Lağım faresi
Rattus norvegicus
Gabriele Vaudano · 13867 Flecchia BI
Temel bilgiler bir bakışta
- Boyut
- Gövde 17–25 cm, 140–500 g
- Beslenme
- Her şeyi yiyen
- Gürcistan’daki durumu
- İnsanla birlikte yaşar, yaygın
- Yaşam alanı
- Yerleşimler, su kenarları, 2.400 m’ye kadar
- Familya
- Muridae
- Koruma
- LC / LC
Lağım faresi (Rattus norvegicus) Gürcistan’da yaşayan iki sıçanın büyüğüdür: gövdesi 25 cm’ye, ağırlığı 500 g’a kadar çıkar. Anavatanı Doğu Asya’dır; dünyaya onu insanlar, her şeyden önce gemiler yaymıştır. Gürcistan’da deniz kıyısından dağ köylerine kadar, Batum ve Poti’den Tiflis’e, Borjomi’ye ve Mestia’ya kadar bulunmuştur. Su kenarlarını, bodrumları, kanalizasyonu ve çöplükleri sever. Leptospiroz ve başka hastalıkların etkenlerini taşır, bu yüzden canlı ya da ölü sıçana çıplak elle dokunmayın.
Tanıma
Lağım faresi nasıl tanınır
İri, kısa kulaklı, geniş ve hafifçe uzun burunlu bir sıçandır. Kuyruğu her zaman gövdesinden kısadır. En kolay, daha küçük olan ve kuyruğu gövdesinden uzun olan kara sıçanla karışır.
Kuyruksuz gövde 17–25 cm, ağırlık 140–500 g’dır. Seyrek olarak 40 cm kadar daha iri hayvanlar da görülür. Kuyruk 19,5 cm’ye kadar çıkar ve her zaman gövdeden kısadır.
Kürkü saf gri değil, grimsi kahverengidir; sırtında uzun ve parlak kıllar vardır. Karın beyazımsıdır, böğürlerle sınırı belirgindir. Gençler neredeyse gridir, yaşla birlikte kızıllık artar. Seyrek olarak tamamen siyah hayvanlar da görülür.
Kara sıçanın burnu daha dar, kulakları büyük ve yuvarlak, kuyruğu gövdesinden uzundur. Lağım faresinin kulakları küçük, burnu geniş, kuyruğu kısadır. Siyah kürk ikisini güvenilir biçimde ayırmaz; kuyruğa ve kulaklara bakın.
Renk
Renk örnekleri temsilidir. Türü yalnızca renge göre belirlemeyin.
Hangileriyle karışabilir
Suya bağlı bir kemiricidir: doğada nehirlerin ve su birikintilerinin kıyısında yaşar. İnsanın yanında, su yakınsa bodrumları, alt katları, depoları, kanalizasyonu, çöplükleri, bostanları ve parkları seçer. Doğada 2–5 m uzunluğunda, 50–80 cm’ye kadar derin basit bir yuva kazar. Büyük Kafkasya’da evlerde 2.400 m’ye, bostanlarda 1.400 m’ye kadar çıkar. Gürcistan’da Karadeniz kıyısında Gagra ve Suhumi’den Poti’ye, Çakvi’ye ve Batum’a kadar, Zestafoni yakınında, Tiflis ve Gori’de, Borjomi ve Haşuri’de, Aspindza, Mestia, Tsageri ve Pşavi’de bulunmuştur.
Lağım faresi haritası herkese açık iNaturalist gözlemlerini birleştirir. Bölgeler, bölgelere göre kayıt tablosundan alınır; durum sütunu yeterli kaydı olan bölgeleri kaydı az olan bölgelerden ayırır. Kayıt sayısı gözlem yoğunluğunu yansıtır, popülasyon yoğunluğu değildir. Yeterli kayıt bir bölgede var: Tbilisi.
Veri: Reptiles.ge + iNaturalist · Metodoloji
- Arazi gözlemi
- Aynı yerde birkaç kayıt
- Fotoğraf kaydı
- Kayıt bulunan bölge
Her şeyi yer ve çoğu kemiriciden fazla hayvansal besine ihtiyaç duyar. Doğada balık, amfibi ve yumuşakça, bitkilerden de tohum, tane ve sulu kısımlar yer. İnsanın yanında bulduğu her şeyi yer: gıdayı, atıkları, hayvan ve kümes yemini. Günde 20–25 g, yılda 7–10 kg besin tüketir. Günde 30–35 ml suya ihtiyaç duyar; yiyeceksiz ve susuz birkaç günde ölür.
Çoğunlukla alacakaranlıkta ve gece etkindir, ama insanın yanında günlük ritmini kolayca değiştirir. Erkekler arasında karmaşık bir hiyerarşi olan gruplar halinde yaşar. Grup 2.000 m²’ye kadar bir alanı kokuyla işaretler ve yabancılara karşı korur. İyi yüzer ve dalar, saatte 10 km’ye kadar koşar, durduğu yerden 1 m’ye kadar sıçrar. Doğada çoğunlukla sıcak mevsimde, ısıtılan binalarda yıl boyu ürer. Doğada dişi yılda 2–3, binalarda 8’e kadar doğum yapar. Bir batında 1 ile 20 arasında, ortalama 8–10 yavru olur. Gebelik 22–24 gün sürer; yavrular çıplak ve kör doğar, gözlerini 14–17. günde açar, 3–4 haftada bağımsız olur. Doğada 3 yıla kadar yaşar, ama çoğu 1,5 yaşına ulaşamaz.
Dünya ölçeğinde lağım faresi Asgari Endişe kategorisindedir (LC, 2016). Gürcistan’da da 2021 ulusal değerlendirmesine göre LC’dir ve sayısı istikrarlıdır. Korunmaya ihtiyacı yoktur: insanlar yüzyıllardır sıçanları yok etmeye çalışır, ama bu sayılarını ve yayılışlarını etkilememiştir. Avrupa’nın ılıman kuşağında kara sıçanı yerinden eder. Pek çok yırtıcı memeli ve kuşun besinidir.
İlgili rehberler
İlgili sayfalarla devam edin
İnsanın yaşadığı hemen her yerde. Karadeniz kıyısında Gagra’dan Batum’a, Zestafoni yakınında, Tiflis, Gori, Borjomi, Aspindza, Mestia ve Pşavi’de bulunmuştur. Suya yakın durur; bodrumları, kanalizasyonu ve çöplükleri seçer. Büyük Kafkasya’da evlerde 2.400 m’ye kadar çıkar.
Saldırmaz, ama hastalık yayar. Aralarında leptospirozun da bulunduğu 20’den fazla tehlikeli enfeksiyon taşır. Hastalık ısırık, tırmık, idrar, dışkı ya da pireler yoluyla bulaşabilir. Bu yüzden sıçana elinizle dokunmayın, ısırıktan sonra doktora başvurun.
Kuyruğundan ve kulaklarından. Lağım faresinin kuyruğu her zaman gövdesinden kısa, kulakları küçük, burnu geniştir. Kara sıçanın kuyruğu gövdesinden uzun, kulakları büyük ve yuvarlak, burnu dardır. Renge güvenmeyin: lağım faresi bazen siyah, kara sıçan ise çoğu zaman kahverengidir.
Çok hızlı. Bir batında ortalama 8–10 yavru olur, gebelik üç haftadan biraz uzun sürer. Doğada dişi yılda 2–3, ısıtılan binalarda 8’e kadar doğum yapar. Bu yüzden evinizde sıçan izi görürseniz işi ertelemeyin.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.
