Gürcistan’daki kaplumbağalar

Kaplumbağanın kabuğu vücudunun parçasıdır. Dışarıdan sert bir koruyucu kalkan gibi görünür, ama içeride omurga ve kaburgalarla bağlantılıdır. Kaplumbağa kabuğundan çıkamaz. “Kaplumbağa kabuğundan çıkabilir mi?” sorusunun kısa cevabı hayırdır: bu bir ev değil, vücuttur.

Kabuğun üst bölümüne karapaks denir. Yukarıdan gördüğümüz kalkan budur. Alt bölüm plastrondur — karın tarafındaki kalkan. İkisi birlikte vücudu korur ve türler arasında şekil, yükseklik ve desen bakımından değişir.

Kaplumbağaların dişleri yoktur; besini güçlü çeneleri ve boynuzsu gagalarıyla keser ya da koparırlar. Kara kaplumbağalarında yürümeye uygun daha güçlü, sütun gibi bacaklar olur. Tatlısu kaplumbağalarında çoğu zaman perdeli ayaklar vardır; deniz kaplumbağalarının uzuvları ise yüzgeç gibidir. Bu farklar yaşam biçimiyle bağlantılıdır, ancak tek bir işaret türü belirlemek için her zaman yeterli değildir.

“Kaplumbağa ne yer?” sorusunun tek bir evrensel cevabı yoktur. Beslenme türe, yaşa ve çevreye bağlıdır. Kara kaplumbağaları çoğu zaman bitkisel besin yer — otlar, yapraklar, çiçekler ve yumuşak bitkiler. Bu, bütün türlerin aynı şekilde beslendiği anlamına gelmez.

Tatlısu kaplumbağaları genellikle daha çeşitli besin kullanır: omurgasızlar, küçük su hayvanları, leş veya bitkisel madde — türe ve yaşa bağlı olarak. Deniz kaplumbağalarında da diyet farklıdır: bazıları denizanalarıyla, bazıları deniz çayırları veya başka deniz canlılarıyla ilişkilidir. Doğadaki yabani kaplumbağayı beslemek gerekmez ve zarar verebilir.

Kaplumbağanın ömrü tek bir sayıyla anlatılamaz. Tür, boyut, çevre, besin, yırtıcılar, hastalıklar ve hayvanın doğada mı yoksa insan bakımı altında mı yaşadığı buna etki eder. Birçok kaplumbağa uzun yaşamla ilişkilendirilir, ama bu her kaplumbağanın 100 yıl yaşadığı anlamına gelmez.

Büyük kara kaplumbağaları ve bazı deniz kaplumbağaları çoğu zaman daha uzun yaşamla ilişkilidir; küçük türler veya daha riskli ortamlarda yaşayanlar çok daha kısa yaşayabilir. Belirli bir tür için genel bir efsane yerine tür profiline, güvenilir bilimsel kaynağa veya koruma değerlendirmesine dayanmak daha doğru olur.

Kaplumbağalar yumurtlayan hayvanlardır. Kaplumbağa üremesi şu anlamda karayla bağlantılıdır: kaplumbağa yumurtaları suda bırakılmaz. Tatlısu kaplumbağaları ve deniz kaplumbağaları da yumurtlamak için kıyıya veya karaya çıkar.

Dişi toprakta bir yuva kazar, yumurtaları bırakır ve üzerini kapatır. Kuluçka süresi, yuva yeri ve yumurta sayısı türlere göre değişir; bu yüzden tek bir sayı bütün kaplumbağalar için doğru olmaz. Yavrular yuvadan kendi başlarına çıkar ve uygun ortama yönelir. Gürcistan türleriyle ilgili ayrıntılar yalnızca profil veya kaynak açıkça belirttiğinde kullanılmalıdır.

Gürcistan’ın yerli kaplumbağaları mahmuzlu kara kaplumbağası, Avrupa bataklık kaplumbağası ve Hazar kaplumbağasıdır. Bunlardan mahmuzlu kara kaplumbağası Gürcistan Kırmızı Listesi’nde Hassas (VU) olarak yer alır. Bu tür ve genel olarak yabani kaplumbağalar için önemli sorunlar habitat kaybı, sulak alan ve kıyı değişimleri, yollarda ölüm ve bireylerin doğadan alınmasıdır.

Yabani kaplumbağalar eve götürülmemeli ve başka yere taşınmamalıdır. Bu hem hayvana hem de yerel popülasyonlara zarar verebilir. Kırmızı yanaklı su kaplumbağası Gürcistan’da getirilmiş bir türdür. Evcil bir kırmızı yanaklıyı doğaya bırakmak çözüm değildir: yeni bir popülasyon oluşturabilir, yerli tatlısu kaplumbağalarıyla rekabete girebilir ve ekosistemi etkileyebilir. Hukuki taraf önemliyse güncel resmî kaynak kontrol edilmelidir.