ფოტო: Darius Bauzys
ჩვეულებრივი ანკარა
Natrix natrix
უშხამო, ნახევრადწყლის გველი ყვითელი „საყელოთი“ — ჭაობების, ტბებისა და ტენიანი ტყეების მკვიდრი; უვნებელია.
სწრაფი მიმოხილვა
მთავარი მონაცემები ერთ შეხედვით
ჰაბიტატი
ჭაობები, ტბები, ტყე
სიგრძე
დაახლ. 0.8–1.2 მ
შხამი
არა — უვნებელი
კონსერვაცია
ნაკლ. საფრთხე (LC)
სიმაღლე
0–2,350 მ
ოჯახი
Colubridae
მიმოხილვა
ვინ არის ჩვეულებრივი ანკარა
ჩვეულებრივი ანკარა (Natrix natrix) ანკარასებრთა ოჯახის უშხამო, ნახევრადწყლის გველია. აღმოსავლური ანკარას სახეობა (Eastern grass snake) გავრცელებულია ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ევროპიდან დასავლეთ აზიამდე — მათ შორის საქართველოში, სომხეთში, აზერბაიჯანსა და თურქეთში. საქართველოში განსაკუთრებით ხშირია ნოტიო დასავლეთში (კოლხეთის დაბლობი, აჭარა, გურია, სამეგრელო, აფხაზეთი, იმერეთი), სადაც ხშირად აღემატება წყლის ანკარას (Natrix tessellata); მშრალ აღმოსავლეთში უფრო იშვიათია. ვერტიკალურად აღწევს დაახლოებით 2,350 მ-მდე (მესხეთის ქედი). დამახასიათებელია ყვითელი ან თეთრი „საყელო“ თავის უკან — აქედან მოდის ინგლისური სახელი ringed snake. ადრე აღწერილი „დიდთავა ანკარა“ (Natrix megalocephala) დღეს N. natrix-ის სინონიმად ითვლება. IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern).
ბოლო განახლება
გალერეა
ჩვეულებრივი ანკარა ფოტოებში
გავრცელება
სად გვხვდება ჩვეულებრივი ანკარა საქართველოში
გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ჩვეულებრივი ანკარა
ჩვეულებრივი ანკარა უშხამო, ნახევრადწყლის გველია. ამოიცანი ყვითელი „საყელოთი“ თავის უკან და ნოტიო ჰაბიტატით — წყლის ანკარასგანაც განსხვავდება.
- 01
თავის უკან ხშირად აქვს ყვითელი, თეთრი ან კრემისფერი „საყელო“ — ringed snake სახელი აქედან მოდის.
- 02
ზურგი მომწვანო, რუხი ან მოყავისფროა; ზოგჯერ თითქმის შავი (მელანისტური) ფორმებიც გვხვდება, განსაკუთრებით კოლხეთში.
- 03
გუგა მრგვალია; შხამი არ აქვს — უვნებელია.
- 04
სიგრძე ჩვეულებრივ 0.8–1.2 მ, იშვიათად 1.5 მ-მდე; თავი ოდნავ გამოყოფილია ტანისგან.
- 05
საქართველოში უფრო ხშირია ნოტიო დასავლეთში, ვიდრე წყლის ანკარა (Natrix tessellata), რომელიც ნახევრადმშრალ ადგილებს ანიჭებს უპირატესობას.
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კვება
ძირითადად ამფიბიებით იკვებება — ბაყაყებით, გომბეშოებითა და ლიფსიტებით; თევზსაც იჭერს, მაგრამ ნაკლებად, ვიდრე წყლის ანკარა. მსხვერპლს ცოცხლად ყლაპავს. ნადირობს წყალში და ნაპირთან; ზოგჯერ ტყეში შორსაც მიდის გომბეშოების საძებნელად.
ქცევა
აქტიურია თბილ სეზონზე, ძირითადად დღისით; ცხელ ღამეებში შეიძლება ღამითაც გადაადგილდეს. ზამთრობს ოქტომბრიდან აპრილამდე სოროებში, ნაპრალებსა და დამპალ მცენარეულობაში. შეწყვილება ჩვეულებრივ გაზაფხულზეა — ამ დროს შეიძლება რამდენიმე მამრი ერთ მდედრს გარს შემოერტყას. კვერცხისმდებია: ზაფხულში დებს დაახლოებით 8–40 კვერცხს ტენიან, თბილ ადგილას (დამპალი მცენარეულობა, კომპოსტი, ნაპირის ნიადაგი); ნაშიერები იჩეკებიან გვიან ზაფხულში ან ადრე შემოდგომაზე. საფრთხისას გამოყოფს უსიამოვნო სუნის მქონე სეკრეტს კლოაკიდან, თავს გველგესლასავით აბრტყელებს ან „თამაშობს მკვდარს“ (თანატოზი) — ხშირად ენა გარეთ გამოშვებული და პირი ღია.
კონსერვაცია
IUCN Red List-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). საქართველოს ნოტიო დასავლეთში ადგილობრივად ჩვეულებრივია. გლობალურად ფართოდაა გავრცელებული, თუმცა ზოგ რეგიონში ჭაობების დაშრობა, წყლის დაბინძურება, სასოფლო-სამეურნეო ინტენსიფიკაცია, გზებზე დაღუპვა და დევნა ადგილობრივ პოპულაციებს ამცირებს. დაცულია ბერნის კონვენციის III დანართით.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ჩვეულებრივი ანკარა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
არა — უშხამოა და ადამიანისთვის უვნებელია. საფრთხისას შეიძლება უსიამოვნო სუნის სეკრეტი გამოყოს ან „მკვდარი“ თამაშობდეს, მაგრამ რეალურ საფრთხეს არ წარმოადგენს.
ძირითადად ნოტიო დასავლეთში — აფხაზეთი, სამეგრელო, გურია, აჭარა, იმერეთი და რაჭა; აგრეთვე მთის ტენიან ხეობებში, მათ შორის მესხეთის ქედზე 2,350 მ-მდე. აღმოსავლეთის მშრალ ზონაში უფრო იშვიათია, ვიდრე წყლის ანკარა.
ჩვეულებრივ ანკარას ხშირად აქვს ყვითელი „საყელო“ თავის უკან და უპირატესობას ანიჭებს ნოტიო, ჩრდილოვან ჰაბიტატებს; იკვებება ძირითადად ამფიბიებით. წყლის ანკარას აქვს კუბიკური/შახმატური ლაქები, უფრო მჭიდროდაა მიბმული წყალთან და საქართველოში უფრო ხშირია ნახევრადმშრალ ადგილებში; დიეტის უმეტესობა თევზია.
ძირითადად ბაყაყებს, გომბეშოებსა და ლიფსიტებს; თევზსაც იჭერს, მაგრამ ნაკლებად, ვიდრე წყლის ანკარა. მსხვერპლს ცოცხლად ყლაპავს.
კვერცხისმდებია. შეწყვილება გაზაფხულზეა; ზაფხულში დებს დაახლოებით 8–40 კვერცხს ტენიან, თბილ ადგილას — ნაშიერები იჩეკებიან გვიან ზაფხულში ან ადრე შემოდგომაზე.
წყაროები
წყაროები და რეფერენსები
წყაროები
წყაროები და რეფერენსები
- IUCN Red List
- GBIF
- The Reptile Database
- Wikipedia
- Scientific publications
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
