ფოტო: Dmitry Dubikovskiy
სახეებიანი მცურავი
Elaphe dione
უშხამო, ნახატიანი მცურავი სტეპებისა და მშრალი ლანდშაფტებისა — საქართველოში უპირატესად მშრალ ჰაბიტატებში; უვნებელია.
სწრაფი მიმოხილვა
მთავარი მონაცემები ერთ შეხედვით
ჰაბიტატი
მშრალი ზონები
სიგრძე
დაახლ. 0.7–1.2 მ
შხამი
არა — უვნებელი
კონსერვაცია
Least Concern
სიმაღლე
0–3,580 მ
ოჯახი
Colubridae
მიმოხილვა
ვინ არის სახეებიანი მცურავი
სახეებიანი მცურავი (Elaphe dione) ანკარასებრთა ოჯახის უშხამო მცურავია. აღწერა პალასმა 1773 წელს გააკეთა; სახელი უკავშირდება ბერძნულ მითოლოგიურ ფიგურა დიონეს (აფროდიტეს დედა). გავრცელების არეალი ერთ-ერთი ყველაზე ფართოა გვარ Elaphe-ში — აღმოსავლეთ უკრაინიდან ცენტრალური აზიის გავლით მონღოლეთამდე, ჩრდილოეთ ჩინეთამდე და კორეამდე; ასევე გვხვდება საქართველოში, აზერბაიჯანსა და ჩრდილოეთ ირანში. საქართველოში უპირატესად მშრალი კლიმატის ჰაბიტატებს ანიჭებს უპირატესობას; ბოლო წლების დაკვირვებებმა (მათ შორის სოციალური ქსელების ჩანაწერებმა) არეალის ცოდნა მნიშვნელოვნად გააფართოვა. სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლოებით 0.7–1.2 მ-ია. IUCN-ის მიხედვით გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern).
ბოლო განახლება
გალერეა
სახეებიანი მცურავი ფოტოებში
გავრცელება
სად გვხვდება სახეებიანი მცურავი საქართველოში
გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ სახეებიანი მცურავი
სახეებიანი მცურავი უშხამო, ნახატიანი მცურავია მშრალი ჰაბიტატებისა. დამახასიათებელია ლაქებიანი ზურგი და ხშირად ოთხი გრძივი ზოლი.
- 01
ზურგი ნაცრისფერი/მოყავისფროა მუქი განივი ლაქებით; ხშირად ჩანს ოთხი გრძივი ზოლი.
- 02
თავზე მუქი ნახატია; თვალში გამავალი მუქი ზოლი; გუგა მრგვალია.
- 03
სიგრძე დაახლოებით 0.7–1.2 მ; უშხამოა — მსხვერპლს ახრჩობს.
- 04
კარგად ადის და ცურავს; ბუდეებსაც ნახულობს.
- 05
საქართველოში — უპირატესად მშრალი აღმოსავლეთი და სამხრეთი.
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კვება
იკვებება მღრღნელებით, პატარა ფრინველებით, ბარტყებითა და ფრინველის კვერცხებით; აგრეთვე ხვლიკებით; იშვიათად ამფიბიებით, წვრილი თევზითა და მწერებით. მსხვერპლს ახრჩობს (კონსტრიქტორი); შხამი არ აქვს. კარგი მთამსვლელია და მოცურავეა — ხშირად ადის ბუჩქებსა და ხეებზე ბუდეების მოსანახულებლად.
ქცევა
უმეტესად დღის აქტიურია; ამინდისა და სეზონის მიხედვით შეიძლება საღამოსაც გამოჩნდეს. მშვიდი და ფრთხილია — საფრთხისას უპირატესად გაქცევას ცდილობს. ზურგი ნაცრისფერი, მოყავისფრო ან მოყვითალოა მუქი განივი ლაქებით; ხშირად ჩანს ოთხი უფრო ღია გრძივი ზოლი. თავზე დამახასიათებელი მუქი ნახატია, თვალში გამავალი მუქი ზოლით; გუგა მრგვალია. კვერცხისმდებია: შეწყვილება გაზაფხულზეა, დედალი ივლის–აგვისტოში დებს ჩვეულებრივ 3–15 კვერცხს (ზოგჯერ 24-მდე); ნაშიერები დამოუკიდებლად იჩეკებიან.
კონსერვაცია
IUCN Red List-ზე გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern) — არეალი ფართოა და სახეობა ადაპტირებადი. დასავლეთ კიდეზე (მაგ. უკრაინაში) ლოკალურად უფრო იშვიათი და დაცულია. ადგილობრივ საფრთხეებს შორისაა ჰაბიტატის გარდაქმნა, გზებზე დაღუპვა და შხამიან გველთან აღრევის გამო მოკვლა. ეკოსისტემისთვის სასარგებლოა — ამცირებს მღრღნელებს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები სახეებიანი მცურავი-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
არა — უვნებელია. შხამი არ აქვს და მსხვერპლს მხოლოდ შეკვრით ახრჩობს. საფრთხისას უპირატესად გარბის; ადამიანს თავს არ ესხმის.
უპირატესად მშრალი კლიმატის ჰაბიტატებში — აღმოსავლეთსა და სამხრეთში (კახეთი, ქვემო და შიდა ქართლი, სამცხე–ჯავახეთი და მიმდებარე მშრალი ზონები). შესაფერის ადგილებში დასავლეთშიც აღინიშნა.
E. dione უფრო პატარაა და სხვა ნახატი აქვს — ხშირად ოთხი გრძივი ზოლი და წვრილი განივი ლაქები; E. urartica უფრო დიდია, მსხვილი მომრგვალებული ლაქებით მოყვითალო/მოთეთრო ფონზე. გეოგრაფიაც ეხმარება ამოცნობას.
მღრღნელებს, პატარა ფრინველებს, ბარტყებსა და კვერცხებს; აგრეთვე ხვლიკებს. კარგად ადის ხეებსა და ბუჩქებზე ბუდეების მოსანახულებლად.
კვერცხისმდებია. შეწყვილება გაზაფხულზეა; დედალი ივლის–აგვისტოში დებს ჩვეულებრივ 3–15 კვერცხს (ზოგჯერ 24-მდე). ნაშიერები დამოუკიდებლად იჩეკებიან.
წყაროები
წყაროები და რეფერენსები
წყაროები
წყაროები და რეფერენსები
- IUCN Red List
- GBIF
- The Reptile Database
- Wikipedia
- Scientific publications
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
