წითელმუცელა მცურავი
სწრაფი, უშხამო მცურავი სპილენძისფერი ან მოწითალო ზურგითა და დამახასიათებელი წითელი–ნარინჯისფერი მუცლით — აღმოსავლეთ საქართველოს მშრალი ლანდშაფტების მკვიდრი.
სწრაფი მიმოხილვა
მთავარი მონაცემები ერთ შეხედვით
ჰაბიტატი
აღმ. საქართველო
სიგრძე
დაახლ. 1–1.5 მ
შხამი
არა — უვნებელი
კონსერვაცია
ნაკლ. საფრთხე (LC)
სიმაღლე
0–2,000 მ
ოჯახი
Colubridae
გალერეა
წითელმუცელა მცურავი ფოტოებში
საინტერესო ფაქტები
რა უნდა იცოდე
- 01
სახელი ეწოდა რუსი იქთიოლოგის პეტრ იულიევიჩ შმიდტის პატივსაცემად; სახეობა აღწერა ა. ნიკოლსკიმ 1909 წელს.
- 02
მუცლის წითელი–ნარინჯისფერი შეფერილობა სახეობის მთავარი ამოცნობის ნიშანია და კასპიური მცურავისგან განასხვავებს.
- 03
უშხამოა და ადამიანისთვის უვნებელი — მიუხედავად სწრაფი რეაქციისა და თავდაცვითი ქცევისა.
- 04
საქართველოში დაფიქსირდა ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ზამთრის აგრეგაცია — ერთ თავშესაფარში 100-ზე მეტი ინდივიდი.
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კვება
ხშირად ნადირობს მღრღნელების კოლონიებთან ახლოს — ძირითადი საკვები მღრღნელებია; აგრეთვე იკვებება ხვლიკებით, ფრინველებითა და სხვა გველებით. სწრაფი მდევარია და მსხვერპლს აქტიურად მისდევს; შხამი არ აქვს.
ქცევა
დღის აქტიურია — სწრაფი და მოძრავი მცურავია. საფრთხისას უპირატესად გარბის, თუმცა კუთხეში მოქცევისას შეიძლება აგრესიულად დაიცვას თავი; ადამიანისთვის მაინც უვნებელია. ზრდასრულებს ზურგი ხშირად ერთგვაროვანი მოწითალოა, ახალგაზრდებს — ლაქებიანი; დამახასიათებელი წითელი–ნარინჯისფერი მუცელი სახეობის სახელსაც განსაზღვრავს და კასპიურ მცურავს (Dolichophis caspius) განასხვავებს. კვერცხისმდებია: დედალი დებს დაახლოებით 5–11 კვერცხს. საქართველოში დოკუმენტირებულია მასობრივი ზამთრობა ანთროპოგენურ თავშესაფრებში — ერთ ჰიბერნაკულუმში ასზე მეტი ინდივიდი აღირიცხა.
კონსერვაცია
IUCN Red List-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern); საქართველოშიც LC სტატუსი აქვს. არეალი ფართოა და სახეობა ადამიანის შეცვლილ ლანდშაფტსაც იტანს. ადგილობრივ საფრთხეებს შორისაა ჰაბიტატის გარდაქმნა, გზებზე დაღუპვა და შხამიან გველთან აღრევის გამო მოკვლა. ეკოსისტემისთვის სასარგებლოა — ამცირებს მღრღნელებს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები წითელმუცელა მცურავი-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
არა — უშხამოა და ადამიანისთვის უვნებელი. სწრაფია და საფრთხისას უპირატესად გარბის; კუთხეში მოქცევისას შეიძლება დაიცვას თავი, მაგრამ რეალურ საფრთხეს არ წარმოადგენს.
ძირითადად აღმოსავლეთ საქართველოს მშრალ, ქვიან და ბალახოვან ლანდშაფტებში — სტეპებში, კლდოვან ფერდობებზე, ვენახებსა და დასახლებების მიდამოებში. ვერტიკალურად გვხვდება ზღვის დონიდან დაახლოებით 2,000 მ-მდე.
წითელმუცელა მცურავს აქვს დამახასიათებელი წითელი ან ნარინჯისფერი მუცელი; ზრდასრულები ხშირად სპილენძისფერი/მოწითალო არიან. კასპიური მცურავი (Dolichophis caspius) სხვაგვარადაა შეფერილი მუცელზე და საქართველოში სხვა სახეობად ითვლება.
ძირითადად მღრღნელებს — ხშირად მათ კოლონიებთან ახლოს ნადირობს; აგრეთვე ხვლიკებს, ფრინველებსა და სხვა გველებს. შხამი არ აქვს — მსხვერპლს სისწრაფითა და ძალით იჭერს.
კვერცხისმდებია. დედალი დებს დაახლოებით 5–11 კვერცხს; ნაშიერები დამოუკიდებლად იჩეკებიან.
