თეთრი ბოლოქანქარა

Motacilla alba

მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოში

მოუსმინე ხმას

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

მწერები

სტატუსი საქართველოში

მთელი წლის რეზიდენტი

ზომა

16.5–19 სმ

ჰაბიტატი

ღია ადგილები / დასახლებები

ოჯახი

Motacillidae

კონსერვაცია

მიმოხილვა

თეთრი ბოლოქანქარა საქართველოში

თეთრი ბოლოქანქარა (Motacilla alba) წვრილი, გრძელკუდიანი ბოლოქანქარაა; საქართველოში 2024 წლის ჩამონათვალით მთელი წლის რეზიდენტია. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი (Sandgrouse) მას კოდავს YR-R: მობუდარი, წლის განმავლობაში დამყოფი; ქვესახეობად უთითებს Motacilla alba alba-ს. სეზონურობის მონაცემი მაღალი ხარისხისაა (კოდი A). არსებობის ხარისხი მაღალია (H); მტკიცებულებაა ფოტო. SABUKO-ს საჯარო ჩამონათვალი და ილიაუნის SPA ქვეყნის ჩამონათვალი იმავე სახეობას YR-R, M-ადაც კოდავენ. ეს გვერდი ქვეყნის სტატუსად მიჰყვება რეცენზირებულ 2024 წლის დანართს (YR-R) და მიგრანტის დამატებით კოდს უთანხმოებად აღნიშნავს. ზრდასრულის სიგრძე სახეობის დონეზე დაახლოებით 16.5–19 სმ-ია. ადამიანისთვის უვნებელია. IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა. 2024 წლის ჩამონათვალი გლობალურ და ეროვნულ კატეგორიად LC-ს უთითებს. ჩვეულებრივი ქართული სახელია თეთრი ბოლოქანქარა.

ბოლო განახლება 15 სექტემბერი 2026

გალერეა

თეთრი ბოლოქანქარა ფოტოებში

თეთრი ბოლოქანქარა (Motacilla alba) — ლაჰემაას ეროვნული პარკი, ესტონეთი — Charles J. Sharp — ფოტო: Charles J. Sharp · Wikimedia Commons
ლაჰემაას ეროვნული პარკი, ესტონეთი · 17 ივნისი 2017

თეთრი ბოლოქანქარა (Motacilla alba) — ჰოლო, ვესტრა-გიოტალანდი, შვედეთი — Charles J. Sharp — ფოტო: Charles J. Sharp · Wikimedia Commons
ჰოლო, ვესტრა-გიოტალანდი, შვედეთი · 28 ივნისი 2018

თეთრი ბოლოქანქარა (Motacilla alba) — მარკენი, ნიდერლანდები — Charles J. Sharp — ფოტო: Charles J. Sharp · Wikimedia Commons
მარკენი, ნიდერლანდები · 8 აპრილი 2026

თეთრი ბოლოქანქარა (Motacilla alba) — ბიებჟას ეროვნული პარკი, პოლონეთი — Artur Mikołajewski — ფოტო: Artur Mikołajewski · Wikimedia Commons
ბიებჟას ეროვნული პარკი, პოლონეთი · 29 მაისი 2005

გავრცელება

სად გვხვდება თეთრი ბოლოქანქარა საქართველოში

გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ თეთრი ბოლოქანქარა

წვრილი, გრძელკუდიანი შავ-თეთრ-რუხი ფრინველი, რომელიც მიწაზე დადის და კუდს აქნევს. საქართველოში 2024 წლის ჩამონათვალით მთელი წლის რეზიდენტია. ჩვეულებრივი აღრევა სხვა ბოლოქანქარებთანაა, განსაკუთრებით რუხთან.

სიგრძე სახეობის დონეზე დაახლოებით 16.5–19 სმ-ია; მასა ხშირად დაახლოებით 18–25 გ. სხეული წვრილია, კუდი გრძელი. ნისკარტი თხელი და შავია. ფრენა ტალღოვანია. 2024 წლის ჩამონათვალი საქართველოს ფორმას Motacilla alba alba-ს უკავშირებს: ზურგი რუხია და არა მთლიანად შავი.
ბუდობის შებუმბვლებში თავი და ყელი შავია, შუბლი და სახე თეთრი, ზურგი რუხი, ქვედა მხარე თეთრი, ფრთაზე თეთრი ზოლი. არაბუდობისას ყელი და მკერდი უფრო ღიაა, შავი ნაკლებია. ახალგაზრდა უფრო მურა-რუხია, კონტრასტი სუსტი. დიდ ბრიტანეთისა და ირლანდიის M. a. yarrellii-ს ზურგი შავია; ეს ფორმა საქართველოს ჩამონათვალში არ არის მითითებული.
რუხი ბოლოქანქარა (Motacilla cinerea) 2024 წლის ჩამონათვალით საქართველოში YR-R; M-ია; ქვედა მხარე ყვითელია, ზურგი რუხი, კუდი უფრო გრძელი, ჩვეულებრივ ნაკადი ან ხეობა. ყვითელი ბოლოქანქარა (Motacilla flava) არის BB; M: ზურგი ზეთისხილისფერ-მწვანეა, ქვედა მხარე ყვითელი, კუდი უფრო მოკლე. ყვითელთავა ბოლოქანქარა (Motacilla citreola) არის BB; M: ზრდასრულ მამალს ყვითელი თავი აქვს. ამ ატლასში იმ ბოლოქანქარების ცალკე გვერდები ჯერ არ არის.
ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს. არ აიყვანოთ. ეზოში ან გზის პირზე შავ-თეთრი ფრინველი, რომელიც კუდს აქნევს და მიწაზე დარბის, საქართველოში ჩვეულებრივ ეს სახეობაა.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

საქართველოში ეძებეთ ღია ან ნახევრად ღია ადგილზე, ხშირად წყალთან ან დასახლებასთან: მდინარის ნაპირი, გზის პირი, ეზო, პარკი, ფერმა, სახურავი, ავტოსადგომი. სახეობის დონეზე იკვებება შიშველ ან მოკლე საფარიან ზედაპირზე, სადაც მწერს ხედავს და დევნის. მკვრივი დახურული ტყე ტიპიური არ არის. დასახელებული ქართული წერტილია ჭოროხის დელტა ბათუმის სამხრეთით (აჭარა): SABUKO-ს 2018 წლის გაზაფხულის აღრიცხვაში სახეობა რამდენიმე თარიღზეა დათვლილი. ილიაუნის SPA N 16 (ბათუმი) მას BB, M-ად უთითებს; SPA N 17 (კოლხეთი) — YR-R-ად. 2024 წლის ჩამონათვალი ქვეყნის დონის სტატუსს ადასტურებს და მუნიციპალიტეტების სიას არ აქვეყნებს. მთელ ქვეყანაში თანაბრად ნუ ივარაუდებთ. საქართველოსთვის ცალკე სიმაღლის დიაპაზონი აქ არ არის გამოქვეყნებული; ატლასის რუკა მხოლოდ იმ ადმინისტრაციულ ერთეულებს ფერავს, სადაც დასახელებული ლოკალობა წყაროში რეალურად არის.

კვება

ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. არეალის სხვა ნაწილებში მწერიჭამია: მწერები და მათი მატლები, ობობები და სხვა წვრილი უხერხემლოები მიწაზე ან მის სიახლოვეს. ხშირად დარბის და კუდს აქნევს, მერე მოკლე ნახტომით იჭერს ნადავლს. ეს სახეობის დონის კვებაა და არა გაზომილი ქართული მენიუ.

ქცევა

დღის აქტიურია. მიწაზე დადის და დარბის; დაშვებისას და ნადირობისას გრძელ კუდს ზევით-ქვევით აქნევს — ამ მოძრაობაზეა ქართული სახელიც. ფრენა ტალღოვანია; ფრენისას ხშირად ისმის მოკლე, მკვეთრი საკონტაქტო ხმა, დაახლოებით „ცილიპ“ ან „ჩისიკ“. ამ გვერდის ჩანაწერია xeno-canto XC501786 (Hannu Varkki, ჰელსინკი; CC BY-SA 4.0). ბუდე უხეში თასია ნაპრალში ან ღრუში — მდინარის ნაპირი, კედელი, ხიდი, შენობა. სახეობის დონეზე კლატჩი ხშირად დაახლოებით 4–6 კვერცხია; ინკუბაცია დაახლოებით 12–16 დღე, ბარტყი ბუდეს დაახლოებით 12–15 დღეში ტოვებს. ეს ციფრები უფრო ფართო არეალიდანაა და არა ქართული ბუდის ნიმუშიდან. 2024 წლის ჩამონათვალი სახეობას საქართველოში მობუდარ რეზიდენტად იღებს. ქალაქებში სხვაგან ზამთრის დიდი ღამის დასვენებაა აღწერილი; საქართველოსთვის აქ გაზომილი არ არის.

კონსერვაცია

BirdLife International / IUCN Motacilla alba-ს ნაკლებად საფრთხის ქვეშ აფასებს. არეალი და პოპულაცია ძალიან დიდია. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში (დადგენილება №190) არ არის. 2024 წლის ქართული ჩამონათვალი გლობალურ და ეროვნულ კატეგორიად LC-ს უთითებს. საქართველოს პოპულაციის ტენდენცია ამ გვერდზე არ არის გაზომილი. სახეობის დონეზე ადამიანის ნაგებობებსა და ღია ადგილებს კარგად იყენებს; ეს ადგილობრივ წარმატებას არ ნიშნავს ყველა ჰაბიტატში. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები თეთრი ბოლოქანქარასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

კი. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას დადასტურებულ მთელი წლის რეზიდენტად იღებს (მობუდარი, წლის განმავლობაში დამყოფი).

ღია ადგილზე, ხშირად წყალთან ან დასახლებასთან — ეზო, პარკი, გზის პირი, მდინარის ნაპირი. დასახელებული წერტილია ჭოროხის დელტა (აჭარა). ამ გვერდზე მუნიციპალიტეტების სრული სია არ არის.

წვრილი ფრინველია გრძელი კუდით, რომელსაც მიწაზე აქნევს. ბუდობისას თავი და ყელი შავია, სახე თეთრი, ზურგი რუხი. რუხ ბოლოქანქარას ყვითელი ქვედა მხარე აქვს. ყვითელს — ზეთისხილისფერი ზურგი და ყვითელი ქვედა მხარე, უფრო მოკლე კუდი.

სახეობის დონეზე სიგრძე დაახლოებით 16.5–19 სმ-ია, მასა დაახლოებით 18–25 გ. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.

მიწაზე მწერებს, მატლებს, ობობებს და სხვა წვრილ უხერხემლოებს. საქართველოში კვება ცალკე არ არის შესწავლილი ამ გვერდზე.

მთელი წლის განმავლობაში, 2024 წლის ჩამონათვალის მიხედვით (YR-R). ზოგი საჯარო ჩამონათვალი დამატებით მიგრანტადაც კოდავს; ჭოროხის დელტაში 2018 წლის გაზაფხულზე დათვლილია.

კი. 2024 წლის ჩამონათვალში მთელი წლის რეზიდენტი ნიშნავს, რომ მობუდარადაა მიღებული და წლის განმავლობაში რჩება.

უვნებელია. გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა და საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები