Kara sıçan
Rattus rattus
Nikita Tiunov · ოზურგეთი, გურია Gürcistan saha fotoğrafı
Temel bilgiler bir bakışta
- Boyut
- Gövde 15–22 cm, 130–300 g
- Beslenme
- Her şeyi yiyen, çoğunlukla bitkiler
- Gürcistan’daki durumu
- Yerli, yaygın
- Yaşam alanı
- Ormanlar, bahçeler, binalar, 1.500 m’ye kadar
- Familya
- Muridae
- Koruma
- LC / LC
Kara sıçan (Rattus rattus) lağım faresinden küçüktür, ama kuyruğu gövdesinden uzundur ve ağaçlara iyi tırmanır. Kafkasya’da doğanın eski bir parçasıdır: Karadeniz kıyısı ve Güney Kafkasya popülasyonları Pleistosen kalıntısı sayılır. Gürcistan’da Gagra ve Suhumi’den Batum’a ve Hulo’ya, Tiflis, Mtsheta, Telavi ve Lagodehi’ye kadar bulunmuştur. Doğada ormanları, bahçeleri ve çalılıkları, evlerde üst katları ve tavan aralarını seçer. Adına güvenmeyin: kara sıçan çoğu zaman kahverengidir.
Tanıma
Kara sıçan nasıl tanınır
Orta boylu, ince yapılı, dar burunlu, büyük ve yuvarlak kulaklı, kuyruğu gövdesinden uzun bir sıçandır. Rengi siyahtan açık kahverengiye kadar değişir. En kolay lağım faresiyle karışır.
Erişkinin gövdesi 15–22 cm, ağırlığı 130–300 g’dır. Kuyruk genellikle gövdeden uzundur, 28,8 cm’ye kadar. Güney biçimleri kuzeydekilerden daha iri ve açık renklidir.
İki renk tipi vardır. Bazılarının sırtı koyu ya da siyahımsı kahverengidir, yeşilimsi metalik bir parıltısı vardır, karnı gridir. Bazıları lağım faresine benzer, ama daha açık ve sarımsıdır, karnı beyazımsıdır. Pullu kuyruk üstte ve altta aynı renktedir.
Lağım faresinin burnu geniş, kulakları küçük, kuyruğu gövdesinden kısadır. Kara sıçanda uzun kuyruk ve büyük kulaklar renkten daha güvenilir bir işarettir. Hayvanı yakalamayın; tanımak için fotoğraf yeterlidir.
Renk
Renk örnekleri temsilidir. Türü yalnızca renge göre belirlemeyin.
Hangileriyle karışabilir
Sıcak iklim hayvanıdır. Doğada yıl boyu yalnızca ılıman iklimde, örneğin Kafkasya’nın Karadeniz kıyısında yaşar. Güney Kafkasya’da 1.500 m’ye kadar ormanlarda, bahçelerde ve çalılıklarda bulunur. Suya lağım faresinden daha az bağlıdır. Nadiren yuva kazar: ağaç kovuklarında yaşar ya da ağaçlarda dallardan saksağan yuvasına benzer yuvarlak yuvalar yapar. Evlerde üst katlarda ve tavan aralarında durur, kanalizasyonda nadirdir. Gürcistan’da Gagra, Suhumi, Oçamçire, Poti, Kobuleti, Batum, Helvaçauri ve Hulo’da, Bağdati ve Tsageri’de, Mestia, Tiflis, Mtsheta, Kaspi ve Bolnisi’de, Telavi ve Lagodehi’de bulunmuştur.
Kara sıçan haritası herkese açık iNaturalist gözlemlerini birleştirir. Bölgeler, bölgelere göre kayıt tablosundan alınır; durum sütunu yeterli kaydı olan bölgeleri kaydı az olan bölgelerden ayırır. Kayıt sayısı gözlem yoğunluğunu yansıtır, popülasyon yoğunluğu değildir. Kayıtlar henüz hiçbir bölgeyi işaretlemeye yetmiyor.
Veri: Reptiles.ge + iNaturalist · Metodoloji
- Arazi gözlemi
- Aynı yerde birkaç kayıt
- Fotoğraf kaydı
- Kayıt bulunan bölge
Doğada çoğunlukla bitkisel besin yer: tohum, ceviz ve meyve. Omurgasızlar küçük bir yer tutar. Gemilerde ve binalarda insanlarla aynı şeyleri yer. Günde yaklaşık 15 g besin ve 15 ml su tüketir. Pek çok tarım ürününü yediği için çiftçiler onu zararlı sayar.
Çoğunlukla gece etkindir. Çok iyi tırmanır ve doğada çoğu zaman yarı ağaçta yaşar, ama nadiren yüzer. Tek bir erkeğin baskın olduğu gruplar halinde yaşar. Lağım faresinden daha az saldırgandır: tehlikede kaçar, dişlerini ancak yakalanınca kullanır. Lağım faresinden daha yavaş ürer. Dişi yılda 5’e kadar doğum yapar, ama doğada kışın üremediği için doğum sayısı 2–3’tür. Bir batında 2–11 yavru olur, üreme yaz ve sonbaharda doruğa çıkar. Gebelik 21–29 gün sürer; yavrular kör ve çıplak doğar, gözlerini 15. günde açar. Doğada yaklaşık bir yıl, esarette 4 yıla kadar yaşar.
Dünya ölçeğinde kara sıçan Asgari Endişe kategorisindedir (LC, 2021). Gürcistan’da da 2021 ulusal değerlendirmesine göre LC’dir ve sayısı istikrarlıdır. Son 200 yılda Avrupa’nın ılıman kuşağındaki yayılışı keskin biçimde daraldı, çünkü binalarda yerini lağım faresi alıyor. Doğada iki tür birbiriyle rekabet etmez. Kafkasya ve Kırım ekosistemlerinin doğal bir parçasıdır; yırtıcı memelilerin, gündüz yırtıcı kuşlarının ve baykuşların besinidir.
Nikita Tiunov · E. Raven Teva · Valeriya Kovaleva · Jeffrey Gammon · shrike2 · Goro Saber Animal · Laura Mae · Donna Pomeroy · Tommy Farquhar · Grown In Haiti
İlgili rehberler
İlgili sayfalarla devam edin
Evet, hem de geniş bir alanda. Karadeniz kıyısında Gagra’dan Batum’a, iç kesimde Hulo’ya kadar, Tiflis, Mtsheta, Telavi ve Lagodehi’de bulunmuştur. Kafkasya’nın Karadeniz kıyısında doğada yıl boyu, Güney Kafkasya’da ormanlarda ve bahçelerde 1.500 m’ye kadar yaşar. Buradaki popülasyonlar insanın getirdiği değil, Pleistosen kalıntısı sayılır.
Her zaman değil. Bazılarının sırtı koyu, neredeyse siyah ve yeşilimsi parıltılıdır; bazıları ise lağım faresine benzer, yalnızca daha açık ve sarımsıdır. Lağım fareleri arasında da seyrek olarak siyah hayvanlar görülür. Bu yüzden renge değil, kuyruğa ve kulaklara bakın: kara sıçanın kuyruğu gövdesinden uzun, kulakları büyüktür.
Saldırmaz ve yakalanmadıkça nadiren ısırır. Ama hastalık taşır: tarihte vebayı yaymıştır, bugün leptospiroz ve başka enfeksiyonlar taşır. Hastalık ısırık, tırmık, idrar, dışkı ve pireler yoluyla geçer. Bu yüzden ona elinizle dokunmayın, ısırıktan sonra doktora başvurun.
Üst katlarda ve tavan aralarında. Lağım faresi ise tersine bodrumları ve alt katları seçer, bu yüzden aynı binada iki tür ayrı yerlerde yaşar. Kara sıçan iyi tırmanır ve dallardan ya da duvarlardan kolayca yukarı çıkar. Eskiden saman damlarda da yaşardı, bu yüzden ona çatı sıçanı da denir.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.
