Rioni’de rekor gece: bir gecede 117 yavru mersin balığı
Rioni’de bir gecede bu kadar çok yavru mersin balığı daha önce hiç yakalanmamıştı. Ekip 2026’da önceki sekiz yılın toplamından daha fazla mersin yakaladı.
Fauna & Flora ve yerel ortaklarının araştırma ekibi Rioni Nehri’nde tek bir gecede 117 yavru mersin balığı yakaladı. Kuruluş bu rekoru 13 Ekim 2026’da duyurdu. Her balıktan DNA örneği alındı, balıklar ölçüldü ve nehre geri bırakıldı. Yavru mersinler, Rioni’de mersin balıklarının hâlâ ürediğini gösteriyor.
Rioni’de ne oldu?
Fauna & Flora, Rioni’nin mersin balıklarını kurtarmak için 2017’den beri çalışıyor. Ekibi nehirde ilkbahar başından sonbahara kadar, çoğu zaman gece yarısından sonrasına kadar çalışıyor. Böyle gecelerden birinde 117 yavru mersin yakaladı. Kuruluş bunu rekor olarak niteliyor. Gecenin tarihi belirtilmiyor.
Rekor gece, bütün bir yılın parçası. Ekip 2026’da önceki sekiz yılın toplamından daha fazla mersin yakaladı. Son aylarda başka gecelerde de onlarca yavru kaydedildi. Her balıktan DNA örneği alındı, balıklar ölçüldü ve zarar görmeden nehre bırakıldı.
Yavrular yalnızca birkaç santimetre boyunda. Gövdeleri kaygan ve keskin dikenlerle kaplı. Tuhaf görünüyorlar, ama araştırmacılar için her biri değerli bir bulgu.
Yavrular neden bu kadar önemli?
Nehirde bulunan yavru mersin, yumurtlamanın kanıtıdır. 2018 başında, bir pilot proje sırasında ekip Gürcistan mersinleri üzerine ilk temel araştırmayı yaptı. O dönem Rioni mersinleri hakkında, Tuna ve Garonne mersinlerine kıyasla çok az şey biliniyordu. Mersinlerin Rioni’de hâlâ üreyip üremediği bile belirsizdi.
İlk yanıt aynı pilot sırasında geldi. Ekip minik bir yavru uzun burunlu mersin (Acipenser stellatus) yakaladı. Türün Latince adı stellatus (“yıldızlı”), yetişkin balığın yanlarındaki yıldız benzeri lekelerden gelir.
2020’de, bir aydan kısa sürede Rioni’de iki şip mersini (Acipenser nudiventris) yakalandı. O zamana kadar birçok kişi bu türü tükenmiş sayıyordu. İki balık da yavruydu, her birinin yaşı üç yıldan az tahmin edildi. Bu, şip mersininin Rioni’de hâlâ üreyebileceğini düşündürdü.
Genetik çalışmalar bugün Rioni’de en az üç türün yumurtladığını gösteriyor: Rus mersini (Acipenser gueldenstaedtii), uzun burunlu mersin ve şip mersini. Ayrıntılar için Rioni’deki yeni koruma alanı hakkındaki yazımıza bakın.
Türü kim belirliyor?
Yakalanan her mersinden alınan örnek, genetik analiz için İlia Devlet Üniversitesi’ne gidiyor. Analiz türün belirlenmesine yardım ediyor ve Rioni’de hangi mersinlerin hayatta kaldığını gösteriyor. Üniversiteden Tamar Beridze, Gürcistan nehirlerinde hangi türlerin yaşadığını anlamak için çevresel DNA (eDNA) örneklerini de inceliyor.
Veri toplayanlar arasında balıkçılar da var. İzleme ekibi nehirde düzenli devriye geziyor ve balıkçılardan yakaladıkları mersinleri bildirip serbest bırakmalarını, yalnızca yasal yöntemlerle avlanmalarını ve yabani mersinler hakkında veri toplamaya yardım etmelerini istiyor. Yukarıdaki fotoğraftaki şip mersinini de Rioni’de yerel bir balıkçı buldu. Rioni’de balık tutuyorsanız ve bir mersin yakaladıysanız, bildirin ve serbest bırakın.
Rioni neden bu kadar önemli?
Dünyada 27 mersin türü var ve dördü dışında hepsi yok olmanın eşiğinde. IUCN Kırmızı Listesi’ne göre Dünya’da başka hiçbir grup bu kadar kritik tehlike altında değil. Mersinler bir zamanlar Avrupa’nın bütün büyük nehirlerinde yaşıyordu. Aşırı avlanma, kaçak avcılık ve yumurtlama alanlarının kaybı onları neredeyse tamamen yok etti.
Bugün Rioni, bütün Avrupa’da mersinlerin son üç sığınağından biri. Fauna & Flora’ya göre burada kritik tehlike altındaki dört, belki beş mersin türü hâlâ yaşıyor. Kuruluş için rekor gece ve 2026 avları, Rioni’nin bu balıklar için hayati olduğunun bir kanıtı daha.
Yumurtlama alanı korumaya alınıyor
28 Mayıs 2026’da parlamento, Rioni üzerinde Samtredia Belediyesi’nde (İmereti) 554 hektarlık bir koruma alanını onayladı. Alan, mersinlerin tarihsel olarak yumurtladığı bölümü kapsıyor. 2024’te nehrin Karadeniz’e döküldüğü Rioni deltasında da bir koruma alanı kuruldu.
İki alan da mevcut bir deniz koruma alanına bağlanıyor. Birlikte nehir, kıyı ve deniz habitatlarından oluşan bir ağ kuruyorlar. Mersinlerin tam da buna ihtiyacı var: nehirde yumurtadan çıkar, denize açılır ve yetişkin olunca yumurtlamak için nehre geri döner.
Neler belirsiz?
Tarih ve türler. Duyuruda 117 yavrunun hangi gece yakalandığı ve hangi türlere ait olduğu yazmıyor. Genetik analizin sonuçlarına da yer verilmiyor.
Sayılar. Yakalanan 117 balık bir popülasyon tahmini değil. Rioni mersinlerinin sayısına dair bir tahmin ne bu duyuruda ne de kullandığımız diğer kaynaklarda var.
Tür sayısı. Fauna & Flora, Rioni’de “dört, belki beş” mersin türünden söz ediyor. 2023 tarihli bir genetik çalışma Rioni’de üç türün yumurtladığını doğruladı; mersin morinası (Huso huso) ise yalnızca yetişkin olarak, Gürcistan’ın Karadeniz sularında bulundu.
Mersin balıkları bu atlasta yer almıyor. Diğer kayıtlar için haberlere bakın.
