ვაშლოვნის დაცულ ტერიტორიებზე 500 კოლხური ხოხობი გაუშვეს

დაცული ტერიტორიების სააგენტომ კახეთში, ვაშლოვნის დაცული ტერიტორიების რამდენიმე ადგილას, ველურ ბუნებაში 500 კოლხური ხოხობი გაუშვა. ცნობა 2026 წლის 30 ოქტომბერს გამოქვეყნდა. გაშვების ზუსტი დღე და ადგილები მასში დასახელებული არ არის.

სააგენტოს თქმით, ღონისძიება სახეობის ბუნებრივ არეალში აღდგენას და გამრავლებას უწყობს ხელს. ასეთ პროექტებს სააგენტო ველური ბუნების ეროვნულ სააგენტოსთან კოორდინაციით ახორციელებს. ფრინველები ვაშლოვნის დაცულ ტერიტორიებს საქველმოქმედო ფონდმა „ქართუმ“ გადასცა.

ცნობის მიხედვით, ბიძინა ივანიშვილის ოჯახის ინიციატივითა და დაფინანსებით საქართველოს ბუნებაში უკვე რამდენიმე ათასი ხოხობი, კაკაბი და გნოლი დაბრუნდა. ეს რიცხვი დამოუკიდებლად ვერ გადავამოწმეთ: არც წლები და არც ადგილები ცნობაში არ არის მითითებული.

ვაშლოვნამდე სამი კვირით ადრე, 9 ოქტომბერს, ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკში 100 კაკაბი და 100 გნოლი გაუშვეს. ისინი ფონდმა „ქართუმ“ გორის მუნიციპალიტეტს აჩუქა. მაშინ ვწერდით, რომ სააგენტოს ცნობით მსგავსი ღონისძიებები ალგეთის, თბილისის, მარიამჯვრის, კოლხეთისა და თანას დაცულ ტერიტორიებზეც ჩატარდა.

იმ ხუთ ტერიტორიაზე რომელი სახეობა და რამდენი ფრინველი გაუშვეს, საჯაროდ ჯერ არ ჩანს.

ვაშლოვანში ხოხბის პირველი აღრიცხვა 2021 წელს ჩატარდა. 10–19 აპრილს, მამლების ყივილის სეზონში, მკვლევრებმა დაახლოებით 60 კილომეტრი გაიარეს და 41 წერტილში მოუსმინეს ხოხბის ორნოტიან ყივილს. თითო წერტილზე სამ წუთში საშუალოდ 3,97 ყივილი ისმოდა.

აღრიცხვამ ორი განსხვავებული ჰაბიტატი აჩვენა. ალაზნის ჭალის ტყეში, ვერხვნარსა და მუხნარში ხშირი ქვეტყით, 150–250 მეტრზე, 8 წერტილში საშუალოდ 1,62 ყივილი ჩაიწერა. შავი მთის ნახევრადმშრალ, მეჩხერ ტყესა და ბუჩქნარში, 300–800 მეტრზე, 32 წერტილში კი 4,30. მთის ფერდობებზე ყივილი თითქმის სამჯერ უფრო ხშირად ისმოდა, ვიდრე ჭალაში.

აგვისტოს ბოლოსა და სექტემბრის დასაწყისში 40-კილომეტრიან მარშრუტებზე ბარტყებიან დედლებსაც დაეძებდნენ. მხოლოდ ორი ბარტყებიანი დედალი და ერთი მამალი ნახეს, ამიტომ ამ მონაცემით დასკვნის გაკეთება ვერ მოხერხდა. ავტორები წერენ, რომ ეს ვაშლოვანში ასეთი პირველი კვლევა იყო და შესადარებელი ძველი მონაცემი არ არსებობს.

2021 წლის კვლევამ სამი ადამიანური ფაქტორი დაასახელა. პირველი ცხვრის ფარებია: ვაშლოვანი მათი მთავარი საზამთრო საძოვარია და ცხვარი დაცული ტერიტორიის შიგნითაც ძოვს. ფარებს მწყემსები და რამდენიმე ძაღლი ახლავს, ისინი კი სწორედ იმ ბუჩქნარში გადიან, სადაც ხოხობი დღისით იმალება.

მეორე ნადირობაა დაცული ტერიტორიის საზღვართან. კვლევის დროს ტერიტორიის შიგნით უკანონო ნადირობა არ დაფიქსირებულა, მაგრამ ადგილობრივმა მონადირეებმა თქვეს, რომ საზღვრის მიმდებარე მიწებზე ხოხობზე ნადირობენ. მესამე სასოფლო-სამეურნეო ნაკვეთების წვაა: ერთი უკონტროლო ხანძარი დაცული ტერიტორიიდან რამდენიმე ასეულ მეტრში აღრიცხეს.

ავტორებმა ხოხბის ყოველწლიური და გრძელვადიანი მონიტორინგი, ხანძრების პრევენციის სამოქმედო გეგმა და ცხვრის ძოვების გავლენის შემცირების გზების შესწავლა ურჩიეს. 500 ფრინველის გაშვების შედეგის შესაფასებლადაც სწორედ ასეთი განმეორებითი აღრიცხვაა საჭირო: 2021 წლის მონაცემი ამისთვის საწყისი წერტილია.

სააგენტოს ცნობაში არ წერია, სად და როგორ გაიზარდა ფრინველები, ვაშლოვნის რომელ ნაწილებში გაუშვეს ისინი და ადევნებენ თუ არა თვალს გაშვების შემდეგ. ამიტომ ჯერ ვერ ვიტყვით, რამდენი ფრინველი გადარჩება ზამთარს და გაზრდის თუ არა გაშვება ადგილობრივ პოპულაციას.

წარმომავლობა მნიშვნელოვანია. ადგილობრივი, კოლხური ანუ შავყელა ხოხბის მამლებს ყელზე თეთრი რგოლი არ აქვთ. ბევრ შემოყვანილ და ფერმაში მოშენებულ ფრინველს კი ასეთი რგოლი აქვს. ასეთ ფრინველებთან შეჯვარება ადგილობრივ ხოხბებს საფრთხეს უქმნის. ცნობა არ ამბობს, რომელ ფორმას ეკუთვნის გაშვებული ფრინველები.

ხოხობი საქართველოში მობუდარი მობინადრეა. IUCN-ის წითელ ნუსხაში მას „ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფის“ (LC) კატეგორია აქვს, და საქართველოს 2024 წლის ფრინველთა ჩამონათვალშიც LC-ა. სახეობის სამეცნიერო სახელი, Phasianus colchicus, კოლხეთს უკავშირდება. სხვა ფრინველები ფრინველების ჰაბზეა, დაცული ტერიტორიების ამბები კი სიახლეებში.