ფოტო: Maurice Flesier
კატისთვალა
Telescopus fallax
ბინდისა და ღამის უკანა კბილებიანი გველი ვერტიკალური გუგით — კატის თვალს მოგვაგონებს; ადამიანისთვის უვნებელი, მშრალი ქვიანი ადგილების მკვიდრი.
სწრაფი მიმოხილვა
მთავარი მონაცემები ერთ შეხედვით
ჰაბიტატი
მშრალი ქვიანი
სიგრძე
დაახლ. 60–100 სმ
შხამი
უკანა კბილები — უვნებელი
კონსერვაცია
ნაკლ. საფრთხე (LC)
სიმაღლე
0–2,000 მ
ოჯახი
Colubridae
მიმოხილვა
ვინ არის კატისთვალა
კატისთვალა (Telescopus fallax) Colubridae ოჯახის უკანა კბილებიანი (ოპისტოგლიფური) სახეობაა — ინგლისურად European / Mediterranean cat snake. აღწერა ფრიდრიხ ლუდვიგ ფლაიშმანმა 1831 წელს (თავდაპირველად Tarbophis fallax); ტიპის ლოკალობა — დალმაცია და ისტრია. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპიდან დასავლეთ აზიამდე — ბალკანები, თურქეთი, ახლო აღმოსავლეთი და კავკასია. საქართველოში ცნობილია აღმოსავლეთისა და სამხრეთის მშრალ ლანდშაფტებში; კავკასიურ ქვესახეობას (T. f. iberus) ტიპის ლოკალობად აქვს თბილისი („Tiflis“). სახელი მოდის ვერტიკალური, კატისებრი გუგიდან. სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლ. 60–100 სმ (მაქსიმუმი ~1 მ). IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern).
ბოლო განახლება
გალერეა
კატისთვალა ფოტოებში
გავრცელება
სად გვხვდება კატისთვალა საქართველოში
გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.
სამცხე — ჯავახეთი · შიდა ქართლი · ქვემო ქართლი · კახეთი · თბილისი
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ კატისთვალა
კატისთვალა ბინდისა და ღამის გველია ვერტიკალური გუგით. სახელი სწორედ თვალის ფორმიდან მოდის — დღის მცურავებისგან განსხვავებით.
- 01
დიდი თვალები ვერტიკალური გუგით (დღისით ვიწრო ნაპრალად იკუმშება).
- 02
აქტიურია საღამოსა და ღამით; დღისით იმალება ქვების ქვეშ ან ნაპრალებში.
- 03
უშხამოა ადამიანისთვის — უკანა კბილებიანი, მაგრამ ეფექტური დაშხამვა თითქმის შეუძლებელია.
- 04
სიგრძე დაახლოებით 60–100 სმ; სხეული გამხდარია.
- 05
გვხვდება აღმოსავლეთისა და სამხრეთის მშრალ, ქვიან ადგილებში.
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კვება
ძირითადად ხვლიკებითა და გეკონებით იკვებება; აგრეთვე იჭერს სხვა მცირე გველებს, ფრინველის ბარტყებსა და მცირე ძუძუმწოვრებს. მსხვერპლს სხეულის რგოლებით აფიქსირებს და უკანა შხამიანი კბილებით ასუსტებს — შხამი ნადირობისთვისაა და ადამიანისთვის პრაქტიკულად უვნებელია.
ქცევა
ბინდისა და ღამის აქტიურია — დღისით იმალება, საღამოსა და ღამით ნადირობს. დამახასიათებელია დიდი თვალები ვერტიკალური გუგით (დღისით ვიწრო ნაპრალად იკუმშება). საფრთხისას უპირატესად გარბის ან იმალება; ადამიანისთვის უვნებელია — უკანა კბილების მდებარეობა ადამიანის ეფექტურ დაშხამვას თითქმის შეუძლებელს ხდის. კვერცხისმდებია: დედალი დებს დაახლოებით 4–12 კვერცხს (ლიტერატურაში ხშირად 6–9).
კონსერვაცია
IUCN Red List-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). ევროპაში შეტანილია ბერნის კონვენციის II დანართსა და ევროკავშირის ჰაბიტატების დირექტივის IV დანართში. ადგილობრივ საფრთხეებს შორისაა ჰაბიტატის გარდაქმნა, გზებზე დაღუპვა და შხამიან გველთან აღრევის გამო მოკვლა. ეკოსისტემისთვის სასარგებლოა — არეგულირებს ხვლიკებისა და მცირე მღრღნელების რაოდენობას.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები კატისთვალა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
არა — ადამიანისთვის უვნებელია. უკანა კბილებიანი შხამი აქვს, მაგრამ კბილები პირის უკანაა და ადამიანის ეფექტურ დაშხამვას თითქმის შეუძლებელს ხდის; შხამი ძირითადად მცირე მსხვერპლისთვისაა.
აღმოსავლეთისა და სამხრეთის მშრალ, ქვიან ლანდშაფტებში — კახეთში, ქართლში, სამცხე–ჯავახეთსა და მსგავს ჰაბიტატებში. ვერტიკალურად გვხვდება ზღვის დონიდან დაახლოებით 2,000 მ-მდე.
თვალის გუგა სინათლეზე ვერტიკალურად იკუმშება და კატისას მოგვაგონებს — აქედან მოდის როგორც ქართული, ისე ინგლისური სახელი (cat snake).
ძირითადად ხვლიკებსა და გეკონებს; აგრეთვე მცირე გველებს, ფრინველის ბარტყებსა და მცირე ძუძუმწოვრებს. ნადირობს ბინდსა და ღამით.
კვერცხისმდებია. დედალი დებს დაახლოებით 4–12 კვერცხს; ნაშიერები დამოუკიდებლად იჩეკებიან.
წყაროები
წყაროები და რეფერენსები
წყაროები
წყაროები და რეფერენსები
- IUCN Red List
- GBIF
- The Reptile Database
- Wikipedia
- Scientific publications
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
