წენგოსფერი მცურავი
Platyceps najadum
უშხამო, ძალიან გამხდარი მცურავი — კისერზე მუქი, ღია კიდეებიანი ლაქებითა და წენგოსფერი ან ზეთისხილისფერი სხეულით; მშრალი ქვიანი ადგილების მკვიდრი.
ბოლო განახლება
სწრაფი მიმოხილვა
მთავარი მონაცემები ერთ შეხედვით
ჰაბიტატი
მშრალი ქვიანი
სიგრძე
დაახლ. 70–100 სმ
შხამი
არა — უვნებელი
კონსერვაცია
ნაკლ. საფრთხე (LC)
სიმაღლე
0–2,000 მ
ოჯახი
Colubridae
გალერეა
წენგოსფერი მცურავი ფოტოებში
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ წენგოსფერი მცურავი
წენგოსფერი მცურავი უშხამო, ძალიან გამხდარი და სწრაფი მცურავია. კისრის ოცელებიანი ლაქები მთავარი ამოცნობის ნიშანია.
- 01
კისერზე მუქი, ღია კიდეებიანი ლაქები (ოცელები) ჩანს — სახეობის საკვანძო ნიშანი.
- 02
სხეული ძალიან გამხდარია; შეფერილობა წენგოსფერი ან ზეთისხილისფერია.
- 03
გუგა მრგვალია — შხამიანი გველგესლების ვერტიკალური გუგისგან განსხვავებით.
- 04
სიგრძე დაახლოებით 70–100 სმ; ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი მცურავია რეგიონში.
- 05
გვხვდება აღმოსავლეთისა და სამხრეთის მშრალ, ქვიან ჰაბიტატებში.
გავრცელება
სად გვხვდება წენგოსფერი მცურავი საქართველოში
გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.
სამცხე — ჯავახეთი · შიდა ქართლი · ქვემო ქართლი · კახეთი
საინტერესო ფაქტები
რა უნდა იცოდე
- 01
კისერზე მუქი, ღია კიდეებიანი ლაქები (ოცელები) სახეობის მთავარი ამოცნობის ნიშანია.
- 02
სხეული იმდენად გამხდარია, რომ ინგლისური სახელიც whip snake — „მათრახისებრი გველი“ — აქედან მოდის.
- 03
უშხამოა და ადამიანისთვის უვნებელი — მიუხედავად სისწრაფისა და თავდაცვითი ქცევისა.
- 04
საქართველოში დაფიქსირებულია სხვა უშხამო მცურავებთან ერთად — მათ შორის წითელმუცელა მცურავის ზამთრის თავშესაფრებში.
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კვება
ძირითადად ხვლიკებით იკვებება; აგრეთვე იჭერს მცირე ძუძუმწოვრებს, ფრინველებსა და სხვა გველებს. შხამი არ აქვს — მსხვერპლს სისწრაფითა და სიზუსტით იჭერს; დიდ მსხვერპლს სხეულის რგოლებითაც აფიქსირებს.
ქცევა
დღის აქტიურია — ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი და მოძრავი მცურავია რეგიონში. საფრთხისას უპირატესად გარბის; კუთხეში მოქცევისას შეიძლება თავი აიწიოს და პირი გააღოს, თუმცა ადამიანისთვის უვნებელია. კვერცხისმდებია: შეწყვილება ჩვეულებრივ აპრილ–მაისშია; დედალი დებს დაახლოებით 3–16 კვერცხს (ივნის–ივლისი). კისრის ოცელებიანი ნახატი და მრგვალი გუგა მთავარი ამოცნობის ნიშნებია და შხამიანი გველგესლებისგან განასხვავებს.
კონსერვაცია
IUCN Red List-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). ევროპაში შეტანილია ბერნის კონვენციის II დანართსა და ევროკავშირის ჰაბიტატების დირექტივის IV დანართში. ადგილობრივ საფრთხეებს შორისაა ჰაბიტატის გარდაქმნა, ინტენსიური სოფლის მეურნეობა, ტყის ხანძრები, გზებზე დაღუპვა და შხამიან გველთან აღრევის გამო მოკვლა. ეკოსისტემისთვის სასარგებლოა — ამცირებს ხვლიკებისა და მცირე მღრღნელების რაოდენობას.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები წენგოსფერი მცურავი-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
არა — უშხამოა და ადამიანისთვის უვნებელი. სწრაფია და საფრთხისას უპირატესად გარბის; კუთხეში მოქცევისას შეიძლება პირი გააღოს, მაგრამ რეალურ საფრთხეს არ წარმოადგენს.
ძირითადად აღმოსავლეთისა და სამხრეთის მშრალ, ქვიან და ბალახოვან ლანდშაფტებში — ქართლში, კახეთში, სამცხე–ჯავახეთსა და მსგავს ჰაბიტატებში. ვერტიკალურად გვხვდება ზღვის დონიდან დაახლოებით 2,000 მ-მდე.
კისერზე აქვს მუქი, ღია კიდეებით შემოხაზული ლაქები, სხეული ძალიან გამხდარია, გუგა მრგვალია. წითელმუცელა მცურავს (Dolichophis schmidti) აქვს წითელი ან ნარინჯისფერი მუცელი და უფრო მასიურია; გველგესლებს — კილური ქერცლები და ვერტიკალური გუგა.
ძირითადად ხვლიკებს; აგრეთვე მცირე ძუძუმწოვრებს, ფრინველებსა და სხვა გველებს. შხამი არ აქვს — ნადირობს სისწრაფით.
კვერცხისმდებია. შეწყვილება აპრილ–მაისშია; დედალი დებს დაახლოებით 3–16 კვერცხს, ნაშიერები დამოუკიდებლად იჩეკებიან.
წყაროები
წყაროები და რეფერენსები
წყაროები
წყაროები და რეფერენსები
- IUCN Red List
- GBIF
- The Reptile Database
- Wikipedia
- Scientific publications
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
