Çulara balığı
Chelon saliens
Dennis Rabeling · Las Palmas
Temel bilgiler bir bakışta
- Beslenme
- Algler, bitkisel detritus
- Gürcistan'daki durumu
- Yerli
- Boyut
- Genellikle 30 cm'ye kadar; 40 cm'ye kadar
- Yaşam alanı
- Kıyı denizi, zaman zaman lagünler ve haliçler
- Familya
- Mugilidae
- Koruma
- Dünyada NT, 2022; Gürcistan'da VU, 2021
Çulara balığı (Chelon saliens) sıcak mevsimde sudan kolayca sıçrayan, sürü hâlinde yaşayan bir deniz balığıdır. Akdeniz'de, Marmara Denizi'nde, Karadeniz'de, Azak Denizi'nde ve Doğu Atlantik'te yaşar. Kıyıya yakın durur, bazen lagünlere ve haliçlere girer. Küçük kefallerden biridir, boyu genellikle 30 cm'ye kadardır. Gürcistan'ın Karadeniz sularının yerli türüdür. 2021 ulusal değerlendirmesine göre Gürcistan'da Hassas (VU) kategorisindedir, sayısı azalmaktadır. Dünyada ise Tehdide Yakın (NT) durumdadır.
Tanıma
Çulara balığı nasıl tanınır
Uzun, silindir biçimli, iri pullu bir kefaldir. Başı geniş, burnu sivridir ve ön burun deliklerine kadar pulsuzdur. Sırtı grimsi kahverengi, karnı gümüşidir, yanlarında altın renkli yansımalar vardır.
Sırt yüzgecinin önünde, sırt pullarında 2–5 boyuna oluk bulunur. Öteki kefallerde bu pullarda tek oluk vardır ya da hiç yoktur. Bu işaret uzaktan değil, eldeki balıkta görülür.
Burnu sivridir; Rusça ve Gürcüce adları buradan gelir. Üst dudak incedir, göz çapının yarısından azdır. Yağlı gözkapağı hemen hemen yoktur, bu da onu has kefalden ayırır.
Öne katlanan göğüs yüzgeci göze ulaşır, tabanında siyah leke yoktur. Yan boyunca 48–49 pul bulunur, öteki kefallerden fazla. Yüzgeçleri turuncumsu kahverengidir.
Renk
Renk örnekleri temsilidir. Türü yalnızca renge göre belirlemeyin.
Hangileriyle karışabilir
Kıyı deniz sularında, kıyıya yakın sürüler hâlinde yaşar. Zaman zaman lagünlere ve nehir ağızlarına girer, tatlı suya ise nadiren. Hem nehir ağızlarının tatlılaşmış suyuna hem lagünlerin yüksek tuzluluğuna dayanır. Yayılış alanı Akdeniz, Marmara Denizi, Karadeniz, Azak Denizi ve Biskay Körfezi'nden Batı Sahra'ya kadar Doğu Atlantik'tir. Karadeniz'de en çok batı kesimde bulunur, yazın Azak Denizi'ne de girer. Gürcistan'ın Karadeniz kıyı sularında da görülür.
Henüz kayıt yok
Atlasta bu türün henüz doğrulanmış bir gözlemi yok, bu yüzden Gürcistan’ın hangi bölgelerinde yaşadığını bilmiyoruz.
Gözlem paylaşBu türü gördünüz mü? Bir fotoğraf ve yer yeterli.
Erginler alglerle ve bitkisel detritusla beslenir, dipteki kumu da yutar. Gençler yaklaşık 3 cm'ye kadar zooplankton, 5 cm'ye kadar küçük dip canlıları yer.
Hareketli bir sürü balığıdır. Sıcak mevsimde sudan kolayca sıçrar; İngilizce adı da buradan gelir. Mayıstan ağustosa kadar, nadiren ekim başına kadar denizde yumurtlar. Yumurtalar pelajiktir, büyük bir yağ damlası taşır ve suda serbestçe yüzer. Yaklaşık 2 cm'lik gençler yazın ve sonbaharda lagünlere ve haliçlere girer. Erkekler 2, dişiler 3 yaşında olgunlaşır. Dişiler erkeklerden iridir, bilinen en yüksek yaş 4'tür.
Dünyada çulara balığı Tehdide Yakın (NT, 2022) kategorisindedir. Hemen bütün Chelon türleri gibi son 20 yılda belirgin biçimde azalmıştır. 2014 tarihli Karadeniz balıkları listesinde Asgari Endişe (LC) kategorisindedir. 2021 ulusal değerlendirmesine göre Gürcistan'da Hassas (VU) kategorisindedir, sayısı azalmaktadır, ama azalmanın nedeni bilinmiyor. Gürcistan Kırmızı Listesi'nde yer almaz.
Evet, Gürcistan'ın yerli bir türüdür ve Karadeniz'in kıyı sularında görülür. Zaman zaman lagünlere ve nehir ağızlarına girer. Gürcistan'da sayısı azalmaktadır.
Burnu sivridir, göğüs yüzgeci göze ulaşır ve tabanında siyah leke yoktur. Sırt yüzgecinin önündeki sırt pullarında 2–5 boyuna oluk vardır. Altınbaş kefalin yanağında altın renkli bir leke, has kefalin gözünde ise kalın yağlı bir gözkapağı bulunur.
Küçük kefallerden biridir: genellikle 30 cm'ye kadar, en irileri 40 cm'ye ulaşır. Dişiler erkeklerden iridir. Bilinen en yüksek yaş 4'tür.
Erginler alglerle ve bitkisel detritusla beslenir. Gençler önce zooplankton, sonra küçük dip canlıları yer. Dipteki kumu da yutar.
İnsanlar için zararsızdır. Gürcistan'da Hassas (VU, 2021) kategorisindedir, sayısı azalmaktadır. Dünyada Tehdide Yakın (NT) durumdadır, ama Gürcistan Kırmızı Listesi'nde yer almaz.
Kaynaklar
Bu profilin kaynakları
Tür profilleri hakemli literatür ve yerleşik biyoçeşitlilik veritabanlarından derlenir; yeni taksonomik ve koruma verileri geldikçe gözden geçirilir.
Reptiles.ge yayın kurulu tarafından, burada listelenen kaynaklara göre hazırlandı.




















