İçeriğe geç
ReptilesReptiles
Böcekler2 dk okuma5 görüntülenme

Vaşlovani’de iki yeni parazitoit arı türü tanımlandı

Gürcü entomologlar Vaşlovani’de 43 enkirtid türü kaydetti. Bunlardan ikisi, Anagyrus kvesitadzei ve Anagyrus maro, bilim için yeni; yedisi ise Gürcistan’da ilk kez bulundu.

Mijniskuri yakınında Alazani Nehri ve kil tepeler, Vaşlovani Milli Parkı, Nisan 2018. Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
Mijniskuri yakınında Alazani Nehri ve kil tepeler, Vaşlovani Milli Parkı, Nisan 2018. Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Fotoğraf: Anri137 · Wikimedia Commons · მიჯნისყური, ვაშლოვანის ეროვნული პარკი · 29 Nisan 2018

11 Mart 2026’da Zootaxa dergisi Vaşlovani’nin enkirtidleri üzerine bir çalışma yayımladı. Enkirtidler, başka böceklerin vücudunda gelişen küçücük arılardır. Makalenin yazarları George Japoshvili ve Meri Salakaia, iki yeni tür tanımlıyor ve Gürcistan’ın enkirtid listesini 252 türe çıkarıyor.

Ne tanımlandı?

Makale 11 Mart 2026’da Zootaxa dergisinde (cilt 5768, sayı 3) yayımlandı. Yazarları, Telavi’deki Omurgasızlar Araştırma Merkezi’nden George Japoshvili ile Gürcistan Tarım Üniversitesi Entomoloji Enstitüsü’nden Meri Salakaia. Vaşlovani’de 25 cinse ait 43 enkirtid (Encyrtidae) türü kaydettiler.

İki tür bilim için yeni: Anagyrus kvesitadzei ve Anagyrus maro. İkisini de Japoshvili tanımladı ve ikisi de Anagyrus cinsine ait. Ayrıca Monstranusia cinsi ve dokuz tür Kafkasya’da, yedi tür de Gürcistan’da ilk kez kaydedildi. Bu çalışmayla Gürcistan’dan bilinen enkirtid sayısı 252’ye ulaşıyor.

Anagyrus fusciventris, aynı cinsin başka bir türü, Yeni Zelanda, Şubat 2019. Vaşlovani’nin yeni türlerinden biri değil. iNaturalist, CC BY-SA 4.0.
Anagyrus fusciventris, aynı cinsin başka bir türü, Yeni Zelanda, Şubat 2019. Vaşlovani’nin yeni türlerinden biri değil. iNaturalist, CC BY-SA 4.0. Fotoğraf: Robert Briggs · iNaturalist · კატიკატი, ახალი ზელანდია · 19 Şubat 2019

Enkirtidler nedir?

Enkirtidler, kalsid arılarının bir familyasıdır. Parazitoittirler: dişi yumurtasını başka bir böceğin içine bırakır, larva konağın içinde büyür ve sonunda onu öldürür. Başlıkta bu yüzden parazitoit arı deniyor, ama yuva yapan ve sokan arılarla pek ortak yanları yok.

Yaprak üzerinde Anagyrus orbitalis, Valensiya Özerk Topluluğu, İspanya, Eylül 2021. iNaturalist, CC BY 4.0.
Yaprak üzerinde Anagyrus orbitalis, Valensiya Özerk Topluluğu, İspanya, Eylül 2021. iNaturalist, CC BY 4.0. Fotoğraf: Katja Schulz · iNaturalist · ვალენსიის რეგიონი, ესპანეთი · 9 Eylül 2021

Anagyrus türleri çoğunlukla unlu bitlerin parazitoitidir. Bunlardan biri, Anagyrus pseudococci, üretim tesislerinde çoğaltılıp bağ unlu biti ve turunçgil unlu bitine karşı salınıyor. Her konağa tek yumurta bırakır, larva da içeride gelişir. Vaşlovani’nin iki yeni türünün hangi böceklerde geliştiğini makalenin özeti söylemiyor.

Nerede ve nasıl toplandılar?

Vaşlovani, Gürcistan’ın en kurak köşelerinden biridir: burada kil badlandlar, yarı çöl ve seyrek orman var. Makalenin anahtar kelimelerinde Mijniskuri ve Datvis Khevi, yarı çöl habitatı ve Malaise tuzağı geçiyor. Özette bu yerler ve toplama tarihleri hakkında ayrıntı yok.

Usakhelo seyir noktasından kil badlandlar, Vaşlovani Milli Parkı, Ekim 2023. Wikimedia Commons, CC BY 4.0.
Usakhelo seyir noktasından kil badlandlar, Vaşlovani Milli Parkı, Ekim 2023. Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Fotoğraf: Jelger Groeneveld · Wikimedia Commons · უსახელო, ვაშლოვანის ეროვნული პარკი · 3 Ekim 2023

Malaise tuzağı, uçan böcekleri yukarıya, bir toplama kavanozuna yönlendiren çadır biçiminde bir ağdır. Gece gündüz çalıştığı için gözle kimsenin fark etmeyeceği küçücük arıları da yakalar. Bu örneklerin ayıklanması uzun sürer, çünkü tek bir kavanozda binlerce farklı böcek olabilir.

Dicarnosis erythrocephala, başka bir cinsten bir enkirtid, Arizona, ABD, Nisan 2021. iNaturalist, CC BY 4.0.
Dicarnosis erythrocephala, başka bir cinsten bir enkirtid, Arizona, ABD, Nisan 2021. iNaturalist, CC BY 4.0. Fotoğraf: Jake Nitta · iNaturalist · გლენდეილი, არიზონა, აშშ · 29 Nisan 2021

Neler hâlâ bilinmiyor?

Makalenin tam metni ücretli, bu yüzden bu haber yalnızca özete dayanıyor. Yeni türlerin adlarının neye gönderme yaptığı, tip örneklerin tam olarak nerede bulunduğu ve diğer Anagyrus türlerinden nasıl ayrıldıkları bilinmiyor. Fotoğraflarda yeni türler yok: ikisi aynı cinsin başka türlerini, biri de başka bir cinsten bir enkirtidi gösteriyor.

Vaşlovani’de bir kil sırtının eteğinde seyrek orman ve çayır, Mayıs 2019. Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
Vaşlovani’de bir kil sırtının eteğinde seyrek orman ve çayır, Mayıs 2019. Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Fotoğraf: Anri137 · Wikimedia Commons · ვაშლოვანის ეროვნული პარკი · 11 Mayıs 2019

Vaşlovani son dönemde birkaç yeni tür verdi: kısa süre önce burada üç yeni örümcek türü tanımlandı. Buradaki küçük böcek çalışmaları hâlâ pek çok yenilik getiriyor. Gürcistan’ın böcekleri böcekler bölümünde, bölgenin hayvanları da Kaheti faunasında.

Okumaya devam edin

İlgili haberler

Tüm haberler