ბულბული

Luscinia megarhynchos

მობუდარი მიგრანტი საქართველოში

მოუსმინე ხმას

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

მწერები

სტატუსი საქართველოში

მობუდარი მიგრანტი

ზომა

15–16.5 სმ

ჰაბიტატი

ბუჩქნარი / ტყის პირი

ოჯახი

Muscicapidae

კონსერვაცია

მიმოხილვა

ბულბული საქართველოში

ბულბული (Luscinia megarhynchos), ანუ სამხრეთული ბულბული, პატარა მომღერალი ფრინველია, რომელიც საქართველოში დადასტურებული მობუდარი მიგრანტი და გადამფრენია. არამობუდარ სეზონზე, მათ შორის ზამთარში, ქვეყანაში ჩვეულებრივ არ რჩება. ზრდასრულის სხეულის სიგრძე დაახლოებით 15–16.5 სმ-ია. შეფერილობა ძირითადად ერთფეროვანი ყავისფერია, კუდი კი უფრო ჟანგისფერი აქვს. ადამიანისთვის უვნებელია. IUCN-ის მიხედვით სახეობა ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ჩამონათვალშიც ეროვნულად LC სტატუსი აქვს.

ბოლო განახლება 15 სექტემბერი 2026

გალერეა

ბულბული ფოტოებში

ბულბული (Luscinia megarhynchos) — ერლიხზეე, ობერჰაუზენ-რაინჰაუზენი — Andreas Eichler — ფოტო: Andreas Eichler · Wikimedia Commons
ერლიხზეე, ობერჰაუზენ-რაინჰაუზენი · 26 მაისი 2018

ბულბული (Luscinia megarhynchos) — ბუინაკსკის რაიონი, დაღესტანი — tcager — ფოტო: tcager · Wikimedia Commons
ბუინაკსკის რაიონი, დაღესტანი · 8 მაისი 2023

ბულბული (Luscinia megarhynchos) — აიგუამოლს-დელ-ემპორდა, კატალონია — Bernard DUPONT — ფოტო: Bernard DUPONT · Wikimedia Commons
აიგუამოლს-დელ-ემპორდა, კატალონია · 14 აპრილი 2016

ბულბული (Luscinia megarhynchos) — ბელგია — Warrieboy — ფოტო: Warrieboy · Wikimedia Commons
ბელგია · 8 მაისი 2019

ბულბული (Luscinia megarhynchos) — ბრენის პარკი — TRinaud — ფოტო: TRinaud · Wikimedia Commons
ბრენის პარკი · 15 ივლისი 2019

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ბულბული

ბულბული დაახლოებით გულწითელას ზომის, უმეტესად ერთფეროვანი ყავისფერი ფრინველია. ერთ-ერთი საუკეთესო ვიზუალური ნიშანი ჟანგისფერ-ყავისფერი კუდია. თვალის გარშემო ხშირად ღია რგოლიც ჩანს. გარეგნობაზე მეტად მისი ძლიერი და მრავალფეროვანი გალობა იქცევს ყურადღებას. საქართველოში ბულბული მობუდარი მიგრანტია და ზამთრისთვის დამახასიათებელი ფრინველი არ არის. ყველაზე ხშირად შეიძლება აგერიოთ აღმოსავლურ ბულბულში ან გულწითელაში.

ბულბულის სხეულის სიგრძე დაახლოებით 15–16.5 სმ-ია. გაერთიანებულ სამეფოში რგოლით შესწავლილი ზრდასრული ფრინველების მასა საშუალოდ დაახლოებით 21 გრამია და ხშირად 18–24 გრამის ფარგლებშია. ეს მონაცემები ბრიტანული ნიმუშებიდან მოდის და არა საქართველოდან. სხეული კომპაქტურია, კუდი შედარებით ფართო, ნისკარტი კი სწორი. მამალი და მდედრი გარეგნულად ძალიან ჰგავს ერთმანეთს.
ზრდასრული ბულბული ზემოდან ერთფეროვანი თბილი ყავისფერია, ქვედა მხარე კი უფრო ღია, მოთეთრო ან მოყვითალო აქვს. მისი ერთ-ერთი ყველაზე გამოსადეგი ვიზუალური ნიშანია ჟანგისფერ-ყავისფერი კუდი. თვალის გარშემო ხშირად ღია რგოლიც შეიმჩნევა. კავკასიაში გავრცელებულ ფორმას ზოგ სახელმძღვანელოში შედარებით ღია ზურგითა და უფრო გამოკვეთილი წარბის ხაზით აღწერენ, თუმცა ბუნებაში საქართველოში ამოცნობისას სახეობის დონემდე განსაზღვრა უფრო სანდოა. ახალგაზრდა ფრინველი ზრდასრულზე უფრო ლაქებიანია.
აღმოსავლური ბულბული (Luscinia luscinia) საქართველოშიც დადასტურებული მობუდარი მიგრანტია. ის ჩვეულებრივ უფრო მუქია, მკერდზე მეტად დაწინწკლული და კუდიც ნაკლებად ჟანგისფერი აქვს. გალობაც განსხვავდება — სამხრეთული ბულბულისთვის დამახასიათებელი ხმამაღალი, მზარდი სასტვენი აღმოსავლურ ბულბულს არ აქვს. გულწითელა (Erithacus rubecula) მარტივად გამოირჩევა ნარინჯისფერი სახითა და მკერდით და საქართველოში მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება. ცისფერგულას (Luscinia svecica / Cyanecula svecica) მამალს კი მკვეთრი ცისფერი ყელი აქვს.
ბულბული ადამიანისთვის უვნებელია. საქართველოში თბილ თვეებში ბუჩქნარიდან ძლიერი გალობა თუ გესმით და ფრინველი ერთფეროვანი ყავისფერია ჟანგისფერი კუდით, შესაძლოა სწორედ ბულბული იყოს. ნარინჯისფერი მკერდი გულწითელას ახასიათებს, ხოლო მკვეთრი ცისფერი ყელი — ცისფერგულას. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

მსგავსი სახეობები

რომელ სახეობებს ჰგავს

Erithacus rubecula

გულწითელა

მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოში

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

საქართველოში ბულბული მობუდარ სეზონზე და გადაფრენისას გვხვდება, ხოლო ზამთარში ჩვეულებრივ არ რჩება. უპირატესობას ანიჭებს მკვრივ ბუჩქნარს, ტყის პირებს, მდინარის ხეობებს, ბაღებსა და სხვა ადგილებს, სადაც მიწასთან ახლოს ხშირი მცენარეული საფარია. ხშირად წყალთან ახლოსაც გვხვდება. ბუდეს მიწაზე ან მიწასთან ძალიან ახლოს, მკვრივ საფარში აკეთებს. ამ გვერდზე საქართველოს კონკრეტული რეგიონებისა და მუნიციპალიტეტების სრული სია არ გვაქვს, ამიტომ გავრცელების რუკა ცარიელია. სახეობა ქვეყნის დონეზე დადასტურებულია, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა რეგიონში და ყველა ტიპის ჰაბიტატში თანაბრად გვხვდება.

კვება

ბულბული ძირითადად მწერებითა და სხვა წვრილი უხერხემლოებით იკვებება, რომლებსაც ხშირად მიწაზე და ჩამოცვენილ ფოთლებში ეძებს. სეზონურად კენკრასაც ჭამს. ეს სახეობის საერთო ბიოლოგიაა.

ქცევა

ბულბული დღისით აქტიურია, თუმცა მისი ცნობილი გალობა ღამითაც ხშირად ისმის. მღერის მამალი. სიმღერა ხმამაღალი და მრავალფეროვანია — მოიცავს სასტვენებს, ტრილებსა და სხვადასხვა გუგუნის მსგავს ბგერას. ერთ-ერთი დამახასიათებელი ელემენტია ძლიერი, თანდათან მზარდი სასტვენი. დაუწყვილებელი მამალი ღამით ხშირად აქტიურად მღერის, ხოლო დაწყვილების შემდეგ გალობა უფრო მეტად განთიადსა და საღამოს შეიძლება ისმოდეს. ფრინველი ხშირად მკვრივ ბუჩქნარში იმალება და მისი მოსმენა დანახვაზე ადვილია. ბულბული შორ მანძილზე მიგრანტია და ზამთარს სუბსაჰარის აფრიკაში ატარებს. საქართველოში მობუდარი და გადამფრენია, არა მოზამთრე. ბუდეს მიწაზე ან მიწასთან ახლოს აკეთებს. სახეობის დონეზე ნაყარში ხშირად დაახლოებით 4–5 კვერცხია, ინკუბაცია კი დაახლოებით ორ კვირას გრძელდება.

კონსერვაცია

IUCN-ის მიხედვით ბულბული ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ჩამონათვალშიც მას ეროვნულად LC სტატუსი აქვს. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის. ზოგ ქვეყანაში, მაგალითად გაერთიანებულ სამეფოში, სახეობას ადგილობრივად უფრო მძიმე მდგომარეობა აქვს და იქ არეალის შემცირების გამო წითელ სიაშია შეტანილი. ეს საქართველოს სტატუსს არ ასახავს. ველური ბულბული არ დაიჭიროთ.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ბულბულთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

კი. ბულბული (Luscinia megarhynchos) საქართველოში დადასტურებული მობუდარი მიგრანტი და გადამფრენი სახეობაა. არამობუდარ სეზონზე, მათ შორის ზამთარში, ქვეყანაში ჩვეულებრივ არ რჩება.

თბილ თვეებში ბულბული ეძებეთ მკვრივ ბუჩქნარში, ტყის პირებში, მდინარის ხეობებსა და ბაღებში, ხშირად წყალთან ახლოს. ის ხშირად მცენარეულ საფარში იმალება და ამიტომ უფრო ხშირად გესმით, ვიდრე ხედავთ. საქართველოში მისი არსებობა ქვეყნის დონეზე დადასტურებულია.

ბულბულის ამოცნობაში ყურადღება მიაქციეთ ერთფეროვან ყავისფერ ზურგს, ჟანგისფერ კუდსა და თვალის გარშემო ღია რგოლს. მამალი და მდედრი გარეგნულად ერთმანეთს ჰგავს. მამლის გალობა ხმამაღალი და მრავალფეროვანია, სასტვენებითა და ტრილებით. დამახასიათებელია მზარდი სასტვენიც. აღმოსავლური ბულბული ჩვეულებრივ უფრო მუქია და მკერდზე მეტად დაწინწკლული, ხოლო გულწითელას ნარინჯისფერი მკერდი და სახე აქვს.

ბულბულის სხეულის სიგრძე დაახლოებით 15–16.5 სმ-ია. გაერთიანებულ სამეფოში რგოლით შესწავლილი ზრდასრული ფრინველების საშუალო მასა დაახლოებით 21 გრამია. საქართველოს პოპულაციის ცალკე გაზომვების სრული მონაცემები ამ გვერდზე არ გვაქვს.

ბულბული ძირითადად მწერებითა და სხვა წვრილი უხერხემლოებით იკვებება, რომლებსაც ხშირად მიწაზე ეძებს. სეზონურად კენკრასაც ჭამს. საქართველოში მისი კვება ცალკე დეტალურად შესწავლილი ამ გვერდზე არ არის.

საქართველოში ბულბული მობუდარ სეზონზე და გადაფრენისას გვხვდება; ზამთარში ჩვეულებრივ არ რჩება. საქართველოსთვის ზუსტი ჩამოსვლისა და გამგზავრების თარიღები ამ გვერდზე განსაზღვრული არ არის. გალობა ყველაზე აქტიურად ბუდობის პერიოდში ისმის და ხშირად ღამითაც გრძელდება.

კი. ბულბული საქართველოში დადასტურებული მობუდარი სახეობაა. ბუდეს მიწაზე ან მიწასთან ახლოს, მკვრივ მცენარეულ საფარში აკეთებს. კვერცხების რაოდენობისა და ინკუბაციის ხანგრძლივობის მონაცემები ამ გვერდზე სახეობის ფართო არეალიდან მოდის და არა კონკრეტულად საქართველოში შესწავლილი ბუდეებიდან.

ბულბული ადამიანისთვის უვნებელია. IUCN-ის მიხედვით გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern), ხოლო 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ჩამონათვალშიც ეროვნულად LC სტატუსი აქვს. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის. ველური ბულბული არ დაიჭიროთ და ბუდობის ადგილი არ შეაწუხოთ.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები