ვაშლოვანში პარაზიტული კრაზანების ორი ახალი სახეობა აღწერეს
ქართველმა ენტომოლოგებმა ვაშლოვანში ენცირტიდების 43 სახეობა აღრიცხეს. ორი მათგანი, Anagyrus kvesitadzei და Anagyrus maro, მეცნიერებისთვის ახალია, შვიდი კი საქართველოში პირველად იპოვეს.

2026 წლის 11 მარტს ჟურნალ Zootaxa-ში ვაშლოვანის ენცირტიდების კვლევა გამოქვეყნდა. ენცირტიდები პაწაწინა კრაზანებია, რომლებიც სხვა მწერების სხეულში ვითარდებიან. სტატიის ავტორები, გიორგი ჯაფოშვილი და მერი სალაყაია, ორ ახალ სახეობას აღწერენ და საქართველოს ენცირტიდების სიას 252 სახეობამდე ზრდიან.
რა აღწერეს?
სტატია 2026 წლის 11 მარტს გამოქვეყნდა ჟურნალ Zootaxa-ში (ტომი 5768, ნომერი 3). ავტორები არიან გიორგი ჯაფოშვილი, თელავის უხერხემლოთა კვლევის ცენტრიდან, და მერი სალაყაია, საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ენტომოლოგიის ინსტიტუტიდან. ვაშლოვანში მათ ენცირტიდების (Encyrtidae) 25 გვარის 43 სახეობა აღრიცხეს.
ორი სახეობა მეცნიერებისთვის ახალია: Anagyrus kvesitadzei და Anagyrus maro. ორივე ჯაფოშვილმა აღწერა და ორივე Anagyrus-ის გვარს ეკუთვნის. გარდა ამისა, გვარი Monstranusia და ცხრა სახეობა კავკასიაში პირველად აღინიშნა, შვიდი სახეობა კი საქართველოში. ამ კვლევის შემდეგ საქართველოდან ცნობილი ენცირტიდების რიცხვი 252-ს აღწევს.

ვინ არიან ენცირტიდები?
ენცირტიდები ქალციდური კრაზანების ოჯახია. ისინი პარაზიტოიდები არიან: მდედრი კვერცხს სხვა მწერში დებს, მატლი მასპინძლის სხეულში იზრდება და საბოლოოდ კლავს მას. სათაურში „პარაზიტული კრაზანები“ ამიტომ წერია, თუმცა ეს არ არის ის კრაზანები, რომლებიც ბუდეს იშენებენ და კბენენ.

Anagyrus-ის სახეობები ძირითადად ფქვილისებრი ჭიების პარაზიტოიდები არიან. ერთ-ერთ მათგანს, Anagyrus pseudococci-ს, ლაბორატორიებში ამრავლებენ და ვაზისა და ციტრუსის ფქვილისებრი ჭიების წინააღმდეგ იყენებენ. ის მასპინძელში ერთ კვერცხს დებს, მატლი კი შიგნით ვითარდება. ვაშლოვანის ორი ახალი სახეობა რომელ მწერებზე ვითარდება, სტატიის რეზიუმე არ ამბობს.
სად და როგორ შეაგროვეს?
ვაშლოვანი საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი კუთხეა: აქ თიხის ბედლენდები, ნახევრადუდაბნო და ნათელი ტყეა. სტატიის საკვანძო სიტყვებში დასახელებულია მიჯნისყური და დათვის ხევი, ნახევრადუდაბნოს ჰაბიტატი და მალეზის ხაფანგი. რეზიუმეში ამ ადგილების და შეგროვების თარიღების დეტალები არ არის.

მალეზის ხაფანგი კარვის მსგავსი ბადეა, რომელიც მფრინავ მწერებს ზემოთ, შემკრებ ქილაში მიმართავს. ასეთი ხაფანგი დღე და ღამე მუშაობს, ამიტომ პაწაწინა კრაზანებსაც იჭერს, რომლებსაც თვალით ვერავინ შეამჩნევდა. ასეთი ნიმუშების დახარისხებას დიდი დრო სჭირდება, რადგან ერთ ქილაში ათასობით სხვადასხვა მწერი შეიძლება მოხვდეს.

რა რჩება უცნობი?
სტატიის სრული ტექსტი ფასიანია, ამიტომ ეს სიახლე მხოლოდ რეზიუმეს ეყრდნობა. უცნობია, რას ნიშნავს ახალი სახეობების სახელები, სად იპოვეს ზუსტად ტიპური ნიმუშები და რით განსხვავდებიან ისინი სხვა Anagyrus-ებისგან. ფოტოებზე ახალი სახეობები არ არის: ორი მათგანი იგივე გვარის სხვა სახეობებია, ერთი კი სხვა გვარის ენცირტიდი.

ვაშლოვანიდან ახალი სახეობები ბოლო დროს არაერთხელ აღწერეს: ცოტა ხნის წინ ობობების სამი ახალი სახეობა დაემატა. პატარა მწერების კვლევა აქ ჯერ კიდევ ბევრ ახალს იძლევა. საქართველოს მწერები მწერების ჰაბზეა, ვაშლოვანის რეგიონის ცხოველები კი კახეთის ფაუნაში.












