სპილენძა
უვნებელი ანკარასებრი გველი სპილენძისფერი შეფერილობით — მალული, გლუვქერცლიანი და ხშირად გველგესლასთან აღრეული.
მიმოხილვა
ვინ არის სპილენძა?
სპილენძა (Coronella austriaca) ანკარასებრთა ოჯახის უვნებელი გველია. გავრცელებულია ევროპიდან დასავლეთ აზიამდე — მათ შორის თურქეთში, საქართველოში, სომხეთში, აზერბაიჯანსა და ჩრდილოეთ ირანში. საქართველოში გვხვდება მთისწინეთში, ტყის, სუბალპურ და ალპურ ზონაში; უპირატესობას ანიჭებს შედარებით მშრალ ადგილებს. სახელი სპილენძისფერი ან მოწითალო შეფერილობიდან მოდის. IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern).
ჰაბიტატი
მთისწინეთი–ალპი
სიგრძე
დაახლ. 60–80 სმ
შხამი
არა — უვნებელი
კონსერვაცია
ნაკლ. საფრთხე (LC)
გამრავლება
კვერცხცოცხლადმშობი
ოჯახი
Colubridae
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და გამრავლება
კვება
იკვებება ძირითადად ხვლიკებით; აგრეთვე მღრღნელებით, მწერებით, ხვლიკის კვერცხებითა და იშვიათად სხვა მცირე გველებით. დიდ მსხვერპლს სხეულის რგოლებით აფიქსირებს და გუდავს — კლასიკური კონსტრიქტორი არ არის, მაგრამ შეკვრა ნადირობის მნიშვნელოვანი ნაწილია.
ქცევა
მალული, დღის აქტიური გველია. შეფერილობითა და თავის ნახატით ხშირად გველგესლას ემსგავსება, თუმცა ქერცლები გლუვია (არა კილური), თვალის გუგა მრგვალია და თავზე ხშირად ჩანს გვირგვინისებრი მუქი ნახატი — აქედან მოდის გვარის სახელი Coronella. კვერცხცოცხლადმშობია (ოვოვივიპარია): ნაშიერები იბადებიან ცოცხლად, ჩვეულებრივ 2–15 ინდივიდი. ზრდასრულის სიგრძე დაახლოებით 60–80 სმ-ია.
კონსერვაცია
IUCN Red List-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). ევროპაში დაცულია ბერნის კონვენციითა და ჰაბიტატების დირექტივით. ადგილობრივ საფრთხეებს შორისაა ჰაბიტატის გარდაქმნა და გველგესლასთან აღრევის გამო მოკვლა. ეკოსისტემისთვის სასარგებლოა — არეგულირებს ხვლიკებისა და მღრღნელების რაოდენობას.
გალერეა
სპილენძა ფოტოებში
საინტერესო ფაქტები
რა უნდა იცოდე
- 01
სახელი „სპილენძა“ სპილენძისფერი ან მოწითალო შეფერილობიდან მოდის; ინგლისურად Smooth snake — გლუვი ქერცლების გამო.
- 02
შხამიანი არ არის, თუმცა თავის ნახატითა და შეფერილობით ხშირად გველგესლას ემსგავსება — ამიტომ ზოგჯერ უსაფუძვლოდ კლავენ.
- 03
კვერცხცოცხლადმშობია: ნაშიერები იბადებიან ცოცხლად, ჩვეულებრივ 2–15 ინდივიდი.
- 04
გვარის სახელი Coronella ლათინურად „პატარა გვირგვინს“ ნიშნავს — თავზე ხშირად ჩანს გვირგვინისებრი მუქი ნახატი.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები სპილენძა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
უვნებელია — შხამი არ აქვს. შეიძლება უკბინოს, თუ დაიჭერენ ან საფრთხეს იგრძნობს, მაგრამ ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს.
სპილენძას ქერცლები გლუვია, თვალის გუგა მრგვალია და თავზე ხშირად გვირგვინისებრი ნახატი აქვს. გველგესლას ქერცლები კილურია, გუგა ვერტიკალურად ნაპრალისებრია და ზურგზე ხშირად ზიგზაგისებური ზოლი ჩანს.
მთისწინეთში, ტყის, სუბალპურ და ალპურ ზონაში — შედარებით მშრალ, ქვიან და ბუჩქნარიან ადგილებში. იმალება სოროებში, ქვებისა და კუნძების ქვეშ.
ძირითადად ხვლიკებს; აგრეთვე მღრღნელებს, მწერებსა და იშვიათად სხვა მცირე გველებს. დიდ მსხვერპლს სხეულის რგოლებით აფიქსირებს.
კვერცხცოცხლადმშობია (ოვოვივიპარია) — ნაშიერები იბადებიან ცოცხლად, ჩვეულებრივ 2–15 ინდივიდი.