Çalışmada bu türün neyle beslendiği belirtilmiyor.
İnsan için risk
ZararsızTıbbi zehir riski yok
Tıbbi açıdan önemli zehir yok. Yine de ellemeyin — izleyin ve olduğu yerde bırakın.
D. saxicola kompleksinde aday kayalık kertenkele; Ertso popülasyonu alttürdür, ayrı tür değil — renk yetmez.
Temel bilgiler bir bakışta
- Yaşam alanı
- B–orta Büyük Kafkasya
- Zehir
- Yok
- Statü
- Aday
- Familya
- Lacertidae
Brauner kaya kertenkelesi (Darevskia brauneri), Büyük Kafkasya’nın batı ve orta kesimleriyle ilişkilidir. Bu tür Gürcistan’da kaydedilmiştir ve zehirli değildir. Ancak Gürcistan’ın 2026 tarihli kontrol listesinde, ayrı bir tür sayılıp sayılmayacağı sorusu hâlâ açık bırakılmıştır. Çalışmada Mestia, Manshura Nehri, Martvili, Ertso Gölü, Enguri ve Tekhuri nehir havzaları ile Lebarde anılır. Kuzeybatı Gürcistan da D. b. myusserica ile bağlantılı olarak anılır. Bu liste, kertenkelenin Gürcistan’daki kayıtlarında hangi yerlerin geçtiğini gösterir. Ancak yalnızca rengine ya da tek bir fotoğrafa bakarak benzer görünen her kertenkeleyi Darevskia brauneri olarak tanımlamak mümkün değildir. Bu kertenkele D. saxicola grubuna dahildir. Ayrı bir tür olarak kabul edilmesi yaygındır, fakat çalışma temkinli davranır: onunla D. saxicola ve D. szczerbaki arasındaki sınırların nereden geçtiği, nerelerde karşılaştıkları ve özelliklerinin yerden yere nasıl yavaş yavaş değiştiği henüz tam olarak incelenmemiştir. Ertso yakınlarında tanımlanan D. arribasi, bu çalışmada ayrı bir tür sayılmaz ve D. b. arribasi olarak kalır.
Tanıma
Brauner kayalık kertenkelesi nasıl tanınır
Brauner kaya kertenkelesini tanımaya çalışırken önce onu nerede gördüğünüzü dikkate alın: Büyük Kafkasya’nın batısında mı, orta kesiminde mi? Çalışmada özellikle Mestia/Manshura, Martvili ve Ertso’dan söz ediliyor. Renk yalnızca yardımcı bir ipucudur. Yakın akraba D. saxicola grubundaki kertenkelelerde pul özellikleri, vücut boyutları ve oranları ile genetik araştırmalarla belirlenen gruplar her zaman birbiriyle örtüşmez. Bu yüzden yalnızca fotoğrafa bakarak hızlı bir sonuca varırken temkinli olmak gerekir.
Kaynakta Gürcistan için ağırlıklı olarak Büyük Kafkasya’nın batı ve orta kesimleri belirtiliyor.
D. saxicola tür grubuna dahildir. Bu grupta hangilerinin ayrı birer tür olduğunu belirlemek her zaman kolay değildir.
Çalışmada Ertso’daki “arribasi” hâlâ ayrı bir tür olarak değil, D. b. arribasi olarak kabul ediliyor.
Karşılaştırma yaparken baştaki pullar ve anüsün önündeki pul plakaları genel renkten daha önemlidir.
Fotoğrafta yalnızca sırt rengi görünüyorsa yanıtta Darevskia sp. yazmak veya türün yalnızca tahminen belirlendiğini belirtmek daha doğru olur.
Kaynaklar, Brauner kaya kertenkelesini Gürcistan’da Büyük Kafkasya’nın batı ve orta kesimleriyle ilişkilendiriyor. Özellikle Mestia ve Manshura Nehri belirtiliyor; çalışmada bunlarla ilgili bir görsel ve barkodlar yer alıyor. Martvili, Ertso Gölü, Enguri ve Tekhuri nehir havzaları ile Lebarde ise en yakın genetik diziler ele alınırken anılıyor. D. b. myusserica, Gürcistan’ın kuzeybatısı için anılıyor. Kafkas kaya kertenkelelerinin nerede yaşayabileceğine dair genel bir düşünceye dayanarak bu yerlerin dışında da bulunduğunu varsaymamak gerekir. Bir arazi kaydı için en yararlı bilgiler tam konum, biliniyorsa deniz seviyesinden yükseklik ve çevrenin tanımıdır. Özellikle başın ve anüsün önündeki bölgenin görüldüğü eksiksiz bir fotoğraf dizisi de yararlıdır.
Bu sayfa için kullanılan kaynaklar, Brauner kaya kertenkelesinin Gürcistan’da yılın ve günün hangi zamanlarında aktif olduğunu ya da nasıl beslendiğini ayrı olarak açıklamıyor. Bu yüzden burada türü tanımak için davranışları kullanılmıyor. Bir gözlem sırasında kertenkelenin nerede görüldüğünü, bulunduğu yüzeyin veya çevrenin nasıl olduğunu ve pul özelliklerini karşılaştırmaya elverişli fotoğraflar bulunup bulunmadığını kaydetmek iyi olur. Bu bilgiler olmadan türü yalnızca hareketlerine, duruşuna veya rengine bakarak güvenilir biçimde belirlemek mümkün değildir.
D. brauneri şimdilik ayrı bir tür olabileceği düşünülen bir canlıdır. saxicola grubundaki farklı formların birbirinden ne kadar ayrı olduğu, nerelerde karşılaştıkları ve yakın formlar arasındaki sınırların nereden geçtiği henüz tam olarak doğrulanmamıştır. “Aday tür” bir tehdit kategorisi değildir; IUCN’nin veya Gürcistan Kırmızı Listesi’nin değerlendirmelerini değiştirmez. Gürcistan’da bulunduğuna dair kayıtlar vardır, ancak bu belirsizlik nedeniyle burada doğrulanmamış bir tehdit düzeyi belirtilmemiştir.
İlgili rehberler
İlgili sayfalarla devam edin
Quiz
Sırada: bu hangi kertenkele?
Brauner kayalık kertenkelesi, Gürcistan kertenkele quiziinde. On saha fotoğrafı, dört ad — göz alıştırması, saha tanısı değil.
Sorular
Sık sorulan sorular
Hakkında en önemli soruların kısa yanıtları: Brauner kayalık kertenkelesi.
Evet, bilimsel çalışmada Gürcistan’dan bildiriliyor. Ancak ayrı bir tür sayılıp sayılmayacağı henüz kesinleşmiş değil. Bu yüzden bu sayfada temkinli bir ifade kullanıyoruz: Gürcistan’da kaydedildiğine dair kayıtlar var, ancak saxicola grubundaki türler arasındaki kesin sınırlar henüz net değil.
Büyük Kafkasya’nın batı ve orta kesimleri, Mestia ve Manşura Nehri anılıyor. Verilerde Martvili de yer alıyor. D. b. myusserica için ayrıca Ertso Gölü, Enguri ve Tehuri nehir havzaları, Lebarde ve kuzeybatı Gürcistan belirtiliyor.
Önce fotoğrafın nerede çekildiğini dikkate alın. Ardından başın, yanların ve kuyruğun altındaki açıklığın hemen önündeki bölgenin net görünüp görünmediğini kontrol edin. Yalnızca renge bakarak onları ayırt edemezsiniz: saxicola grubundaki formlar birbirine benzer. Çalışmada da pulları, vücut ölçüleri ve oranları karşılaştırılmıştır.
Bu sayfadaki temel ayrım, bunların nasıl gruplandırıldığıyla ilgili: D. brauneri saxicola grubuna giriyor; Ertso yakınlarında tanımlanan “arribasi” ise söz konusu çalışmada bir alt tür olarak kabul ediliyor. Onları D. saxicola ve D. szczerbaki türlerinden ayırt etmek için yalnızca renk yeterli değil.
Hayır. Bu atlasta tür zararsız olarak belirtiliyor ve bu sayfada zehirli sayılmıyor.
Fotoğraftaki renk, ışığa ve fotoğrafın kalitesine de bağlıdır. Birbirine yakın Darevskia türleri görünüşte benzer. Onları ayırt etmek için pullarının özellikleri, vücut ölçüleri ve şekilleri, bulundukları yer ve genetik veriler karşılaştırılır. Bu yüzden renk yalnızca ilk ipucudur; kesin bir sonuca varmak için yeterli değildir.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Iankoshvili & Tarkhnishvili 2021 — Georgian herpetofauna records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.
