“Lukhuma” öldürüldü: GPS vericili sakallı akbaba doğaya dönüşünün ardından vuruldu
Dört aylık tedavinin ardından Pankisi Vadisi’nde doğaya bırakılan sakallı akbaba, Ahmeta’da kurşun yaralarıyla bulundu. Tiflis Hayvanat Bahçesi’ne götürüldükten kısa süre sonra öldü.
Gürcistan Tarım Üniversitesi’nin kliniği Veterinarium’a göre, haziranda Pankisi Vadisi’nde bulunan sakallı akbaba Lukhuma dört ay tedavi edildi ve ekimde GPS vericisiyle doğaya bırakıldı. Vericinin ilk sinyalinden iki gün sonra Ahmeta’da yaralı bulundu. Kuş, kurşun yaraları nedeniyle öldü. Kliniğin tahminine göre Gürcistan’da yalnızca 20–25 çift sakallı akbaba yaşıyor.
Lukhuma’ya ne oldu?
Bir sakallı akbaba (Gypaetus barbatus) yavrusu haziran sonunda Pankisi Vadisi’nde bulundu. Güçsüz düşen kuş artık uçamıyordu, bu yüzden Tiflis’e getirildi. Onu bulanlar adını Lukhuma koydu. Tedavisi ve uzun rehabilitasyonu Gürcistan Tarım Üniversitesi’nin kliniği Veterinarium’da yapıldı. Kliniğe göre Lukhuma’yı kurtarmak için dört ay boyunca 15 kadar kişi çalıştı.
Haberi klinik duyurdu, 3 Kasım’da da Metronome ve Sputnik Gürcistan yayımladı. Kliniğin özgün paylaşımını 4 Kasım itibarıyla bulamadık, bu nedenle metin bu iki habere dayanıyor. İkisi de kliniğin aynı açıklamasını aktarıyor.
Doğaya nasıl döndü ve sonra ne oldu?
İyileşen Lukhuma ekimde Pankisi Vadisi’ndeki Tbatana’da doğal ortamına bırakıldı. Kaynaklar kesin günü vermiyor. Bırakılmadan önce Luka Tkemaladze ve Lekso Gavashelishvili, hareketlerini izlemek için kuşa bir GPS vericisi taktı.
Kliniğin açıklamasına göre vericinin ilk sinyali açıklamadan üç gün önce geldi. Açıklamadan bir gün önce ise Lukhuma, Kaheti’deki Ahmeta’da yaralı ve bitkin halde bulundu. Çevre Denetim Dairesi kuşu Tiflis Hayvanat Bahçesi’ne götürdü. Derin kurşun yaraları kanamaya yol açtı ve kuş getirildikten kısa süre sonra öldü.
Tek bir kuşun kaybı neden bu kadar büyük?
Kliniğin tahminine göre Gürcistan’da yalnızca 20–25 çift sakallı akbaba yaşıyor. Klinik, böylesine küçük bir popülasyon için “her bir kuşun kaybının ağır bir darbe” olduğunu yazıyor. Gürcistan hükümetinin 2014 tarihli Kırmızı Listesi sakallı akbabayı hassas (VU) olarak sınıflandırıyor, 2024 tarihli kuş listesi ise onu Gürcistan için NT olarak değerlendiriyor. Kırmızı Liste’nin neden güncellenmediğini, Devlet Denetim raporunu ele alan 28 Ekim tarihli haberimizde yazmıştık.
Sakallı akbaba büyük bir kuştur: kanat açıklığı 2,3–2,9 metreye ulaşır. Ölü hayvan kalıntılarıyla, çoğunlukla kemiklerle beslenir. Kayalık dağ vadilerinde yaşar, Gürcistan’da yıl boyu kalır ve burada ürer. Klinik, sakallı akbabanın büyükbaş hayvanlar, kümes hayvanları ya da diğer çiftlik hayvanları için tehlike oluşturmadığını açıklıyor. Lukhuma insanlara da yaklaşmamıştı.
Neler bilinmiyor?
Kaynaklarda Lukhuma’yı kimin vurduğu ve soruşturma başlatılıp başlatılmadığı yazmıyor. Resmî bilgi çıkana kadar bu sorulara yanıt veremiyoruz. Yaralı kuşun Ahmeta’nın tam olarak neresinde bulunduğu da belirtilmiyor. Sputnik’in ilk paragrafında Pankisi Vadisi, kliniğin alıntısında ise Ahmeta geçiyor.
Bu sonbahar Batum’dan da av ihlali haberleri geldi: AFP’ye göre sezonun ilk ayında bölgede 39 av ihlali kayda geçti. Sakallı akbabanın yaşamı, beslenmesi ve yayılışı hakkında daha fazlası profilinde, diğer kuşlar ise kuşlar sayfasında.
