შინაარსზე გადასვლა
Reptiles
კავკასიური ციყვი (Sciurus anomalus) — ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი — ზაური ხაჩიძეკავკასიური ციყვი (Sciurus anomalus) — ვაკის პარკი, თბილისი — Yuri Samoylovკავკასიური ციყვი (Sciurus anomalus) — საიმბეილი — Zeynel Cebeciკავკასიური ციყვი (Sciurus anomalus) — საიმბეილი — Zeynel Cebeciკავკასიური ციყვი (Sciurus anomalus) — ალაჩამი — VisamLord90კავკასიური ციყვი (Sciurus anomalus) — ლესბოსი — Bouke ten Cateკავკასიური ციყვი (Sciurus anomalus) — სუშეჰრი — Ademკავკასიური ციყვი (Sciurus anomalus) — სტამბოლი — Esin Üstün
1/8
ძუძუმწოვრები

კავკასიური ციყვი

Sciurus anomalus

მოუსმინე ხმას

ზაური ხაჩიძე · ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკისაქართველოს ველში

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

ზომა
32–36 სმ საერთო
კვება
თესლი / კაკალი
სტატუსი საქართველოში
მუდმივი
ჰაბიტატი
ტყე / ბაღი
ოჯახი
Sciuridae
კონსერვაცია
LC / VU

მიმოხილვა

კავკასიური ციყვი საქართველოში

კავკასიური ციყვი (Sciurus anomalus) საქართველოს მშობლიური ხის ციყვია და ციყვისებრთა ოჯახს (Sciuridae) მიეკუთვნება. დამახასიათებელია წაბლისფერ-რუხი ზურგი, თვალის გარშემო ღია რგოლი და ჟანგიანი ან მოყვითალო მუცელი. სახეობის საერთო სიგრძე დაახლოებით 32–36 სმ-ია, კუდი — 13–18 სმ, მასა კი დაახლოებით 250–410 გ. საქართველოში მუდმივად ბინადრობს. IUCN-ის მიხედვით გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern), თუმცა საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში მოწყვლად სახეობადაა (VU, A1e) შეტანილი.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ კავკასიური ციყვი

საშუალო ზომის ხის ციყვია წაბლისფერ-რუხი ზურგით, თვალის გარშემო ღია რგოლით და ჟანგიანი ან მოყვითალო მუცლით. საქართველოში მშობლიური და მუდმივად მობინადრე სახეობაა.

კავკასიური ციყვი (Sciurus anomalus) — ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი — ზაური ხაჩიძეზაური ხაჩიძე · ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი · 2015

  1. საერთო სიგრძე დაახლოებით 32–36 სმ-ია, კუდი — 13–18 სმ, ხოლო მასა დაახლოებით 250–410 გ. მამალსა და მდედრს ზომითა და შეფერილობით მკვეთრი განსხვავება არ აქვს. ყურებზე ზამთარში შეიძლება პატარა ფუნჯები გამოჩნდეს, თუმცა ისინი ჩვეულებრივ ბევრად მოკლეა, ვიდრე ევროპული ციყვის (Sciurus vulgaris) კარგად განვითარებული ზამთრის ყურის ფუნჯები. ამ გვერდზე ბორჯომ-ხარაგაულში 2015 წელს გადაღებულ ინდივიდს ყურები მოკლე და მომრგვალებული აქვს, გრძელი ფუნჯების გარეშე.

  2. ზურგი ჩვეულებრივ წაბლისფერ-რუხია. თვალის გარშემო ხშირად ღია ქვიშისფერი ან მოყვითალო რგოლი ჩანს. მუცელი ჟანგიანი, წაბლისფერი ან მოყვითალოა და, ევროპული ციყვისგან განსხვავებით, თეთრი არ არის. კუდი ბუსუსიანია და მისი შეფერილობა შეიძლება ყვითელ-ყავისფერიდან მუქ მოწითალომდე იცვლებოდეს. ზაფხულისა და ზამთრის ბეწვი ერთმანეთისგან მკვეთრად არ განსხვავდება, თუმცა ზამთარში მუცელი უფრო ჟანგისფერი შეიძლება გამოჩნდეს.

  3. საქართველოში გვხვდება ევროპული ციყვიც (Sciurus vulgaris), რომელიც აქ შესახლებულ სახეობად ითვლება. ამ ორ სახეობას შორის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო განსხვავება მუცლის ფერია: ევროპულ ციყვს მუცელი ჩვეულებრივ თეთრი ან კრემისფერი აქვს, კავკასიურ ციყვს კი — ჟანგიანი ან მოყვითალო. ევროპულ ციყვს ზამთარში, იმ ადგილებში, სადაც ორივე სახეობა გვხვდება, ყურებზე ხშირად უფრო გრძელი ფუნჯებიც აქვს. თხილია (Glis glis) უფრო პატარაა, ძირითადად ღამით აქტიურობს და გარეგნობით ტიპურ ხის ციყვს ნაკლებად ჰგავს.

  4. შხამიანი არ არის. თუ დღისით ტყეში ან ქალაქის პარკში ხედავთ ციყვს ჟანგიანი ან მოყვითალო მუცლით და გრძელი ყურის ფუნჯების გარეშე, ერთ-ერთი მთავარი სავარაუდო სახეობა კავკასიური ციყვია. ზუსტი ამოცნობისთვის მხოლოდ ერთ ნიშანს ნუ დაეყრდნობით და ცხოველს ხელში ნუ აიყვანთ.

გავრცელება

სად გვხვდება კავკასიური ციყვი საქართველოში

საქართველოში კავკასიური ციყვი ძირითადად ფოთლოვან და შერეულ ტყეებს უკავშირდება, განსაკუთრებით იქ, სადაც გვხვდება წიფელი, წაბლი, მუხა და თხილი. შეიძლება გამოჩნდეს ხეხილის ბაღებსა და დიდხეებიან პარკებშიც. კავკასიის მასშტაბით სახეობა ხშირად წიფლნარებს უკავშირდება და დაახლოებით 2,000 მ-მდეა აღწერილი, თუმცა ეს საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სიმაღლითი დიაპაზონი არ არის. წიწვოვან ტყეს ზოგადად ნაკლებად უკავშირდება, თუმცა ცალკეული ინდივიდი ასეთ გარემოშიც შეიძლება დაფიქსირდეს. ამ გვერდზე კონკრეტული ქართული ჩანაწერებია ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკიდან და ვაკის პარკიდან თბილისში. ისტორიული ტიპის ლოკალობა ქუთაისის მიდამოებს უკავშირდება. 2023 წლის ნაშრომში საქართველოდან 1855–2022 წლებში დაგროვილი 71 ჩანაწერია შეჯამებული. ეს მონაცემები ფართო გავრცელებაზე მიუთითებს, მაგრამ არ ნიშნავს, რომ სახეობა ქვეყნის ყველა რეგიონში ან ყველა შესაბამის ჰაბიტატში თანაბარი სიმჭიდროვით გვხვდება.მეტის წაკითხვა

საქართველოში კავკასიური ციყვი ძირითადად ფოთლოვან და შერეულ ტყეებს უკავშირდება, განსაკუთრებით იქ, სადაც გვხვდება წიფელი, წაბლი, მუხა და თხილი. შეიძლება გამოჩნდეს ხეხილის ბაღებსა და დიდხეებიან პარკებშიც. კავკასიის მასშტაბით სახეობა ხშირად წიფლნარებს უკავშირდება და დაახლოებით 2,000 მ-მდეა აღწერილი, თუმცა ეს საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სიმაღლითი დიაპაზონი არ არის. წიწვოვან ტყეს ზოგადად ნაკლებად უკავშირდება, თუმცა ცალკეული ინდივიდი ასეთ გარემოშიც შეიძლება დაფიქსირდეს. ამ გვერდზე კონკრეტული ქართული ჩანაწერებია ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკიდან და ვაკის პარკიდან თბილისში. ისტორიული ტიპის ლოკალობა ქუთაისის მიდამოებს უკავშირდება. 2023 წლის ნაშრომში საქართველოდან 1855–2022 წლებში დაგროვილი 71 ჩანაწერია შეჯამებული. ეს მონაცემები ფართო გავრცელებაზე მიუთითებს, მაგრამ არ ნიშნავს, რომ სახეობა ქვეყნის ყველა რეგიონში ან ყველა შესაბამის ჰაბიტატში თანაბარი სიმჭიდროვით გვხვდება.

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

საქართველოდან კავკასიური ციყვის კვების ცალკე რაოდენობრივი კვლევა ამ გვერდზე არ არის წარმოდგენილი. მთელ არეალში მისი საკვების ძირითადი ნაწილი ხის თესლები და ნაყოფია — მათ შორის რკო, წიფლის კაკალი, წაბლი, ნიგოზი და თხილი. ასევე აღწერილია ხილი, კენკრა, სოკო და იშვიათად ცხოველური საკვებიც, მაგალითად მწერები, კვერცხები ან ბარტყები. საკვების ნაწილს სხვადასხვა სამალავში ინახავს. დავიწყებული თესლის ნაწილი შეიძლება მოგვიანებით აღმოცენდეს, რის გამოც ციყვი თესლის გავრცელებაშიც მონაწილეობს. საქართველოსთვის კონკრეტული ადგილობრივი რაციონი ამ გვერდზე გამოყენებული წყაროებით ცალკე გაზომილი არ არის.

გალერეა

კავკასიური ციყვი ფოტოებში

8 ფოტო · 7 ავტორიყველა ფოტოს ნახვა
ზაური ხაჩიძე · ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი
Yuri Samoylov · ვაკის პარკი, თბილისი
Zeynel Cebeci · საიმბეილი
Zeynel Cebeci · საიმბეილი

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელე თემატური გვერდებით

01ძუძუმწოვრების სახეობებიატლასის გამოქვეყნებული პროფილები ცხრილში. სრული თერიოფაუნის სია არ არის.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები კავკასიური ციყვთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. კავკასიური ციყვი საქართველოს მშობლიური და მუდმივად მობინადრე სახეობაა. ის შეტანილია ქვეყნის ძუძუმწოვრების სიებში, ხოლო ისტორიული ტიპის ლოკალობა ქუთაისის მიდამოებს უკავშირდება.

ძირითადად ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, დიდხეებიან პარკებსა და ხეხილის ბაღებში გვხვდება. ამ გვერდზე კონკრეტული ჩანაწერები წარმოდგენილია ქუთაისის მიდამოებიდან, ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკიდან და ვაკის პარკიდან თბილისში. 2023 წლის შეჯამებაში საქართველოდან 1855–2022 წლებში 71 ჩანაწერია თავმოყრილი, თუმცა ეს გვერდი ქვეყნის ყველა რეგიონის ზუსტ გავრცელებას არ ასახავს.

საშუალო ზომის ხის ციყვია წაბლისფერ-რუხი ზურგით, თვალის გარშემო ღია რგოლით და ჟანგიანი ან მოყვითალო მუცლით. მუცელი თეთრი არ არის. საერთო სიგრძე დაახლოებით 32–36 სმ-ია, კუდი კი 13–18 სმ.

ევროპულ ციყვს (Sciurus vulgaris) მუცელი ჩვეულებრივ თეთრი ან კრემისფერი აქვს, კავკასიურ ციყვს კი — ჟანგიანი ან მოყვითალო. იმ ადგილებში, სადაც ორივე სახეობა გვხვდება, ევროპულ ციყვს ზამთარში ყურებზე ხშირად უფრო გრძელი ფუნჯებიც აქვს.

ძირითადად ხის თესლით, კაკლითა და სხვა მცენარეული საკვებით იკვებება. საქართველოს პოპულაციის კვება ამ გვერდზე ცალკე რაოდენობრივად შესწავლილი არ არის.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

20 წყარო
Koprowski, Gavish & Doumas 2016 — Mammalian Species 48, Sciurus anomalus
Bukhnikashvili, Kandaurov, Sheklashvili & Natradze 2023 — Rodent and hare records in Georgia, 1855–2022

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

მონათესავე სახეობები

სახეობების ატლასი
ჩვეულებრივი ტურა (Canis aureus) მუდმივი საქართველოშიჩვეულებრივი ტურაCanis aureusრუხი მგელი (Canis lupus) მუდმივი საქართველოშირუხი მგელიCanis lupusნიამორი (Capra aegagrus) მუდმივი საქართველოში, შეზღუდული არეალინიამორიCapra aegagrusაღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვი (Capra cylindricornis) აღმოსავლეთ დიდი კავკასიონის მაღალმთიანეთიაღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვიCapra cylindricornis