Rus mersin balığı
Acipenser gueldenstaedtii
tritonalpestre · Namur
Temel bilgiler bir bakışta
- Beslenme
- Yumuşakçalar, kabuklular, küçük balıklar
- Gürcistan'daki durumu
- Çok nadir, Rioni'de yumurtlar
- Boyut
- 236 cm'ye kadar, genellikle 145 cm; 115 kg'a kadar
- Ömür
- 46 yıla kadar
- Yaşam alanı
- Kıyı denizi ve nehir ağızları, büyük nehirler
- Familya
- Acipenseridae
- Koruma
- Dünyada CR, 2022; Gürcistan Kırmızı Listesi EN
Rus mersin balığı (Acipenser gueldenstaedtii), Gürcistan sularındaki en büyük ve en uzun yaşayan balıklardan biridir: 2,36 m'ye kadar büyür ve 46 yıla kadar yaşar. Denizde dibe yakın, kıyıların ve nehir ağızlarının yakınında beslenir; yumurtalarını büyük nehirlerin hızlı akıntısında, taş ve çakıl üzerine bırakır. İnsanlar için tehlikeli değildir. Gürcistan'da yavruları 2018–2022 yıllarında yalnızca Rioni'de ve ağzında, erişkinler ise yalnızca denizde bulundu. Sayısı son üç nesilde, yaklaşık 45 yılda, %90'dan fazla azaldı. Dünyada Kritik Tehlike altındadır (CR); Gürcistan Kırmızı Listesi'nde ise Tehlikede (EN) olarak yer alır.
Tanıma
Rus mersin balığı nasıl tanınır
Gövdesi boyunca beş sıra kemik plaka bulunan, iri ve uzun bir balıktır. Burnu kısa ve küttür, altında dört düz bıyık vardır, alt dudağı ortadan kesiktir. Sırtı zeytin grisinden altın kahverengiye kadar değişir, karnı beyaz ya da sarımsı beyazdır.

Burnu kısa ve küttür, başı alttan bakınca üçgen görünür. Dört bıyığı ağızdan çok burun ucuna yakındır ve saçaksızdır. Alt dudağı ortadan kesiktir.
Gövde boyunca beş sıra kemik plaka uzanır: sırtta 7–19, her yanda 24–50, karında 6–13. Sıraların arasında deride çok sayıda küçük, yıldız biçimli kemik pulcuk bulunur.
Sırtı zeytin grisi ya da altın kahverengi, yanları daha açık, karnı beyazdır. İran mersinine çok benzer ve ikisi sık sık karıştırılır; bu yüzden kesin teşhis çoğu zaman ancak bir uzmanın işidir.
Renk
Renk örnekleri temsilidir. Türü yalnızca renge göre belirlemeyin.
Hangileriyle karışabilir
Denizde sığ kıyı sularında ve nehir ağızlarında, dipte, kum ve çamur üzerinde, genellikle 10–25 m'de yaşar, ama 100 m'ye kadar da iner. Tatlı suda orta ya da hızlı akıntılı büyük nehirlerin derin kesimlerinde kalır. Yayılışı Karadeniz, Azak Denizi ve Hazar Denizi havzalarını kapsar. Gürcistan'da yumurtlaması Rioni'ye bağlıdır. 2018–2022 yıllarında yavrular yalnızca Rioni'de ve nehrin Karadeniz'e döküldüğü ağızda bulundu. Aynı yıllarda yakalanan on üç erişkinin hepsi denizdeydi.
Henüz kayıt yok
Atlasta bu türün henüz doğrulanmış bir gözlemi yok, bu yüzden Gürcistan’ın hangi bölgelerinde yaşadığını bilmiyoruz.
Gözlem paylaşBu türü gördünüz mü? Bir fotoğraf ve yer yeterli.
Dipte yaşayan hayvanlarla beslenir: yumuşakçalar, kabuklular ve kaya balıkları, hamsi ve çaça gibi küçük balıklar. Denizde erişkinin besininin büyük kısmını, %75–97'sini, yumuşakçalar, %20'ye kadarını da solucanlar oluşturur. Besinini dipte bıyıklarıyla bulur.
Anadrom bir balıktır: denizde büyür, yumurtlamak için nehirlere çıkar. Nehirlere nisandan hazirana kadar girer; az bir kısmı sonbaharda gelir, kışı nehirde geçirir ve ilkbaharda yumurtlar. Yumurtlama nisan–haziranda, 10°C'den sıcak suda, akıntının saniyede 1–1,5 m olduğu büyük ve derin nehirlerin taşlı ya da çakıllı dibinde olur. Denizde yalnız yaşar, nehre çıkarken ve kışlarken ise gruplar oluşturur. Yavaş olgunlaşır: erkekler ilk kez 8–13, dişiler 10–16 yaşında yumurtlar. Dişi 4–6 yılda bir, erkek 2–3 yılda bir ürer. Larvalar akıntıyla sürüklenir, önce sığ sulara sığınır, ilk yazlarında denize iner ve olgunlaşana kadar orada kalır.
Rus mersin balığı dünyada Kritik Tehlike altındadır (CR, 2022); 2010'da da aynı kategorideydi. Karadeniz havzasında çok nadirdir ve hayatta kalması görünüşe göre yalnızca yapay üretime bağlıdır. Barajlar yumurtlama alanlarının neredeyse tamamını yok etti, avcılık da aşırıydı. Yabani popülasyon son üç nesilde, yaklaşık 45 yılda, %90'dan fazla azaldı. Rioni'de tehditler kaçak avcılık, nehir akışının düzenlenmesi, yumurtlama alanlarında su seviyesinin düşmesi ve denizde büyük balıkların hedef dışı avlanmasıdır. 2018–2022 yıllarında Rioni'de toplanan 117 örnekten altısı sivruşkayla melezdi: her durumda bir sivruşka erkeği bir Rus mersini dişisiyle çiftleşmişti ve bu yavrular kısırdır. Rioni'de bölgede yetiştirilen yabancı bir tür olan Sibirya mersini de bulundu; yerli mersin balıklarıyla melezlenip onları yerinden edebilir. Örneklerde erkek ve dişi sayısı neredeyse eşitti; bu yavrularda olağandır ve balıkların erişkinliğe ulaşamıyor olabileceğine işaret eder. Gürcistan Kırmızı Listesi'nde Tehlikede (EN) olarak yer alır, 2021 ulusal değerlendirmesine göre ise Kritik Tehlike altındadır (CR). CITES ve CMS Ek II'de listelenmiştir.
Evet, ama çok nadirdir. 2018–2022 yıllarında yavruları Rioni'de ve ağzında, erişkinleri ise Karadeniz'de bulundu. Rioni, doğu Karadeniz'de mersin balıklarının yumurtladığı son nehirdir.
2,36 m'ye kadar büyür ve 115 kg'a kadar gelir, ama genellikle yaklaşık 1,45 m'dir. 46 yıla kadar yaşar. Bu kadar iri ve uzun ömürlü bir balık yavaş olgunlaşır, bu yüzden avcılığa çok kötü dayanır.
Burnu kısa ve kütür, bıyıkları düzdür, alt dudağı ortadan kesiktir. Sivruşkanın burnu çok daha uzun ve dardır; şip balığının ise saçaklı bıyıkları ve kesintisiz bir alt dudağı vardır. İran mersini ona çok benzer, bu yüzden yakalanan bir balığı kesin olarak ancak bir uzman tanır.
Dipte yaşayan yumuşakçalar, kabuklular ve kaya balıkları ile hamsi gibi küçük balıklar. Denizde erişkinin besininin çoğunu yumuşakçalar oluşturur. Besinini dipte bıyıklarıyla bulur.
Nehirlere nisandan hazirana kadar girer ve yumurtalarını büyük, derin nehirlerin hızlı akıntısında, taşlı ya da çakıllı dibe bırakır. Dişi ilk kez 10–16 yaşında ürer, sonra yalnızca 4–6 yılda bir. Gürcistan'da yumurtlaması Rioni'ye bağlıdır.
Barajlar yumurtlama alanlarının çoğunu yok etti, balık da yıllarca aşırı avlandı. Rioni'de tehditler kaçak avcılık, akışın düzenlenmesi ve sivruşka ve Sibirya mersiniyle melezlenmedir. Bu yüzden yakalanan her mersin balığı suya canlı geri bırakılmalıdır.
Rus mersin balığı insanlar için zararsızdır. Dünyada Kritik Tehlike altındadır (CR, 2022), Gürcistan Kırmızı Listesi'nde ise Tehlikede (EN) olarak yer alır. Ticareti CITES Ek II ile denetlenir.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.























