Hamsi
Engraulis encrasicolus
Iván Jesús Fernández Jiménez · Las Palmas
Temel bilgiler bir bakışta
- Boyut
- Genellikle 12–15 cm, 20 cm'ye kadar; 49 g'a kadar
- Beslenme
- Zooplankton, çoğunlukla kürekayaklılar
- Gürcistan'daki durumu
- Yerli, bol; başlıca ticari tür
- Yaşam alanı
- Kıyı açık suları; kışın Karadeniz'de 140 m'ye kadar
- Familya
- Engraulidae
- Koruma
- Dünyada LC, 2015; Gürcistan'da LC, 2021
Hamsi Karadeniz'in en bol balığıdır. Küçüktür, genellikle 12–15 cm, ama çok büyük sürüler halinde dolaşır; bu yüzden Gürcistan'ın kıyı avının en büyük payı ona aittir. Kışın Karadeniz hamsisi denizin güneydoğusunda, Türkiye ve Gürcistan kıyılarında toplanır; burada Büyük Kafkaslar onu rüzgârlardan korur ve su 6 °C'nin altına soğumaz. Planktonla beslenir, kendisi de birçok balığa, kuşa ve yunusa besin olur. İnsanlar için zararsızdır. Hem dünyada hem de Gürcistan'ın 2021 ulusal değerlendirmesinde Asgari Endişe (LC) kategorisindedir.
Tanıma
Hamsi nasıl tanınır
Uzun, ince, enine kesiti yuvarlak bir balıktır; sivri burnu alt çenenin önüne taşar. Ağzı çok derin yarılmıştır: köşesi gözün gerisine uzanır. Sırtı yeşil, mavimsi ya da grimsi, yanları parlak gümüşi, karnı gümüşi beyazdır.

Ağzın köşesi gözün arkasındadır, sivri burun alt çenenin önüne taşar. Üst çene kemiği neredeyse ön solungaç kapağının kenarına kadar uzanır. Bu derin yarık ağız hamsiyi öteki tüm küçük gümüşi balıklardan ayırır.
Yanında yaşla birlikte kaybolan gümüşi bir şerit vardır. Karnında omurga yoktur, yan çizgisi görünmez. Pulları incedir ve kolayca dökülür.
Tek sırt yüzgeci ve çatal kuyruğuyla çaçaya benzer, ama gövdesi yuvarlak ve incedir, karnında keskin omurga yoktur. Büyük gözleri burnun ucuna yakındır, solungaç kapakları sarımsı bir ton taşır.
Renk
Renk örnekleri temsilidir. Türü yalnızca renge göre belirlemeyin.
Hangileriyle karışabilir
Kıyıya yakın yaşayan, pelajik bir sürü balığıdır. Yazın genellikle 50 m'den sığ sularda yaşar, kışın derine iner: Karadeniz'de 140 m'ye kadar, genellikle 40–70 m'ye. Binde 5 ile 41 arasındaki geniş bir tuzluluk aralığına dayanır, bu yüzden yer yer, özellikle yumurtlarken, lagünlere, haliçlere ve göllere de girer. Doğu Atlantik kıyısında Norveç'ten Güney Afrika'ya kadar, Akdeniz'in, Karadeniz'in ve Azak Denizi'nin tamamında yayılır. Gürcistan'ın Karadeniz sularında büyük sürüler halinde bulunur.
Hamsi haritası herkese açık iNaturalist gözlemlerini birleştirir. Bölgeler, bölgelere göre kayıt tablosundan alınır; durum sütunu yeterli kaydı olan bölgeleri kaydı az olan bölgelerden ayırır. Kayıt sayısı gözlem yoğunluğunu yansıtır, popülasyon yoğunluğu değildir. Kayıtlar henüz hiçbir bölgeyi işaretlemeye yetecek kadar çok değil.
Veri: Reptiles.ge + iNaturalist · Metodoloji
- Arazi gözlemi
- Aynı yerde birkaç kayıt
- Fotoğraf kaydı
- Kayıt bulunan bölge
Planktonla, çoğunlukla kürekayaklılarla, ayrıca balık, yumuşakça ve kaya midesi yumurtaları ve larvalarıyla beslenir. Az miktarda fitoplankton da yer. Kendisi çok önemli bir besindir: hamsiyi palamut, tirsi, sudak, yunuslar, martılar ve yelkovanlar yer.
Her yıl kışlama, yumurtlama ve beslenme alanları arasında göç eder. Yazın kuzeye ve üst katmanlara, kışın güneye ve derine yönelir. Karadeniz hamsisinin başlıca kışlama alanları, suyun görece ılık olduğu Anadolu ve Gürcistan kıyılarıdır. Tehlike anında sürü sıkı bir top halinde toplanır. Nisandan kasıma kadar, en sıcak aylarda doruğa çıkarak ürer ve yumurtalarını partiler halinde bırakır. Yumurtalar elips biçimindedir, üst 50 m'de yüzer ve 24–65 saatte açılır. İlk yılında, yaklaşık 10 cm boyda olgunlaşabilir. 3–4 yıl, nadiren 5 yıla kadar yaşar.
Dünyada hamsi Asgari Endişe (LC, 2015) kategorisindedir. 2014 Karadeniz bölgesel değerlendirmesinde değerlendirilmemiştir (NE). Gürcistan sularında stoku 1990'ların başında yaklaşık 550.000 tondan 270.000 tona düştü; 1990'ların sonundan 2000'lerin başına kadar balıklar daha genç, daha hafif ve daha az yağlı hâle geldi. Gürcistan'ın 2021 ulusal değerlendirmesinde Asgari Endişe (LC) kategorisindedir, sayısı kararlıdır.
Iván Jesús Fernández Jiménez · Dennis Rabeling · Roberto Sindaco · Xavier Mas · Thomas Menut · Samuel Hilaire · Arvidas Merkelis
Evet, hem de çok bol. Karadeniz'in yerli bir türüdür ve Gürcistan sularında büyük sürüler halinde bulunur. Kışın Karadeniz hamsisinin büyük bölümü Anadolu ve Gürcistan kıyılarında toplanır. Gürcistan'ın 2021 ulusal değerlendirmesi sayısını kararlı olarak tanımlar.
İnce, yuvarlak, gümüşi gövdesinden ve köşesi gözün gerisine uzanan derin yarık ağzından. Sivri burnu alt çenenin önüne taşar. Çaçadan karın omurgası olmamasıyla ve yuvarlak gövdesiyle ayrılır.
Genellikle 12–15 cm boyundadır, 20 cm'ye kadar büyür. Rekor ağırlık 49 g'dır. İlk yılında olgunlaşabilir ve 3–4 yıl yaşar.
Plankton, çoğunlukla kürekayaklılar, ayrıca balık ve yumuşakça yumurtaları ve larvaları. Kendisi de palamut, sudak, yunuslar ve deniz kuşları için besindir.
Hamsi Gürcistan'ın kıyı avının %30–40'ını oluşturur. 1980'lerde yılda ortalama 80.000 ton kadar, 1990'larda 2.000–7.000 ton avlandı. 2003'te Gürcistan'ın ekonomik bölgesinde 12.200 ton avlandı, bir kısmını yabancı tekneler yakaladı.
Hayır, insanlar için zararsızdır. Dünyada Asgari Endişe (LC, 2015) kategorisindedir, Gürcistan'ın 2021 ulusal değerlendirmesi de onu LC sayar. Gürcistan Kırmızı Listesi'nde yer almaz.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.





















