Büyük nalburunlu yarasa
Rhinolophus ferrumequinum
Sammy Kernane · Sidi Safi
Temel bilgiler bir bakışta
- Boyut
- Vücut 5,7–7,1 cm, kanat açıklığı 35–40 cm
- Beslenme
- Böcekçil: güveler, kınkanatlılar
- Gürcistan'daki durumu
- Yerli; en sık görülen mağara yarasası
- Yaşam alanı
- Mağaralar; ormanlar ve meralar
- Familya
- Rhinolophidae
- Koruma durumu
- LC / LC
Büyük nalburunlu yarasa (Rhinolophus ferrumequinum) Avrupa'nın en büyük nalburunlu yarasasıdır: vücudu 5,7–7,1 cm, kanat açıklığı 35–40 cm, ağırlığı 13–34 g'dır. Adını burnundaki at nalı gibi kıvrık deri kıvrımından alır. Gürcistan'ın mağaralarında ve diğer yeraltı alanlarında en sık kaydedilen yarasadır. Geceleri çoğunlukla güvelere ve böceklere avlanır. Küçük nalburunlu yarasaya çok benzer, ama ondan çok daha büyüktür ve ikisi arasındaki asıl fark budur. Evinize bir yarasa girerse onu çıplak elle yakalamayın: pencereyi açın ve çıkması için zaman tanıyın.
Tanıma
Büyük nalburunlu yarasa nasıl tanınır
Orta boylu, kahverengimsi gri bir yarasadır; burnunda at nalı biçiminde bir deri kıvrımı vardır. Ayaklarından serbestçe asılı, kanatlarını vücuduna sararak dinlenir. Küçük nalburunlu yarasa da aynısını yapar, bu yüzden iki tür esas olarak boyutla ayrılır. Büyük nalburunlu yarasa, Gürcistan'ın en büyük nalburunlu yarasasıdır.
Asıl ayırt edici özellik boyuttur. Büyük nalburunlu yarasanın ön kolu 45 mm'den uzundur; vücudu 5,7–7,1 cm, kanat açıklığı 35–40 cm, ağırlığı 13–34 g'dır. Küçük nalburunlu yarasanın ön kolu 45 mm'den kısadır; vücudu 3,5–4,5 cm, kanat açıklığı 19–25 cm'dir ve yalnızca 5–9 g gelir.
Burnunda karmaşık bir deri yaprağı vardır: alt kısmı at nalı biçiminde, üst kısmı sivridir. Kulakları büyüktür, kulağın içindeki küçük kıvrım, tragus, yoktur. Bunlar bütün nalburunlu yarasaların ortak özellikleridir ve türleri birbirinden ayırmaz.
Gündüzleri ve kışın tavana ya da duvara ayaklarından serbestçe asılır, kanatlarına koza gibi tamamen sarınır. Küçük nalburunlu yarasa da böyle dinlenir, bu yüzden bu özellik size yalnızca bir nalburunlu yarasaya baktığınızı söyler.
Gürcistan'da orta boylu iki nalburunlu yarasa daha yaşar: Akdeniz nalburunlu yarasası (vücut 4,3–5,8 cm, 8–17,5 g) ve Blasius nalburunlu yarasası (ön kol 43–48 mm). Boyca büyük ve küçük türlerin arasında kaldıklarından ancak kesin ölçümle ya da ekolokasyon seslerinin kaydıyla ayrılırlar. Büyük nalburunlu yarasa 69–83 kHz'de, en güçlü olarak yaklaşık 81 kHz'de ses çıkarır; küçük tür ise 93–111 kHz'de. Ölçmek için yarasa yakalamayın: bu, uzmanların işidir.
Renk
Sırtı kahverengimsi gridir, bazen kızılımsı bir tonu vardır; karnı daha açık, grimsi beyazdır. Kılların dibi açık gridir. Kulaklar ve kanat zarı açık grimsi kahverengidir. Yavrular tek renk gridir.
Renk örnekleri temsilidir. Türü yalnızca renge göre belirlemeyin.
Büyük nalburunlu yarasa her şeyden önce bir mağara yarasasıdır. Gündüzü ve kışı mağaralarda, tünellerde ve diğer yeraltı boşluklarında, bazen de kaya çatlaklarında ve binalarda geçirir. Yayılış alanının kuzeyinde yaz tüneği olarak sıcak çatı aralarını da kullanır. Karma yaprak döken ormanların ve meraların üzerinde, özellikle sığır otlayan yerlerde beslenir. Genellikle 800 m'nin altında yaşar, ama Kafkasya'da 3000 m'ye kadar çıkar. Gürcistan'ın yeraltı alanlarından en çok kayıt, 67 kayıtla, büyük nalburunlu yarasaya aittir. Hem 1999 öncesi kaynaklarda hem de 1999–2024 araştırmalarında geçer. Bazı yıllarda ve mevsimlerde, yarasaların yavru büyüttüğü Ghliana Mağarası'ndaki büyük doğum kolonisine katılır.
Büyük nalburunlu yarasa haritası herkese açık iNaturalist gözlemlerini birleştirir. Bölgeler, bölgelere göre kayıt tablosundan alınır; durum sütunu yeterli kaydı olan bölgeleri kaydı az olan bölgelerden ayırır. Kayıt sayısı gözlem yoğunluğunu yansıtır, popülasyon yoğunluğu değildir. Şimdilik yalnızca bir bölgede yeterli kayıt var: Abhazya.
Veri: Reptiles.ge + iNaturalist · Metodoloji
- Arazi gözlemi
- Aynı yerde birkaç kayıt
- Fotoğraf kaydı
- Kayıt bulunan bölge
Büyük nalburunlu yarasa böcekçildir ve iri böcekleri seçer. Besininin yaklaşık %41'i güvelerden, özellikle baykuş güvelerinden, %33'ü ise gübre böcekleri ve mayıs böcekleri dahil kınkanatlılardan oluşur. Geri kalanı zar kanatlılar, sinekler ve mağara örümcekleridir. İlkbaharda, nisan–haziranda dişiler daha çok kınkanatlı, haziran–ağustosta ise güve yer. Ağustos sonu ve eylülde tipulaları yer ve kış için yağ depolar. Alacakaranlıkta tüneğinden çıkar ve yerden 0,3–6 m yükseklikte uçar. Genellikle doğum tüneğinin yaklaşık 4 km çevresinde avlanır.
Ekimden nisana kadar, sıcaklığın +1 ile +10 °C arasında olduğu mağaralarda ve tünellerde kış uykusuna yatar. Beslenmek ya da tünek değiştirmek için ara sıra, günde bir kez ile 6–10 günde bir kez arasında uyanır. Kış ve yaz tünekleri arasında genellikle 20–30 km yol alır; kaydedilen en uzun hareket 180 km'dir. Çiftleşme çoğunlukla sonbaharda, kısmen de ilkbaharda olur. Yazın dişiler birkaç düzineden yüzlerce bireye kadar varan doğum kolonilerinde toplanır ve çoğu zaman kendi doğdukları yere döner. Her dişi haziran ya da temmuzda tek yavru doğurur. Yavru 7. günde gözlerini açar, 3–4 haftalıkken uçmaya başlar ve yaklaşık 5 haftalıkken tüneği terk eder. Erkekler 2, dişiler 3 yaşında olgunlaşır; bazı dişiler ilk kez ancak beşinci yıllarında ürer. 30 yıla kadar yaşar.
Küresel ölçekte büyük nalburunlu yarasa Asgari Endişe (LC, 2016) kategorisindedir; yine de toplam sayısı azalmakta, bazı yerlerde ise sabit kalmakta ya da toparlanmaktadır. Malta'da yok olmuş, Britanya'da eski yayılış alanının yarısından fazlasından kaybolmuştur. Başlıca tehditler orman ve meraların değişmesi ve parçalanması, böcekleri azaltan pestisitler, iklim değişikliği, rahatsız edilme ve yeraltı tüneklerinin ve çatı aralarının yitirilmesidir. Gürcistan'da 2021 ulusal değerlendirmesine göre Asgari Endişe (LC) kategorisindedir ve popülasyonu sabittir. Zümrüt Ağı'nın öncelikli türlerindendir. Gürcistan'ın mağara yarasalarını en çok insan kaynaklı rahatsızlık, mağaraların tahrip edilmesi ya da başka amaçlarla kullanılması ve ışık kirliliği tehdit eder. Mağaraların yanı sıra yarasaların geceleri beslendiği çevre arazinin de korunması gerekir.
İlgili rehberler
İlgili sayfalarla devam edin
Evet. Gürcistan'ın mağaralarında ve diğer yeraltı alanlarında en sık kaydedilen yarasadır, 67 kaydı vardır. Hem 1999 öncesi eski kaynaklarda hem de son on yılların araştırmalarında geçer. Bazı yıllarda Ghliana Mağarası'ndaki büyük doğum kolonisine de katılır.
Boyuttan. Büyük nalburunlu yarasanın vücudu 5,7–7,1 cm ve ağırlığı 13–34 g'dır; küçüğünkü ise 3,5–4,5 cm ve 5–9 g. Büyüğün ön kolu 45 mm'den uzun, küçüğünkü kısadır. İkisi de kanatlarına sarınarak asılır ve ikisinin de burnunda at nalı biçiminde bir yaprak vardır. Boyca aralarında kalan Akdeniz ve Blasius nalburunlu yarasaları ise ancak ölçümle ayrılır.
Size saldırmaz, ama ona çıplak elle dokunmayın. Yarasa ısırığı çok küçük olabilir ve kolayca gözden kaçar. İnsanların gördüğü yarasaların çoğu kuduz olmasa da kuduz görünüşe bakarak dışlanamaz. Isırık ya da çizikten sonra yeri en az 15 dakika sabun ve suyla yıkayın ve doktora başvurun; acil durumda 112'yi arayın.
Sakin olun ve çocukları ve evcil hayvanları odadan çıkarın. Diğer odaların kapılarını kapatın, dışarıya açılan pencereyi ya da kapıyı ardına kadar açın ve gereksiz ışıkları söndürün. Sonra geri çekilin ve zaman tanıyın: yarasa genellikle çıkışı kendisi bulur. Uçan bir yarasayı yakalamaya çalışmayın.
İri böcekler. Besininin yaklaşık %41'i güvelerden, %33'ü gübre böcekleri dahil kınkanatlılardan oluşur. Bu yüzden sığır otlayan meraların üzerinde avlanmayı sever. Sonbaharda tipulaları yer ve kış için yağ depolar.
Tehdit altında değildir, ama özen ister. Hem küresel ölçekte hem de Gürcistan'ın 2021 ulusal değerlendirmesinde Asgari Endişe (LC) kategorisindedir. Zümrüt Ağı'nın öncelikli türüdür. Bazı Avrupa ülkelerinde sayısı sert biçimde azalmış, Malta'da ise yok olmuştur; bu yüzden mağaralardaki kolonilerini rahatsız etmeyin.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.
