ფოტო: Vojtěch Víta
ცხვირრქოსანი გველგესლა
Vipera transcaucasiana
ტრანსკავკასიური ცხვირრქოსანი გველგესლა — შხამიანი სახეობა საქართველოსა და ჩრდილოეთ ანატოლიაში; ევროპული Vipera ammodytes საქართველოში არ გვხვდება.
სწრაფი მიმოხილვა
მთავარი მონაცემები ერთ შეხედვით
ჰაბიტატი
მცირე კავკასიონი
სიგრძე
დაახლ. 60–75 სმ
შხამი
ძალიან საშიში
კონსერვაცია
ახლოს საფრთხესთან (NT)
სიმაღლე
0–1,700 მ
ოჯახი
Viperidae
მიმოხილვა
ვინ არის ცხვირრქოსანი გველგესლა
ცხვირრქოსანი გველგესლა (Vipera transcaucasiana) გველგესლასებრთა ოჯახის შხამიანი სახეობაა, ცნობილი ცხვირზე არსებული რქისებრი წარმონაქმნით. გავრცელებულია საქართველოსა და თურქეთის ჩრდილოეთ ანატოლიაში — არა სამხრეთ ევროპაში, სადაც ცხოვრობს ახლოს მდგომი სახეობა Vipera ammodytes. ტიპური ლოკალიტეტია ბორჯომი. საქართველოში გვხვდება მესხეთისა და თრიალეთის ქედებზე, მტკვრის ზემო დინებასა და ახალქალაქის მიდამოებში, დაახლოებით 1,700 მ-მდე. IUCN-ის მიხედვით ახლოსაა საფრთხესთან (Near Threatened); საქართველოში იშვიათია და შეტანილია წითელ წიგნში.
ბოლო განახლება
გალერეა
ცხვირრქოსანი გველგესლა ფოტოებში
გავრცელება
სად გვხვდება ცხვირრქოსანი გველგესლა საქართველოში
გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ცხვირრქოსანი გველგესლა
ტრანსკავკასიური ცხვირრქოსანი გველგესლა შხამიანია და ცხვირზე რქისებრი წარმონაქმნით გამოირჩევა. საქართველოში იშვიათია; ევროპული V. ammodytes აქ არ გვხვდება.
- 01
ცხვირზე რქისებრი წარმონაქმნი 9–17 წვრილი ქერცლისგან — სახეობის საკვანძო ნიშანი.
- 02
გუგა ვერტიკალურია; ქერცლები კილურია; თავი ფართოა.
- 03
ზურგზე ხშირად ვიწრო განივი ზოლები ან ლაქებია — ევროპული V. ammodytes-ის უწყვეტი ზიგზაგისგან განსხვავებით.
- 04
სიგრძე ჩვეულებრივ 60–75 სმ-მდე; შხამი ძალიან საშიშია.
- 05
საქართველოში მცირე კავკასიონთანაა დაკავშირებული და იშვიათია.
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კვება
იკვებება მღრღნელებით, პატარა ფრინველებითა და ხვლიკებით. ახალგაზრდები ძირითადად მცირე ხვლიკებით ნადირობენ. ნადირობს ჩასაფრებით; შხამით ანეიტრალებს მსხვერპლს.
ქცევა
აქტიურია თბილ სეზონზე. გაზაფხულსა და შემოდგომაზე ხშირად დღისით მოძრაობს; ზაფხულის სიცხეში აქტივობა საღამოსა და ღამის პირველ ნახევარზე გადადის. იზამთრებს კლდეების ნაპრალებსა და ქვების ქვეშ. ცოცხლადმშობია (ოვოვივიპარია): შეწყვილება ჩვეულებრივ მარტ–აპრილშია; ნაშიერები იბადებიან ზაფხულის ბოლოს ან შემოდგომის დასაწყისში.
კონსერვაცია
IUCN Red List-ის მიხედვით ახლოსაა საფრთხესთან (Near Threatened). საქართველოში იშვიათი სახეობაა და შეტანილია წითელ წიგნში; პოპულაციები ფრაგმენტირებულია. საფრთხეებს შორისაა ჰაბიტატის გარდაქმნა, ადამიანის დევნა და ადგილობრივი ზეწოლა. ეკოსისტემისთვის სასარგებლოა მღრღნელების რეგულირებით.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ცხვირრქოსანი გველგესლა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
ძალიან საშიშია. შხამი აერთიანებს ჰემოტოქსიურ და ნეიროტოქსიურ ეფექტებს; გრძელი ეშვები ღრმა ნაკბენს იძლევა. ნაკბენის შემთხვევაში საჭიროა დაუყოვნებელი სამედიცინო დახმარება.
მცირე კავკასიონის მთიანეთში — მესხეთისა და თრიალეთის ქედებზე, მტკვრის ზემო დინებასა და ახალქალაქის მიმდებარე ტერიტორიაზე. ვერტიკალურად დაახლოებით 1,700 მ-მდე. იშვიათი სახეობაა.
არა. საქართველოში გვხვდება ტრანსკავკასიური სახეობა Vipera transcaucasiana. ევროპული ცხვირრქოსანი (Vipera ammodytes) ბალკანეთსა და სამხრეთ ევროპაშია გავრცელებული და ჩვენს ფაუნაში არ შედის.
ცხვირრქოსანს აქვს ცხვირზე რქისებრი წარმონაქმნი. დინიკის გველგესლა უფრო პატარაა და დიდი კავკასიონის მაღალმთიანი ენდემია. გიურზა უფრო დიდია, კვერცხისმდებია და აღმოსავლეთ საქართველოს მშრალ დაბლობებზე გვხვდება.
ცოცხლადმშობია (ოვოვივიპარია) — ნაშიერები იბადებიან ზაფხულის ბოლოს ან შემოდგომის დასაწყისში. შეწყვილება ჩვეულებრივ მარტ–აპრილშია.
გლობალურად IUCN სტატუსი Near Threatened-ია, საქართველოში იშვიათია, პოპულაციები ფრაგმენტირებულია და შეტანილია წითელ წიგნში. მთავარი საფრთხეებია ჰაბიტატის გარდაქმნა და ადამიანის ზეწოლა.
წყაროები
წყაროები და რეფერენსები
წყაროები
წყაროები და რეფერენსები
- IUCN Red List
- GBIF
- The Reptile Database
- Wikipedia
- Scientific publications
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
