თბილისის ეროვნულ პარკში ასფეხას ახალი სახეობა აღწერეს

ნაშრომი 2026 წლის 28 ივლისს ჟურნალ Zootaxa-ში (ტომი 5857, ნომერი 1, გვ. 169–180) გამოქვეყნდა. მისი ავტორები არიან ელეონორა კირია (Eleonora Kiria) და შალვა ბარჯაძე (Shalva Barjadze) ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოოლოგიის ინსტიტუტიდან და დალიბორ სტოიანოვიჩი (Dalibor Z. Stojanović) ბელგრადის უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტიდან.

ახალი სახეობა, Schendyla megobroba, თბილისის ეროვნულ პარკში შეგროვებული ეგზემპლარების საფუძველზე აღწერეს. ქართული სახელი მას ჯერ არ აქვს, ამიტომ ზოგადად ასფეხად მოვიხსენიებთ. ასფეხები (Chilopoda) ფეხსახსრიანების ცალკე ჯგუფია და ობობებსა თუ მწერებს არ მიეკუთვნება.

Schendyla megobroba Schendylidae-ს ოჯახს ეკუთვნის. ამ ოჯახის წარმომადგენელი საქართველოში აქამდე არ ყოფილა დადასტურებული, ასე რომ, ეს აღმოჩენა ქვეყნის ფაუნისთვის ახალ სახეობასთან ერთად ახალ ოჯახსაც ნიშნავს.

ქართული ასფეხების სია 2023 წელს გამოქვეყნდა და მის ავტორებს შორის იყვნენ ელეონორა კირია და შალვა ბარჯაძე. Schendylidae იმ სიაში ჯერ არ შედიოდა. სამ წელიწადში იმავე მკვლევრების მუშაობამ ქვეყნის ასფეხების ჩამონათვალს ახალი ოჯახი დაუმატა.

ავტორების მონაცემებით, ახალი სახეობა გვარის სხვა წარმომადგენლებისგან ფეხების წყვილების რაოდენობით განსხვავდება. განმასხვავებელი ნიშნებია პირის ორგანოებისა და ბოლო წყვილი ფეხების აგებულების დეტალებიც.

ნაშრომში Schendyla-ს გვარის ყველა ამჟამად აღიარებული სახეობის სარკვევიც არის. სარკვევი ნაბიჯ-ნაბიჯ ცხრილია, რომლითაც ეგზემპლარის ნიშნების მიხედვით სახეობას ადგენენ. ასეთი ცხრილი შემდეგ მკვლევრებს ეხმარება, რომ ახალ მასალაში ეს სახეობა სხვებისგან გაარჩიონ.

ახალი ოჯახი და ახალი სახეობა თბილისის ეროვნული პარკიდან კარგად აჩვენებს, რამდენი რამ რჩება ჯერ კიდევ შეუსწავლელი ნიადაგის პატარა ცხოველებში. ამ შემთხვევაში აღმოჩენა დედაქალაქთან ახლოს, დაცულ ტერიტორიაზე გაკეთდა.

ახალი სახეობის აღწერა სამეცნიერო სახელს, დეტალურ აღწერილობასა და სხვა სახეობებთან შედარებას აერთიანებს. ამის შემდეგ Schendyla megobroba სხვა კვლევებშიც შეიძლება მოიძებნოს და მისი გავრცელება უკეთ შეისწავლონ. ჯერჯერობით მისი ცნობილი ეგზემპლარები თბილისის ეროვნული პარკიდანაა.