Şahin fırsatçı bir yırtıcıdır. Ana besini çoğu zaman küçük memeliler, özellikle fare benzeri kemirgenlerdir; bunun yanında kuşlar, sürüngenler, amfibiler ve büyük böcekler de yakalar. Bazen leşle de beslenir. Avlanırken çoğu zaman ağaçta, direkte veya başka yüksek bir noktada oturup yeri izler. Açık yamaçlarda geniş kanatlarıyla sık sık daireler çizerek uçar.
Şahin
Buteo buteo
Sesi dinle
Close to wildlife
Şahin, oldukça kısa kuyruklu, orta boy ve geniş kanatlı bir yırtıcı kuştur. Tüy rengi çok değişkendir: bazıları neredeyse tamamen koyu kahverengi, bazıları ise çok daha açıktır. Gürcistan’da yıl boyu yerleşiktir, ancak göç ve kış dönemlerinde ek bireyler de görülür. En sık arı şahini, kızıl şahin veya paçalı şahinle karıştırılabilir. Kartal değildir.
Temel bilgiler bir bakışta
- Uzunluk
- 40–58 cm
- Beslenme
- Küçük memeliler
- Gürcistan’daki durum
- Yerleşik, göçmen, kış ziyaretçisi
- Yaşam alanı
- Orman kenarı ve açık arazi
- Familya
- Accipitridae
- Koruma
- Asgari endişe
Şahin (Buteo buteo), atmacagiller familyasından (Accipitridae) orta boy bir yırtıcı kuştur. Gürcistan’da yıl boyu yerleşiktir; ayrıca geçiş göçü ve kışlama dönemlerinde de görülür. Tür düzeyinde vücut uzunluğu yaklaşık 40–58 cm, kanat açıklığı ise yaklaşık 109–140 cm’dir. İnsanlar için doğrudan tehlike oluşturmaz. IUCN şahini Least Concern olarak listeler. 2024 Gürcistan kuşları listesinde de ulusal LC statüsüne sahiptir. Halk arasında bazen “adi kartal” olarak da anılır, ancak şahin kartal değildir: Buteo cinsine aittir.
Tanıma
Şahin nasıl tanınır
Şahin, oldukça kısa kuyruklu, orta boy ve geniş kanatlı bir yırtıcı kuştur. Tüy rengi çok değişkendir: bazıları neredeyse tamamen koyu kahverengi, bazıları ise çok daha açıktır. Gürcistan’da yıl boyu yerleşiktir, ancak göç ve kış dönemlerinde ek bireyler de görülür. En sık arı şahini, kızıl şahin veya paçalı şahinle karıştırılabilir. Kartal değildir.
Şahinin vücut uzunluğu yaklaşık 40–58 cm, kanat açıklığı yaklaşık 109–140 cm’dir. Ağırlığı çoğu zaman yaklaşık 800–1200 g’dır. Dişi genellikle erkekten büyüktür. Baş yuvarlak, gaga görece kısa, kanatlar geniş, kuyruk ise orta veya kısadır. Alt kanatta çoğu zaman belirgin koyu bir bilek lekesi görülür. Tüy rengi özellikle değişkendir: neredeyse koyu kahverengiden çok açık formlara kadar uzanır. Erkek ve dişiyi yalnızca renge bakarak ayırmak zordur.
Şahinin birkaç formu vardır. Bozkır şahini (Buteo buteo vulpinus) genellikle daha küçük ve çeviktir, çoğu zaman daha kızılımsı renktedir. Sonbaharda Batum göç koridorundan büyük sayıda geçen form budur. Sıkça B. b. menetriesi adıyla anılan Kafkasya formu bazı rehberlerde daha büyük ve görece açık renkli bir kuş olarak anlatılır. Genç bireylerin alt tarafı çoğu zaman daha çizgili veya pullu desenlidir. Doğada alt türü kesin belirlemek her zaman kolay değildir, bu nedenle saha tanımında tür düzeyi daha güvenilirdir.
Arı şahini (Pernis apivorus) şahine benzeyebilir, ancak daha uzun kuyruğu, görece küçük güvercin benzeri başı ve uçuşta daha düz kanatları vardır. Kızıl şahin (Buteo rufinus) çoğu zaman daha açık veya daha kızılımsıdır, bacakları daha uzundur ve kuyruğu çoğu zaman koyu uç bantlı açıktır. Paçalı şahin (Buteo lagopus) Gürcistan’da başlıca göç ve kış dönemlerinde görülür. Sıkça koyu uç bantlı beyaz kuyruğu vardır ve bacakları tüylerle kaplıdır. Kaya kartalı (Aquila chrysaetos) şahinden çok daha büyüktür; atmaca (Accipiter nisus) ise uzun kuyruklu ve kısa geniş kanatlı olarak çok daha küçüktür.
Şahin insanlar için doğrudan tehlike oluşturmaz. Elinize almayın: güçlü pençeleriyle yaralayabilir. Gürcistan’da yol kenarında, çayırda veya orman kenarında görülen orta boy kahverengi yırtıcı çoğu zaman kartal değil şahindir.
Şahin Gürcistan’da yıl boyunca bulunur, mevsimsel göçe katılır ve kışın da kalır. Yarı açık ortamları tercih eder: orman kenarları, ağaçlı yamaçlar, çayırlar, kırsal alanlar ve açık alanda avlanabildiği etekler. Sonbaharda özellikle etkileyici geçiş Batum göç koridorunda doğrulanmıştır. Sakhalvasho ve Shuamta gözlem noktalarından her yıl çok sayıda bozkır şahini (B. b. vulpinus) sayılır. Uzun dönemli verilere göre bir sezonda ortalama yüz binlerce birey geçer; zirve çoğunlukla eylül sonu ve ekim başındadır. Bu sayılar göçmen akışı ilgilendirir, Gürcistan’daki üreyen popülasyonun sayısını değil. Bu sayfada bölge ve belediyelere göre tam yayılış haritası yoktur.
Şahin gündüz aktiftir. Tipik sesi keskin, uzayan ve bazen kedi miyavlamasına benzeyen “pii-au” çağrısıdır. Uçarken geniş kanatlarını bazen hafif V biçiminde tutar. Avlanırken çoğu zaman uzun süre bir yerde oturur ve sonra hızla avın üzerine iner; bazen havada asılı kalmayı da kullanır. Yuvayı ağaçta veya bazen kayada, dallardan yapar. Tür düzeyinde kuluçkada çoğu zaman 2–4 yumurta vardır, ancak bu veriler geniş yayılıştandır ve özel olarak Gürcistan yuvalarına ait bir çalışma değildir. Gürcistan’da tür üreyen yerleşiktir. Sonbaharda Batum koridorundan özellikle büyük sayıda bozkır formu geçer, kışın ülkede bulunduğu da doğrulanmıştır.
IUCN’ye göre şahin küresel olarak Least Concern durumundadır. 2024 Gürcistan kuşları listesinde de ulusal LC statüsüne sahiptir. Şahin Gürcistan’ın 2014 Kırmızı Listesi’nde yer almaz. Gürcistan popülasyonunun genel eğilimi bu sayfada ayrıca değerlendirilmemiştir. Batum göç koridorundaki uzun dönemli sayımlar göçmen kuşları gösterir, Gürcistan’ın üreyen popülasyonunun durumunu değil. Batum koridorunda yırtıcı kuşlara yasadışı ateş edilmesi belgelenmiş bir baskıdır. Yabani şahini yakalamayın.
Close to wildlife · Nika Kerdikoshvili · Giorgi Makharadze · Nika Melikishvili · Wowan1978 · Charles J. Sharp · VezeIvan · Yerpo · Lukasz Lukasik · Marek Szczepanek
İlgili rehberler
İlgili sayfalarla devam edin
Evet. Şahin (Buteo buteo) Gürcistan’da doğrulanmış bir türdür. 2024 listesine göre yıl boyu yerleşiktir; ayrıca göç ve kış dönemlerinde de görülür.
Şahin yıl boyunca orman kenarlarında, ağaçlı yamaçlarda, çayırlarda ve kırsal alanlarda görülebilir. Sonbaharda Batum göç koridorundan özellikle büyük sayıda geçer. Başlıca gözlem alanlarından biri Sakhalvasho ve Shuamta çevresidir.
Hayır. Şahin (Buteo buteo) kartal değildir. Buteo cinsine aittir; kartallar ise Aquila dahil başka cinslere aittir. Resmi Gürcü adı ჩვეულებრივი კაკაჩა’dır. Halk adı “adi kartal” çoğu zaman boyutu ve süzülen silueti nedeniyle kullanılır, ancak taksonomik olarak yanlıştır.
Orta boya, geniş kanatlara, görece kısa kuyruğa ve alt kanatta sıkça görülen koyu bilek lekesine dikkat edin. Renk çok değişkendir, bu yüzden yalnızca renge dayanmak güvenilir değildir. Arı şahininin kuyruğu daha uzun ve başı görece küçüktür; kartallar ise genellikle çok daha büyüktür.
Şahinin vücut uzunluğu yaklaşık 40–58 cm, kanat açıklığı yaklaşık 109–140 cm’dir. Ağırlığı çoğu zaman 800–1200 g aralığındadır. Bozkır formu genellikle görece daha küçüktür.
Şahin esas olarak küçük memelilerle beslenir, ancak başka küçük omurgalıları ve omurgasızları da yakalar.
Şahin Gürcistan’da yıl boyunca görülür. Sonbaharda Batum göç koridorunda özellikle büyük geçiş kaydedilir; zirve çoğunlukla eylül sonu ve ekim başındadır.
Şahin insanlar için zararsızdır, eğer rahatsız edilmez ve ele alınmazsa. IUCN’ye göre küresel olarak Least Concern durumundadır; 2024 Gürcistan kuşları listesinde de ulusal LC statüsüne sahiptir. Gürcistan’ın 2014 Kırmızı Listesi’nde yer almaz. Yabani şahini yakalamayın.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.
Haberler
İlgili haberler
Kuşlar
Ermenistan’da elektrik hatlarında 252 kuş öldü, çoğu Şirak’ta
Ermenistan’da yaklaşık 114 km orta gerilim hattı boyunca yapılan pilot araştırmada elektrik çarpmasıyla ölmüş 252 kuş bulundu. Çoğu kargagiller ile küçük ve orta boy yırtıcılardı; 228’i sonbahar göçünde, Gürcistan’a komşu Şirak’ta bulundu.
Yazıyı oku
Kuşlar
Batumi’de bir günde 239.735 yırtıcı: kara çaylak ve kartal rekorları
Bir haftalık soğuk yağmurların ardından Batumi darboğazı, sayım tarihinin ikinci en büyük gününü kaydetti. Kara çaylak ve büyük kartallar yeni rekorlar kırdı.
Yazıyı oku
Kuşlar
Batumi’de bir günde yaklaşık 19.300 yırtıcı kuş sayıldı
Yağmur ve sisin ardından Batumi koridoru sezonun ilk 10.000’lik gününü kaydetti. Toplamda yaklaşık 19.300 kuş sayıldı.
Yazıyı oku
