ბულბული ძირითადად მწერებითა და სხვა წვრილი უხერხემლოებით იკვებება, რომლებსაც ხშირად მიწაზე და ჩამოცვენილ ფოთლებში ეძებს. სეზონურად კენკრასაც ჭამს. ეს სახეობის საერთო ბიოლოგიაა.
ბულბული
Luscinia megarhynchos
მოუსმინე ხმას
tcager · კაიაკენტის რაიონი, დაღესტანი
ბულბული (Luscinia megarhynchos) საქართველოში — სად გვხვდება, როგორ ამოვიცნოთ ჟანგისფერი კუდითა და გამორჩეული გალობით, როდის ბუდობს და რა ჰაბიტატებს ირჩევს.
მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით
- კვება
- მწერები
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი მიგრანტი
- ზომა
- 15–16.5 სმ
- ჰაბიტატი
- ბუჩქნარი / ტყის პირი
- ოჯახი
- Muscicapidae
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
ბულბული (Luscinia megarhynchos), ანუ სამხრეთული ბულბული, პატარა მომღერალი ფრინველია, რომელიც საქართველოში დადასტურებული მობუდარი მიგრანტი და გადამფრენია. არამობუდარ სეზონზე, მათ შორის ზამთარში, ქვეყანაში ჩვეულებრივ არ რჩება. ზრდასრულის სხეულის სიგრძე დაახლოებით 15–16.5 სმ-ია. შეფერილობა ძირითადად ერთფეროვანი ყავისფერია, კუდი კი უფრო ჟანგისფერი აქვს. ადამიანისთვის უვნებელია. IUCN-ის მიხედვით სახეობა ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ჩამონათვალშიც ეროვნულად LC სტატუსი აქვს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ბულბული
ბულბული დაახლოებით გულწითელას ზომის, უმეტესად ერთფეროვანი ყავისფერი ფრინველია. ერთ-ერთი საუკეთესო ვიზუალური ნიშანი ჟანგისფერ-ყავისფერი კუდია. თვალის გარშემო ხშირად ღია რგოლიც ჩანს. გარეგნობაზე მეტად მისი ძლიერი და მრავალფეროვანი გალობა იქცევს ყურადღებას. საქართველოში ბულბული მობუდარი მიგრანტია და ზამთრისთვის დამახასიათებელი ფრინველი არ არის. ყველაზე ხშირად შეიძლება აგერიოთ აღმოსავლურ ბულბულში ან გულწითელაში.
ბულბულის სხეულის სიგრძე დაახლოებით 15–16.5 სმ-ია. გაერთიანებულ სამეფოში რგოლით შესწავლილი ზრდასრული ფრინველების მასა საშუალოდ დაახლოებით 21 გრამია და ხშირად 18–24 გრამის ფარგლებშია. ეს მონაცემები ბრიტანული ნიმუშებიდან მოდის და არა საქართველოდან. სხეული კომპაქტურია, კუდი შედარებით ფართო, ნისკარტი კი სწორი. მამალი და მდედრი გარეგნულად ძალიან ჰგავს ერთმანეთს.
ზრდასრული ბულბული ზემოდან ერთფეროვანი თბილი ყავისფერია, ქვედა მხარე კი უფრო ღია, მოთეთრო ან მოყვითალო აქვს. მისი ერთ-ერთი ყველაზე გამოსადეგი ვიზუალური ნიშანია ჟანგისფერ-ყავისფერი კუდი. თვალის გარშემო ხშირად ღია რგოლიც შეიმჩნევა. კავკასიაში გავრცელებულ ფორმას ზოგ სახელმძღვანელოში შედარებით ღია ზურგითა და უფრო გამოკვეთილი წარბის ხაზით აღწერენ, თუმცა ბუნებაში საქართველოში ამოცნობისას სახეობის დონემდე განსაზღვრა უფრო სანდოა. ახალგაზრდა ფრინველი ზრდასრულზე უფრო ლაქებიანია.
აღმოსავლური ბულბული (Luscinia luscinia) საქართველოშიც დადასტურებული მობუდარი მიგრანტია. ის ჩვეულებრივ უფრო მუქია, მკერდზე მეტად დაწინწკლული და კუდიც ნაკლებად ჟანგისფერი აქვს. გალობაც განსხვავდება — სამხრეთული ბულბულისთვის დამახასიათებელი ხმამაღალი, მზარდი სასტვენი აღმოსავლურ ბულბულს არ აქვს. გულწითელა (Erithacus rubecula) მარტივად გამოირჩევა ნარინჯისფერი სახითა და მკერდით და საქართველოში მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება. ცისფერგულას (Luscinia svecica / Cyanecula svecica) მამალს კი მკვეთრი ცისფერი ყელი აქვს.
ბულბული ადამიანისთვის უვნებელია. საქართველოში თბილ თვეებში ბუჩქნარიდან ძლიერი გალობა თუ გესმით და ფრინველი ერთფეროვანი ყავისფერია ჟანგისფერი კუდით, შესაძლოა სწორედ ბულბული იყოს. ნარინჯისფერი მკერდი გულწითელას ახასიათებს, ხოლო მკვეთრი ცისფერი ყელი — ცისფერგულას. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
საქართველოში ბულბული მობუდარ სეზონზე და გადაფრენისას გვხვდება, ხოლო ზამთარში ჩვეულებრივ არ რჩება. უპირატესობას ანიჭებს მკვრივ ბუჩქნარს, ტყის პირებს, მდინარის ხეობებს, ბაღებსა და სხვა ადგილებს, სადაც მიწასთან ახლოს ხშირი მცენარეული საფარია. ხშირად წყალთან ახლოსაც გვხვდება. ბუდეს მიწაზე ან მიწასთან ძალიან ახლოს, მკვრივ საფარში აკეთებს. ამ გვერდზე საქართველოს კონკრეტული რეგიონებისა და მუნიციპალიტეტების სრული სია არ გვაქვს, ამიტომ გავრცელების რუკა ცარიელია. სახეობა ქვეყნის დონეზე დადასტურებულია, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა რეგიონში და ყველა ტიპის ჰაბიტატში თანაბრად გვხვდება.
ბულბული დღისით აქტიურია, თუმცა მისი ცნობილი გალობა ღამითაც ხშირად ისმის. მღერის მამალი. სიმღერა ხმამაღალი და მრავალფეროვანია — მოიცავს სასტვენებს, ტრილებსა და სხვადასხვა გუგუნის მსგავს ბგერას. ერთ-ერთი დამახასიათებელი ელემენტია ძლიერი, თანდათან მზარდი სასტვენი. დაუწყვილებელი მამალი ღამით ხშირად აქტიურად მღერის, ხოლო დაწყვილების შემდეგ გალობა უფრო მეტად განთიადსა და საღამოს შეიძლება ისმოდეს. ფრინველი ხშირად მკვრივ ბუჩქნარში იმალება და მისი მოსმენა დანახვაზე ადვილია. ბულბული შორ მანძილზე მიგრანტია და ზამთარს სუბსაჰარის აფრიკაში ატარებს. საქართველოში მობუდარი და გადამფრენია, არა მოზამთრე. ბუდეს მიწაზე ან მიწასთან ახლოს აკეთებს. სახეობის დონეზე ნაყარში ხშირად დაახლოებით 4–5 კვერცხია, ინკუბაცია კი დაახლოებით ორ კვირას გრძელდება.
IUCN-ის მიხედვით ბულბული ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ჩამონათვალშიც მას ეროვნულად LC სტატუსი აქვს. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის. ზოგ ქვეყანაში, მაგალითად გაერთიანებულ სამეფოში, სახეობას ადგილობრივად უფრო მძიმე მდგომარეობა აქვს და იქ არეალის შემცირების გამო წითელ სიაშია შეტანილი. ეს საქართველოს სტატუსს არ ასახავს. ველური ბულბული არ დაიჭიროთ.
Andreas Eichler · ერლიხზეე, ობერჰაუზენ-რაინჰაუზენი
tcager · კაიაკენტის რაიონი, დაღესტანი
tcager · ბუინაკსკის რაიონი, დაღესტანი
Bernard DUPONT · აიგუამოლს-დელ-ემპორდა, კატალონია
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელე თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ბულბულთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
კი. ბულბული (Luscinia megarhynchos) საქართველოში დადასტურებული მობუდარი მიგრანტი და გადამფრენი სახეობაა. არამობუდარ სეზონზე, მათ შორის ზამთარში, ქვეყანაში ჩვეულებრივ არ რჩება.
თბილ თვეებში ბულბული ეძებეთ მკვრივ ბუჩქნარში, ტყის პირებში, მდინარის ხეობებსა და ბაღებში, ხშირად წყალთან ახლოს. ის ხშირად მცენარეულ საფარში იმალება და ამიტომ უფრო ხშირად გესმით, ვიდრე ხედავთ. საქართველოში მისი არსებობა ქვეყნის დონეზე დადასტურებულია.
ბულბულის ამოცნობაში ყურადღება მიაქციეთ ერთფეროვან ყავისფერ ზურგს, ჟანგისფერ კუდსა და თვალის გარშემო ღია რგოლს. მამალი და მდედრი გარეგნულად ერთმანეთს ჰგავს. მამლის გალობა ხმამაღალი და მრავალფეროვანია, სასტვენებითა და ტრილებით. დამახასიათებელია მზარდი სასტვენიც. აღმოსავლური ბულბული ჩვეულებრივ უფრო მუქია და მკერდზე მეტად დაწინწკლული, ხოლო გულწითელას ნარინჯისფერი მკერდი და სახე აქვს.
ბულბულის სხეულის სიგრძე დაახლოებით 15–16.5 სმ-ია. გაერთიანებულ სამეფოში რგოლით შესწავლილი ზრდასრული ფრინველების საშუალო მასა დაახლოებით 21 გრამია. საქართველოს პოპულაციის ცალკე გაზომვების სრული მონაცემები ამ გვერდზე არ გვაქვს.
ბულბული ძირითადად მწერებითა და სხვა წვრილი უხერხემლოებით იკვებება, რომლებსაც ხშირად მიწაზე ეძებს. სეზონურად კენკრასაც ჭამს. საქართველოში მისი კვება ცალკე დეტალურად შესწავლილი ამ გვერდზე არ არის.
საქართველოში ბულბული მობუდარ სეზონზე და გადაფრენისას გვხვდება; ზამთარში ჩვეულებრივ არ რჩება. საქართველოსთვის ზუსტი ჩამოსვლისა და გამგზავრების თარიღები ამ გვერდზე განსაზღვრული არ არის. გალობა ყველაზე აქტიურად ბუდობის პერიოდში ისმის და ხშირად ღამითაც გრძელდება.
კი. ბულბული საქართველოში დადასტურებული მობუდარი სახეობაა. ბუდეს მიწაზე ან მიწასთან ახლოს, მკვრივ მცენარეულ საფარში აკეთებს. კვერცხების რაოდენობისა და ინკუბაციის ხანგრძლივობის მონაცემები ამ გვერდზე სახეობის ფართო არეალიდან მოდის და არა კონკრეტულად საქართველოში შესწავლილი ბუდეებიდან.
ბულბული ადამიანისთვის უვნებელია. IUCN-ის მიხედვით გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern), ხოლო 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ჩამონათვალშიც ეროვნულად LC სტატუსი აქვს. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის. ველური ბულბული არ დაიჭიროთ და ბუდობის ადგილი არ შეაწუხოთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
