლის განმავლობაში ადგილზე. სეზონურობის მონაცემი მაღალი ხარისხისაა (კოდი A). არსებობის ხარისხი მაღალია (H); მტკიცებულებაა ფოტო და ხმის ჩანაწერი. ზრდასრული სახეობის დონეზე დაახლოებით 30–36 სმ-ია, ზეთისხილისფერ-მწვანე ზურგით, ყვითელი კუდზედათი და წითელი თავქუდით. პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა. 2024 წლის ჩამონათვალი იგივე კატეგორიას ეროვნულადაც უთითებს.

ბოლო განახლება 27 აგვისტო 2026

გალერეა

მწვანე კოდალა ფოტოებში

მწვანე კოდალა (Picus viridis) — კიუ — Charles J. Sharp — ფოტო: Charles J. Sharp
კიუ · 26 ივლისი 2014

მწვანე კოდალა (Picus viridis) — მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოში — ზაური ხაჩიძე — ფოტო: ზაური ხაჩიძე
13 მაისი 2015

მწვანე კოდალა (Picus viridis) — ფრანკონვილი — Alexis Lours — ფოტო: Alexis Lours
ფრანკონვილი · 21 იანვარი 2022

მწვანე კოდალა (Picus viridis) — ზაარლანდი — Simon Mannweiler — ფოტო: Simon Mannweiler
ზაარლანდი · 1 ივლისი 2023

მწვანე კოდალა (Picus viridis) — პრაღა — Skot — ფოტო: Skot
პრაღა · 30 ივნისი 2024

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ მწვანე კოდალა

დიდი მწვანე კოდალაა წითელი თავქუდით, შავი ნიღბით და ყვითელი კუდზედათი. საქართველოში 2024 წლის ჩამონათვალით მთელი წლის რეზიდენტია. ჩვეულებრივი აბნევა რუხი კოდალაა, რომელსაც სრული წითელი თავქუდი არ აქვს.

01
სიგრძე სახეობის დონეზე დაახლოებით 30–36 სმ-ია, ფრთების შლილი დაახლოებით 45–51 სმ. NPLG უთითებს ფრთას 150–170 მმ, კუდს 105–116 მმ და მასას 185–250 გ. ზურგი ზეთისხილისფერ-მწვანეა, კუდზედა ყვითელი, ქვედა მხარე უფრო ღია მოყვითალო-მწვანე. თავქუდი და კეფა ორივე სქესში წითელია. ღია თვალის გარშემო შავი ლაქაა („ნიღაბი“). ნისკარტი სწორი და სატეხისებრია და არა კონუსური.
02
ულვაში (ლოყის ზოლი) სქესის ნიშანია: ზრდასრულ მამალს შუაში წითელი აქვს, ზრდასრულ დედალს მთლიანად შავი. ახალგაზრდა სხეულზე ზოლიანი და წინწკლებიანია და ქერცლოვანი ჩანს; მწვანე ტონები და წითელი თავქუდი მაინც ჩანს. იბერიულ მწვანე კოდალას (Picus sharpei) შავი ნიღაბი თითქმის არ აქვს; ეს დასავლეთევროპული გამოყოფილი სახეობაა და ქართულ ჩამონათვალში არ არის.
03
რუხი კოდალა (Picus canus) 2024 წლის ჩამონათვალში საქართველოშიც მთელი წლის რეზიდენტია. თავი უფრო რუხია და სრული წითელი თავქუდი არ აქვს: მამალს შუბლზე მხოლოდ პატარა წითელი ლაქა აქვს, დედალს — არა. შავი კოდალა (Dryocopus martius) უფრო დიდი და შავია, წითელი თავქუდით (მამალი) ან წითელი კეფით (დედალი). დიდი ჭრელი, სირიული, საშუალო ჭრელი, თეთრზურგა და მცირე ჭრელი კოდალები შავ-თეთრ-წითელია და არა ზეთისხილისფერ-მწვანე. მაქცია პატარა, შენიღბულ-ყავისფერი კოდალასნაირია და მობუდარი მიგრანტია, არა მწვანე რეზიდენტი. ამ ატლასში იმ სახეობების ცალკე გვერდები ჯერ არ არის.
04
პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. არ აიყვანოთ. საქართველოში ტყის პირის მდელოზე მიწაზე მწვანე ფრინველი უფრო ეს სახეობაა, ვიდრე ჭრელი კოდალა.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

ეს გვერდი მუნიციპალიტეტების რუკას არ აფერადებს. 2024 წლის ჩამონათვალი ქვეყნის დონეზე რეზიდენტობას ადასტურებს, მაგრამ რეგიონულ გაზეთირს არ აქვეყნებს. მთელ ქვეყანაში, მათ შორის უხეო მაღალ პლატოზე, თანაბრად ნუ ივარაუდებთ. დასახელებული აღწერები: ჯავახიშვილი, მელიქიშვილი და მეტრეველი (2022) მას დააფიქსირეს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ტყის აღწერის წერტილების 15%-ზე (80 წერტილი) და ფშავ-ხევსურეთის დაცულ ტერიტორიებზე წერტილების 3.85%-ზე (26 წერტილი). იმ კვლევაში უპირატესობას ანიჭებდა საშუალო სიმკვრივის ტყეს გახსნილობებითა და მდელოებით. სახეობის დონეზე ჰაბიტატი ნახევრად ღია ადგილია: ფოთლოვანი ან შერეული ტყე, ტყის პირი, ჭალის ტყე, ბაღი, პარკი და ახლომდებარე მოკლე ბალახი, სადაც ჭიანჭველები ბუდობენ. მკვრივი დახურული ტყე შავ კოდალაზე ნაკლებად ტიპიურია. საქართველოსთვის ცალკე სიმაღლის სარტყელი აქ არ არის გამოქვეყნებული.

კვება

ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. არეალის სხვა ნაწილებში ძირითადი საკვები ჭიანჭველაა, განსაკუთრებით Lasius და Formica; იკვებება მიწაზე, ბუდეებში ძიებით, ზრდასრულებისა და მატლების აღებით. სხვა მწერებსაც იღებს. სახეობის დონის ლიტერატურაში იშვიათად წვრილი ხერხემლიანებიც არის; ეს გაზომილი ქართული მენიუ არ არის. ველში დიდი მწვანე კოდალა გაზონზე ან მდელოზე ტიპიურად იქცევა. ღეროში მატლებზე ნადირობა ჭრელ კოდალებზე გაცილებით ნაკლებია ყოველდღიური მეთოდი.

ქცევა

დღის აქტიურია და ხშირად ჯერ ისმის, მერე ჩანს. ტერიტორიული ხმა ხმამაღალი, სიცილის მსგავსი ნოტების რიგია. ხეზე დაკვრა (დრამი) სხვა კოდალებთან შედარებით იშვიათია. ფრენა ტალღოვანია; მაშინ ყვითელი კუდზედა კარგად ჩანს. ფრთხილია და არ აიყვანოთ. ბუდობს ხეში ამოთხრილ ფუღუროში. სახეობის დონეზე ნაყარი დაახლოებით ოთხიდან ექვსამდე კვერცხია, ინკუბაცია დაახლოებით 19–20 დღე; ეს ფართო არეალის ციფრებია და არა ამ გვერდზე ქართული ბუდეების ნიმუში. 2024 წლის ჩამონათვალი სახეობას საქართველოში მობუდარად იღებს. ბორჯომ-ხარაგაულსა და ფშავ-ხევსურეთში 2022 წლის გამოძახების აღწერებმა აპრილის ბოლოდან ივლისამდე მობუდარი სეზონის ხმები დააფიქსირეს. რეზიდენტია და შორ მანძილზე მიგრანტი არ არის.

კონსერვაცია

BirdLife International Picus viridis-ს IUCN Red List-ზე ნაკლებად საფრთხის ქვეშ აფასებს. EUNIS მსოფლიოს, ევროპისა და ევროკავშირის მასშტაბით Least Concern-ს უთითებს. 2024 წლის ქართული ჩამონათვალი გლობალურ და ეროვნულ კატეგორიად LC-ს უთითებს. საქართველოს პოპულაციის ტენდენცია ამ გვერდზე არ არის გაზომილი. 2022 წლის დაცული ტერიტორიების აღწერა ადგილობრივი სურათია და არა ეროვნული მონიტორინგის სერია. EUNIS აღნიშნავს ევროკავშირის ფრინველების დირექტივას და ბერნის კონვენციაში Picidae-ს შეტანას; ეს საქართველოს წითელი ნუსხა არ არის. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ. ძველი ხეების და ჭიანჭველებით მდიდარი მდელოს კარგვა სახეობის დონეზე ბიოლოგიურად რელევანტური წნეხია; საქართველოსთვის ადგილობრივი საფრთხის რანგირება აქ არ არის გამოქვეყნებული.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები მწვანე კოდალა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

კი. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას დადასტურებულ მთელი წლის რეზიდენტად იღებს (YR-R): მობუდარი, წლის განმავლობაში ადგილზე.

ტყესა და ტყის პირზე ახლომდებარე მდელოთი, სადაც ჭიანჭველებზე იკვებება. დასახელებულ აღწერებში დაფიქსირდა ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკში (80 ტყის წერტილის 15%) და უფრო იშვიათად ფშავ-ხევსურეთის დაცულ ტერიტორიებზე (26 წერტილის 3.85%). ეს გვერდი ყველა რეგიონს არ რუკავს.

ზეთისხილისფერ-მწვანე ზურგი, ყვითელი კუდზედა, წითელი თავქუდი, თვალის გარშემო შავი ნიღაბი. მამალს ულვაშის შუაში წითელი აქვს, დედალს მთლიანად შავი. რუხ კოდალას სრული წითელი თავქუდი არ აქვს.

სახეობის დონეზე სიგრძე დაახლოებით 30–36 სმ-ია, ფრთების შლილი დაახლოებით 45–51 სმ. NPLG მასას 185–250 გ-ს უთითებს. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.

ძირითადად ჭიანჭველას, მიწაზე. საქართველოში კვება ცალკე არ არის შესწავლილი ამ გვერდზე.

მთელი წელი, 2024 წლის ჩამონათვალის მიხედვით. იქ გავლით მიგრანტად ან მხოლოდ მოზამთრედ არ არის მიჩნეული.

კი. 2024 წლის ჩამონათვალის YR-R მობუდარ რეზიდენტს ნიშნავს. 2022 წლის დაცული ტერიტორიების აღწერაში აპრილის ბოლოდან ივლისამდე გამოძახება დაფიქსირდა.

უვნებელია. გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა და 2024 წლის ჩამონათვალში ეროვნულად LC-ია. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები